“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Xung đột tại Trung Đông đã lập tức tạo ra làn sóng biến động trên nhiều kênh tài sản toàn cầu như vàng, chứng khoán và Bitcoin… Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán VnDirect, trong ngắn hạn, vàng và USD có xu hướng hưởng lợi nhờ nhu cầu trú ẩn gia tăng. Trong khi cổ phiếu và Bitcoin có thể chịu áp lực tiêu cực từ tâm lý lo ngại rủi ro.

Nhiều yếu tố thiếu chắc chắn

Theo VnDirect, lịch sử cho thấy các cú sốc địa chính trị thường chỉ gây ra những đợt bán tháo mang tính phản ứng ngắn hạn, thay vì mở đầu cho một chu kỳ suy giảm dài của thị trường. Trong giai đoạn đầu, dòng tiền thường rút khỏi các tài sản rủi ro như cổ phiếu để nhà đầu tư đánh giá tác động của sự kiện đối với kinh tế và doanh nghiệp. Vì vậy, chứng khoán có thể điều chỉnh trong ngắn hạn nhưng sẽ sớm ổn định nếu căng thẳng không leo thang.

Ngược lại, vàng thường hưởng lợi khi tâm lý phòng thủ gia tăng. Nhu cầu trú ẩn có thể đẩy giá kim loại quý tiến gần các vùng đỉnh cũ, dù áp lực chốt lời có thể xuất hiện nếu tình hình hạ nhiệt. Về trung hạn, giá vàng vẫn được hỗ trợ bởi xu hướng các ngân hàng trung ương tăng nắm giữ kim loại quý nhằm đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc vào USD.

Đồng USD cũng có thể mạnh lên trong ngắn hạn nhờ vai trò tài sản trú ẩn, đồng thời nguy cơ lạm phát khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) thận trọng hơn với việc cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, triển vọng trung hạn của đồng "bạc xanh" không hoàn toàn một chiều, khi tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể chịu áp lực nếu lạm phát kéo dài. Xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và giảm phụ thuộc vào USD trong thương mại toàn cầu cũng là yếu tố có thể làm suy yếu đồng tiền này về dài hạn.

Bitcoin và các tài sản số ngày càng vận động giống các tài sản rủi ro như cổ phiếu, thay vì đóng vai trò trú ẩn. Khi bất ổn địa chính trị gia tăng, dòng tiền thường rút khỏi Bitcoin để chuyển sang vàng hoặc USD. Về trung hạn, diễn biến của thị trường tiền số sẽ phụ thuộc vào thanh khoản toàn cầu, chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, khung pháp lý và nhu cầu phân bổ tài sản của các quỹ đầu tư.

Cũng bàn về các kênh đầu tư trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Kiến thiết cho rằng, vàng vẫn là tài sản phù hợp cho mục tiêu dài hạn nhờ được hỗ trợ bởi các yếu tố như bất ổn địa chính trị và khả năng đồng USD suy yếu.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam năm nay được đánh giá có nhiều động lực tăng trưởng. Nền kinh tế đang bước vào chu kỳ phát triển mới, triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán theo FTSE Russell (nhà cung cấp chỉ số tài chính, dữ liệu và phân tích hàng đầu thế giới) ngày càng rõ ràng, đồng thời Việt Nam cũng có khả năng được MSCI (công ty tài chính Mỹ) đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng.

Cùng với việc xếp hạng tín nhiệm quốc gia cải thiện và quyết tâm duy trì tăng trưởng kinh tế cao, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được kỳ vọng tăng khoảng 20-25% trong năm nay. Theo đó, với nhà đầu tư có mức chấp nhận rủi ro trung bình, có thể phân bổ tài sản theo hướng cân bằng: khoảng 20-30% vào vàng và hơn 50% vào chứng khoán trong năm nay.

Tiết kiệm là cửa sáng

Ở một góc nhìn khác, các chuyên gia cũng cho rằng, nhà đầu tư cần thận trọng hơn khi lựa chọn kênh trú ẩn. Theo PGS, TS Nguyễn Anh Phong, Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Kinh tế - Luật, trong bối cảnh cơ quan quản lý siết chặt hoạt động kinh doanh vàng với nhiều quy định mới như giao dịch hơn 20 triệu đồng phải chuyển khoản và khai báo thông tin, việc đầu tư vàng cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng hơn.

Ông Phong cho rằng, vàng chỉ là một trong nhiều kênh đầu tư. Việc nắm giữ vàng vẫn đi kèm rủi ro, đặc biệt khi giá biến động mạnh. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, mọi kênh đầu tư đều có hai mặt, lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn.

Nhiều ý kiến lại cho rằng, giữa bối cảnh hiện nay, tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Khảo sát thực tế cho thấy, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng có thể dao động lên tới 8 - 9%/năm ở các kỳ hạn dài. Theo một số chuyên gia, so với các kênh đầu tư khác, mức này không quá cao, khó tạo ra mức sinh lời đột biến nhưng lại có ưu thế về thanh khoản, giúp nhà đầu tư bảo toàn vốn và chờ đợi những cơ hội mới trên thị trường.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Trung Kiên, Viện trưởng Chiến lược công nghệ và Đổi mới sáng tạo cho rằng, với mặt bằng lãi suất hiện nay, nếu gửi 200 triệu đồng vào ngân hàng, sau một năm người gửi có thể nhận về khoảng 216-218 triệu đồng. Dù mức sinh lời không quá cao, khoản lãi này phần nào giúp bù đắp chi phí sinh hoạt đang tăng và góp phần ổn định tài chính cá nhân.

Theo ông Kiên, việc lãi suất huy động nhích lên trong thời gian gần đây gắn với nhu cầu mở rộng tín dụng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Khi muốn cho vay nhiều hơn, các ngân hàng buộc phải tăng huy động vốn, và cách trực tiếp nhất là nâng lãi suất tiền gửi. Đây là quá trình mang tính hệ thống nên khó thay đổi nhanh và thị trường có thể phải chờ thêm dữ liệu kinh tế trong thời gian tới để đánh giá xu hướng tín dụng.

Thực tế cũng cho thấy xu hướng gửi tiền vào ngân hàng đang ngày càng rõ rệt. Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước cho biết, gần 87% số người trưởng thành đã có tài khoản thanh toán, vượt mục tiêu đề ra. Khoảng 33% số người trưởng thành có tiền gửi tiết kiệm trong vòng một năm qua, cao hơn mức mục tiêu 25-30%.

Quy mô tiền gửi tại các ngân hàng vì thế cũng tăng mạnh. Tính đến cuối năm 2025, tổng tiền gửi khách hàng tại 29 ngân hàng thương mại trong nước đạt hơn 15,3 triệu tỷ đồng, tăng 17% so với đầu năm và lập mức cao kỷ lục.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động khó lường, lựa chọn kênh đầu tư không chỉ là bài toán lợi nhuận mà còn là câu chuyện quản trị rủi ro. Vì vậy, trước khi quyết định xuống tiền, nhà đầu tư cần xác định rõ nguồn vốn là tiền nhàn rỗi hay vốn vay, mức chấp nhận rủi ro của bản thân và tránh sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức.