Vào những ngày cuối tuần, lượng khán giả xem nhiều nhất, sóng VTV3 bị "chẻ" ra làm đôi, khung thứ nhất từ 20 giờ đến 21 giờ, khung thứ hai là từ 21 giờ cho đến nửa đêm. Ngay từ đầu năm, hàng loạt chương trình xã hội hóa do các công ty sản xuất chương trình như BHD, Megastar, Cát Tiên Sa, Multimedia... đã xếp hàng dài chờ tới lượt. Ðương nhiên, chương trình nào hút người xem, lượng quảng cáo nhiều thì sẽ có sóng.
Những cuộc đổi ngôi
Trong khi đó, hàng loạt chương trình của "nhà đài" lâu nay đều bị "ghẻ lạnh": Trò chơi âm nhạc vốn đóng đinh vào 20 giờ thứ 6 hằng tuần, giờ cũng bị chuyển vào thứ 4. Ðược VTV3 khai sinh từ năm 2004, Sao Mai điểm hẹn đều đặn lên sóng vào 20 giờ các ngày chủ nhật. Tuy nhiên, năm nay, "con đẻ" của VTV3 đã bị "bắn" sang tận VTV2 - VTV4 - VTV6 với hy vọng cộng dồn được lượng khán giả tương đương với VTV3. Các chương trình do Ðài Truyền hình Việt Nam tổ chức lép vế thảm hại trước "rừng" chương trình xã hội hóa. Bởi giờ đây, mở truyền hình ra, để giải trí, người ta chỉ xem Cặp đôi hoàn hảo, Bước nhảy hoàn vũ, Vietnam’s Next Top model, Vietnam Idol, Vietnam’s got talent...
Lý giải về điều này, một đạo diễn ca nhạc từng làm cho VTV chua chát: "Chủ nhà thế nào thì khách thế ấy. Cách làm và tư duy vẫn cũ kỹ như cách đây cả chục năm thì không thể thay đổi được. Chuyện lép vế là đương nhiên!".
Quả thực, Sao Mai và Sao Mai điểm hẹn từng khiến nhà đài nở mày nở mặt, đến giờ, khán giả trung thành đã mất vãn. Báo chí không "ủ ê" nhiều, dù cuộc thi không phải là không có gương mặt tài năng. Tiền thưởng của Sao Mai và Sao Mai điểm hẹn cũng quá ít, chỉ vài chục triệu, trong khi Vietnam Idol, Tiếng hát Việt, Tìm kiếm tài năng Việt... ít cũng 400 triệu đồng. Nhà đài tự tin vào thương hiệu của cuộc thi sẽ giúp các thí sinh bỏ qua yếu tố vật chất, tuy nhiên, rõ ràng, nhiều giọng ca đang nườm nượp chen chân vào các cuộc thi hát khác mà không phải Sao Mai. Bởi vậy, không ngạc nhiên khi đối tác Ðông Tây Promotion đã chính thức rời bỏ chương trình khi không còn thấy có thể sinh lợi cho mình.
Mua sóng giờ vàng trên VTV3 quả là khó khăn, ngay cả Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng bó tay. Trong một hội nghị, có vị cựu cán bộ đã thốt lên: Bao nhiêu chương trình ý nghĩa của Bộ Văn hóa có giá trị nghệ thuật cao thì không được phát sóng, mà toàn chương trình nhố nhăng, nhảm nhí đua nhau bung nở trước hàng triệu người dân!
Sẽ xiết quản lý chặt hơn
Trong số những bí quyết thu hút khán giả, phải kể đến những chiêu trò trong truyền thông của các đơn vị xã hội hóa. Ðôi khi, họ lợi dụng nghệ sĩ và lợi dụng báo chí để gây scandal đình đám nhằm thu hút khán giả. Càng bị "ném đá" bao nhiêu, họ càng hưởng lợi bấy nhiêu. Bởi vậy, đủ các kiểu thảm họa cứ đương nhiên lên sóng như: hát nhép, chôm giọng, ăn trộm điệu nhảy, hở hang... mà vẫn đàng hoàng câu khách và câu quảng cáo.
Chương trình Người mẫu Việt Nam - Vietnam’s next top model, còn thản nhiên cho khán giả xem bộ mặt thật của thí sinh khi đưa lên sóng cảnh họ cãi cọ, lừa gạt nhau. Từ khi các chương trình xã hội hóa lên sóng, người xem được gần hơn với các nghệ sĩ (như trong Cặp đôi hoàn hảo, Bước nhảy hoàn vũ), được biết nhiều bộ môn nghệ thuật mới (trong Vietnam’s got talent, Cuộc đua kỳ thú, Iron Chief) và thậm chí là được tiếp cận với đời sống giải trí kiểu Tây, bởi các chương trình này đều được mua format từ nước ngoài.
Tuy nhiên, nhiều sự việc chính nhà đài cũng chưa kiểm soát nổi hoặc chế tài chưa đủ mạnh để ngăn chặn những trò lố trong các chương trình. Mới đây, Bộ VH,TT&DL vừa gửi một công văn tới các bộ, ban ngành và các Ðài truyền hình trung ương, địa phương nhằm nghiêm cấm phát sóng các chương trình mà nghệ sĩ ăn mặc hở hang, dung tục và hát nhép.
Ông Nguyễn Thành Lương, Phó Tổng giám đốc Ðài Truyền hình Việt Nam, cho hay: VTV là đài truyền hình quốc gia, do đó Ðài ủng hộ chủ trương của Bộ, thực hiện nghiêm túc để tôn trọng khán giả. Ông Lương nói thêm, Ðài Truyền hình Việt Nam sẽ có một văn bản hướng dẫn chi tiết đến các phòng, ban và các đơn vị xã hội hóa thực hiện. Trước mắt, lãnh đạo Ðài sẽ chỉ đạo thực hiện trên yêu cầu của Bộ, vừa làm sẽ vừa xây dựng các quy định cụ thể. Tuy nhiên, vị Phó Tổng giám đốc VTV cũng nói có những trường hợp hãn hữu phải hát nhép như các chương trình tổ chức ở những nơi rộng lớn, thời tiết, gió và thiết bị không cho phép thu âm trực tiếp để đạt chất lượng như ở sân vận động, quảng trường, bay trên không trung... Nhà đài cũng không cho phép bất kỳ nghệ sĩ nào tự ý hát nhép vì lý do cá nhân.
Ðã và đang có ngày càng nhiều các chương trình, gameshow truyền hình mua bản quyền của nước ngoài "xếp hàng" lên sóng các đài truyền hình. Sự "lép vế" của các nhà sản xuất "nội" ít nhiều tạo cơ hội cho các yếu tố văn hóa ngoại nhập bung nở, tiếp cận với lượng người xem đông đảo của "giờ vàng". Tuy không dễ cân đối giữa yếu tố lợi ích, chất lượng chương trình và giá trị thẩm mỹ, nhưng có lẽ, bên cạnh việc giữ vai trò "bán sóng", các đài truyền hình cần chú trọng đầu tư nhiều hơn, và tạo cơ chế khuyến khích cho những chương trình truyền hình có yếu tố văn hóa dân tộc.
* Ðã và đang có ngày càng nhiều các chương trình, gameshow truyền hình mua bản quyền của nước ngoài "xếp hàng" lên sóng các đài truyền hình. Sự "lép vế" của các nhà sản xuất "nội" ít nhiều tạo cơ hội cho các yếu tố văn hóa ngoại nhập bung nở, tiếp cận với lượng người xem đông đảo của "giờ vàng".
