- Thưa ông, công dân toàn cầu đang là một từ khóa ngày càng được nhiều người quan tâm. Không ít bạn trẻ mang trong mình hoài bão trở thành công dân toàn cầu. Xu hướng đó, theo ông, có nên khuyến khích?
- Trong bối cảnh hiện nay, trở thành một công dân toàn cầu thật ra không phải là một giấc mơ, một hoài bão xa xôi hay ghê gớm nữa. Đó là một quyền lợi của những người trẻ tuổi. Họ hoàn toàn có khả năng hiện thực hóa quyền lợi này. Hãy chỉ nhìn ra chung quanh, trước mắt, chúng ta đang có một khu vực rộng lớn là Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC). Trong khu vực 10 nước ASEAN này, chúng ta có thể đi lại gần như là giữa các tỉnh, thành phố, vì không cần có thị thực (visa). Tiếp đó, là các khu vực kinh tế lớn mà Việt Nam sắp trở thành thành viên như các nước trong khối Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), khu vực kinh tế chịu ảnh hưởng của Trung Quốc… sẽ đều cung cấp rất nhiều cơ hội cho những ai có chất xám tốt, tầm nhìn tốt, và hiểu văn hóa thế giới. Điều quan trọng là anh có đủ vốn tri thức và văn hóa hay không.
Môi trường làm việc trong nước hiện nay cũng mở ra cho các bạn trẻ những cơ hội trở thành công dân toàn cầu. Đó là môi trường làm việc liên quan đến tri thức, đến văn hóa, cho phép có nhiều cơ hội để tiếp xúc với nhiều đồng nghiệp đến từ nước ngoài, hoặc cơ hội để đi nước ngoài làm việc, công tác. Những công việc như thế hiện nay ngày càng nhiều, trong bối cảnh mở cửa và hội nhập sâu rộng hiện nay của chúng ta. Và yếu tố giữ vai trò quyết định, theo tôi, chính là vốn văn hóa sẽ dẫn dắt chúng ta, chứ không phải những hiểu biết về chuyên môn.
- Có nhiều người lo ngại rằng, toàn cầu hóa sẽ xóa nhòa bản sắc văn hóa. Từ góc độ cá nhân, ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?
- Thật ra, theo tôi thì một người rất khó đánh mất bản sắc văn hóa gốc của mình. Nhất là những người hội nhập và trở thành công dân toàn cầu nhờ trưởng thành từ môi trường trong nước. Vì chính bản sắc Việt Nam vừa là nguồn lực vừa là lợi thế của chúng ta khi kết nối vào nền văn hóa toàn cầu. Cho nên, tôi thấy không phải lo ngại về việc những người Việt đa văn hóa, hào hứng với toàn cầu hóa mà đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc. Với những trải nghiệm sâu sắc và trình độ cao, họ chỉ càng thấy văn hóa dân tộc mình đậm đà và mạnh mẽ hơn mà thôi. Tất nhiên họ sẽ hấp thu rất nhiều những giá trị tinh hoa của nhân loại, nhưng tôi biết chắc chắn rằng bản sắc dân tộc không dễ, nếu không muốn nói là không thể, phôi pha.
Đừng lo mất bản sắc văn hóa, mà những người trẻ cứ chịu khó học hỏi, liên tục, tích cực, hằng ngày, hằng giờ, từ những nguồn tri thức chung quanh, để hòa nhập với thế giới hiện đại.
Trang bị kỹ năng in-tơ-nét, giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ là công cụ không thể thiếu với một công dân toàn cầu (Trong ảnh: Lớp đào tạo tiếng Anh cho người trẻ tại Trung tâm Equest - Hà Nội).
- Vậy, để hiện thực hóa giấc mơ trở thành một công dân toàn cầu, thanh niên Việt Nam cần phải làm gì, thưa ông?
- Phẩm chất của người công dân toàn cầu thì đầu tiên anh phải có công cụ tốt, tức là ngôn ngữ và phương pháp tư duy, cách nhìn mọi thứ theo chiều hướng mở, đa văn hóa và đồng thời lại rất bản sắc, độc lập. Nói nghe có vẻ không nhiều lắm, nhưng tôi nghĩ để có được điều này, thì phải học, đọc và trải nghiệm rất nhiều, nhất là trong những năm tháng hình thành nền tảng tri thức và thế giới quan của chúng ta. Theo tôi đó là giai đoạn học phổ thông và đại học. Song, giáo dục và đào tạo của nhà trường luôn chỉ là một phần trong hành trang tri thức và văn hóa của mỗi con người. Do đó, cần phải tự trang bị cho mình tri thức và chuyên môn, cũng như học hỏi thêm, từng ngày từng giờ từ những cơ hội chung quanh.
Với công cụ tốt, thì bạn trẻ đó phải có tầm nhìn và hiểu biết về những vấn đề toàn cầu, xuyên quốc gia, về những vấn đề hiện nay của thế giới như công nghệ, văn hóa, chính trị, xã hội, biến đổi khí hậu... Và thế giới toàn cầu hóa hiện nay, tiến trình hội nhập của đất nước, không gian truyền thông và in-tơ-net rộng mở, hệ thống dịch vụ giáo dục phụ trợ đa dạng trên thị trường, cùng hệ thống xuất bản sách phong phú trong nước, đem lại những cơ hội gần như vô hạn cho bất cứ người sinh viên ham hiểu biết nào. Vì thế, tôi cho rằng điều kiện để xâm nhập vào thế giới rộng lớn của thanh niên Việt Nam là không hề thiếu. Quan trọng là thái độ của người đó với những cơ hội. Cần có một thái độ tích cực, lạc quan, say sưa và nuôi những hoài bão lớn, dồn năng lượng tuổi trẻ cho những giấc mơ của mình.
- Xin cảm ơn ông!
