1. Trong Tuần lễ Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh vừa diễn ra (từ ngày 5 đến 11/12), người dân thành phố và du khách đã tập trung khá đông tại Bến Bạch Đằng, nơi diễn ra nhiều chương trình biểu diễn âm nhạc dân tộc. Những làn điệu dân ca của ba miền vang lên trong không gian hiện đại nhưng ẩn chứa nhiều hoài niệm đã tạo nên cho du khách những cảm xúc đặc biệt. Từ khi khu vực Bến Bạch Đằng được cải tạo lại, nơi đây luôn là điểm đến lý tưởng vào mỗi tối của đông đảo người dân thành phố cũng như du khách trong và ngoài nước khi mọi người được ngắm nhìn cảnh sông nước Sài Gòn huyền ảo về đêm. Việc trả lại không gian công cộng tại Bến Bạch Đằng đã mang lại niềm phấn khởi cho người dân, nhất là những thị dân đã từng gắn bó với địa danh này, từng được chứng kiến nhịp điệu của không gian "trên bến dưới thuyền" tiêu biểu của vùng đất Sài Gòn-Gia Định xưa ăn sâu vào tâm hồn. Và giờ đây, Bến Bạch Đằng, cột cờ Thủ Ngữ… đã trở thành những điểm đến thú vị của du khách mỗi khi đặt chân đến vùng đất này.
Theo bà Mai Thị Hồng Hoa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận 1, TP Hồ Chí Minh, thời gian qua, Quận 1 đã hình thành hai tour du lịch khám phá trung tâm thành phố, đó là tour "Ký ức Biệt động Sài Gòn" và "Quận 1-Sống động Sài Gòn". Hai tour này đã giúp du khách khám phá một trung tâm thành phố không chỉ có nhà cao tầng, nhịp sống vội vã, mà còn lưu giữ nhiều kiến trúc cổ, nhiều di tích gợi nhớ về chiến tích của cha ông xưa. Bà Mai Thị Hồng Hoa cho biết thêm, Quận 1 được xem là địa phương sở hữu nhiều tài nguyên du lịch văn hóa như các di tích, bảo tàng tiêu biểu của thành phố. Quận có 26 di tích đã được xếp hạng, trong đó có một Di tích Lịch sử quốc gia đặc biệt (Dinh Độc Lập); tám di tích lịch sử, 17 di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia và thành phố cùng hơn 30 công trình, di tích đang được đưa vào danh mục kiểm kê giai đoạn 2021-2025. Những năm qua, công tác quản lý nhà nước về di tích, di sản văn hóa luôn được lãnh đạo quận cùng toàn hệ thống chính trị quan tâm gìn giữ, bảo tồn và phát huy một cách hiệu quả, góp phần đáp ứng nhu cầu hưởng thụ các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân. Năm 2022, ngoài việc ra mắt hai sản phẩm du lịch kể trên, Quận 1 triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa với quy mô lớn hơn mọi năm, như triển lãm ảnh với chủ đề "Không gian di sản văn hóa Quận 1", biểu diễn nghệ thuật Đờn ca tài tử, hòa tấu nhạc cụ dân tộc, trình diễn Áo dài, diễu hành xe cổ, tổ chức hành trình đến với bảo tàng và các di tích trên địa bàn quận trong khối các trường học…
2. Không gian kiến trúc Sài Gòn-Gia Định-TP Hồ Chí Minh đã hình thành cách đây hơn 300 năm. Suốt chiều dài lịch sử đó, những công trình kiến trúc xưa theo thời gian đã tạo nên hồn cốt, nét đặc trưng cho vùng đất này. Phát huy giá trị của những di sản văn hóa là việc làm cấp bách để thành phố tạo nên sức hấp dẫn riêng. Theo Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, hiện thành phố có 185 di tích được xếp hạng theo Quy định của Luật Di sản văn hóa. Mỗi năm thành phố đều có kế hoạch tu bổ các di tích xuống cấp cũng như đưa ra nhiều giải pháp để phát huy giá trị của các di sản này. Mới đây, tại Kỳ họp lần thứ 8, Hội đồng nhân dân thành phố nhiệm kỳ 2021-2026, đã quyết định trùng tu nhiều di tích như Giồng Cá Vồ, đình Chí Hòa, Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh… bằng nguồn vốn đầu tư công giai đoạn 2021-2025. Nhiều di tích khác cũng đang trong giai đoạn thẩm định để có kế hoạch trùng tu trong thời gian tới. Đặc biệt, thành phố cũng vừa có văn bản gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định dự án Tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử quốc gia Địa điểm lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Việc tu bổ, tôn tạo Di tích này đáp ứng nhu cầu về tham quan, nghiên cứu và tìm hiểu về lịch sử cách mạng của người dân, tạo không gian lưu trữ, trưng bày các giá trị của di tích nhằm giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau. Việc tu bổ, tôn tạo khu di tích này còn nhằm mục đích lưu giữ hình ảnh kiến trúc khu Ba Son, khu vực nhà máy đóng tàu lâu đời nhất của thành phố, nơi in dấu trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, nguyên Phó Viện trưởng Nghiên cứu phát triển thành phố, Tổng Thư ký Hội Sử học TP Hồ Chí Minh, để lưu giữ dấu xưa trong hồn đô thị, bên cạnh những chủ trương, chính sách bảo tồn, phát huy giá trị của các di sản văn hóa, các cơ quan chức năng cần phải có những hành động để lan tỏa tình yêu di sản đến với giới trẻ. Trong mỗi người trẻ đã có sẵn tình yêu với thành phố, tình yêu dành cho các di sản ở vùng đất này, điều quan trọng là người đi trước biết cách khơi dậy tình yêu đó để họ có những hành động thiết thực trong việc gìn giữ, phát huy giá trị của các di sản. Bà Nguyễn Thị Hậu dẫn chứng thêm, trong thời gian qua, một nhóm bạn trẻ đã tổ chức hoạt động ký họa đô thị và trưng bày các tác phẩm này nhằm giới thiệu đến công chúng. "Tôi nghĩ đây là một trong những việc làm ý nghĩa của các bạn trẻ nhằm lưu giữ vẻ đẹp của thành phố qua việc ký họa các công trình kiến trúc tiêu biểu của thành phố. Đó cũng là cách mà người trẻ thể hiện tình yêu, trách nhiệm của mình trong việc góp phần gìn giữ di sản của Thành phố" - Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu chia sẻ
