Chính những đặc thù này khiến địa phương luôn đối mặt nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô, đặc biệt tại các vùng ngọt hóa, ven rừng và khu vực nông thôn xa hệ thống cấp nước tập trung.
Những ngày cuối tháng 2, mực nước trên các kênh, rạch vùng ngọt hóa ở Cà Mau rút nhanh do nắng hạn kéo dài. Hệ thống cống thủy lợi dọc sông Ông Đốc và ven đê Biển Tây được vận hành khép kín để ngăn mặn, giữ ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Độ mặn tại các trạm nhìn chung ở mức thấp hơn hoặc xấp xỉ trung bình nhiều năm (khoảng 5‰), song một số điểm như Sông Đốc, Bạc Liêu ghi nhận cao hơn khoảng 2,5%.
Chủ động ứng phó mùa khô 2025-2026, tỉnh Cà Mau đã xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt, trong đó ưu tiên cao nhất là bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân, nhất là tại các vùng ngọt hóa, ven rừng tràm và ven biển. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã có văn bản đề nghị các địa phương, đơn vị quản lý công trình thủy lợi theo dõi sát diễn biến độ mặn, chủ động vận hành linh hoạt hệ thống cống, đập để bảo vệ vùng ngọt hóa. Đồng thời, khuyến cáo người dân tích trữ nước ngọt, chủ động lấy nước theo lịch triều nhằm giảm thiệt hại trong sản xuất.
Trong tổ chức sản xuất, ngành chức năng phối hợp địa phương điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp nguồn nước; tăng cường khuyến cáo không sản xuất ở khu vực có nguy cơ thiếu nước, áp dụng biện pháp tiết kiệm nước, giữ ngọt, chống mặn. Đồng thời, công tác quản lý quy hoạch được siết chặt, ngăn chặn việc đưa nước mặn vào vùng ngọt hóa.
Cà Mau hiện có hơn 300 công trình cấp nước tập trung được xây dựng giai đoạn 1998-2013, song qua thời gian dài khai thác, nhiều công trình đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn bảo đảm an toàn và công suất cấp nước. Ông Lê Công Nguyên, Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết: Những năm qua, tỉnh đã đẩy nhanh đầu tư, nâng cấp các công trình cấp nước tập trung nhằm nâng cao năng lực cung ứng nước sạch trong cao điểm mùa khô. Tuy nhiên, do nguồn lực hạn chế, hệ thống còn nhỏ lẻ nên mới chỉ đáp ứng khoảng 50% tỷ lệ hộ gia đình khu vực nông thôn sử dụng nước từ công trình tập trung. Phần lớn người dân vẫn phụ thuộc vào giếng khoan, trữ nước mưa, tiềm ẩn nguy cơ cạn kiệt, ô nhiễm và khó bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng nước sinh hoạt.
Ghi nhận vào mùa khô, tình trạng thiếu nước sinh hoạt diễn ra thường xuyên. Đáng chú ý, ở một số nơi do điều kiện địa chất, không thể khai thác nước ngầm, đời sống người dân càng thêm khó khăn, thiếu thốn kéo dài. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đầu tư nguồn lực đủ lớn để xây dựng hệ thống cấp nước tập trung theo hướng đồng bộ, có trọng điểm và tính kết nối. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt bảo đảm nước sạch cho người dân, mà còn là bước đi lâu dài nhằm chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn ngày càng gia tăng, đáp ứng tiêu chí cấp nước trong xây dựng nông thôn mới.
Nguồn nước sinh hoạt của người dân Cà Mau chủ yếu dựa vào nước mưa và nước ngầm, trong khi gần như không có nguồn nước mặt để bổ sung vào mùa khô. Đáng lo ngại, nhiều khu vực nguồn nước ngầm bị nhiễm phèn, mặn, không bảo đảm chất lượng sử dụng.
