Tấm gương tận tụy, kiên trung
Đã hơn 70 năm trôi qua nhưng ký ức về những ngày mùa thu Tháng Tám lịch sử vẫn in đậm trong tâm trí ông Đinh Văn Niệm. Hồi đó, cậu thanh niên mới 16 tuổi hòa vào khí thế đoàn quân cách mạng đi biểu tình, cướp chính quyền ở phủ Tam Kỳ (Quảng Nam). Thời khắc người lãnh đạo nhân danh Việt Minh kêu gọi tri phủ ra đầu hàng và nộp ấn cho cách mạng, tuyên bố chính quyền thuộc về tay nhân dân cũng chính là dấu mốc ông Niệm tham gia cách mạng. Ông được phân công phụ trách tuyên truyền, cầm loa đọc các tuyên bố của Ủy ban cách mạng, các chỉ thị của Việt Minh, vận động nhân dân ủng hộ cách mạng.
Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, nhiệt huyết, xông xáo, tiến bộ không ngừng, ngày 24-4-1948, ông Niệm vinh dự được kết nạp Đảng. Với sự dìu dắt của các đồng chí đi trước, trình độ nhận thức cách mạng ngày một nâng cao, người đảng viên trẻ càng trưởng thành, được tín nhiệm đảm nhiệm nhiều cương vị Bí thư đảng đoàn thanh vận, Phó bí thư thường trực thanh niên cứu quốc xã Tam An, Bí thư văn phòng huyện ủy Tam Kỳ, Ủy viên đảng đoàn thanh niên huyện Tam Kỳ. Hoạt động bí mật một thời gian thì ông Niệm bị bắt. Hai tháng giam giữ, tra hỏi nhưng không phát hiện được chứng cứ, kẻ thù đành trả tự do cho ông. Xác định hoạt động ít nhiều bị lộ, tổ chức quyết định phân công ông tập kết ra bắc.
Và một cơ hội quý giá nhất trong cuộc đời làm cách mạng là lần đầu tiên gặp Bác Hồ khi ông theo học chính trị lớp cán bộ trung cao cấp miền nam tập kết tại Trường Nguyễn Ái Quốc trung ương. Những lời dặn dò giản dị mà sâu sắc của Người ông vẫn luôn khắc sâu trong tâm khảm, rằng các cháu là con em miền nam ưu tú được cử ra miền bắc học tập, phải hết sức tranh thủ thời gian học tập, rèn luyện để trở thành cán bộ tốt phục vụ cho miền nam và đất nước sau này. Lời dạy quý báu đó cũng trở thành kim chỉ nam thổi bùng ngọn lửa nhiệt tình cách mạng trong ông. Cầu thị học hỏi, trui rèn qua thực tế, nỗ lực phấn đấu, cán bộ Niệm nhanh trưởng thành, càng vững vàng, chín chắn.
Rồi một dấu mốc quan trọng trong đời khi ông Niệm được cấp trên tin tưởng chọn làm thư ký, trợ lý cho đồng chí Võ Chí Công. Gần gũi thủ trưởng, ông Niệm học hỏi được rất nhiều điều. Đó là bản lĩnh kiên định, luôn đặt lợi ích cách mạng, lợi ích nhân dân trên hết, làm việc đến nơi đến chốn, sát thực tế, gần gũi quần chúng, rất biết lắng nghe ý kiến của cán bộ và nhân dân. Những phẩm chất cao quý của vị lãnh đạo cấp cao ngấm dần vào người cách mạng kiên trung Đinh Văn Niệm như một lẽ tự nhiên. Ông Niệm kể, làm thư ký cho thủ trưởng Võ Chí Công phải có bản lĩnh, chính kiến, quyết đoán. Thủ trưởng đọc và nhớ lý luận cách mạng rất nhiều, có nhiều sáng kiến và quyết định độc đáo trong công tác lãnh đạo, nhưng phát biểu mộc mạc và ít viết thành văn, do đó thư ký phải tiếp thu sâu sắc ý kiến chỉ đạo để phát triển thành văn bản và chủ trương chính thức trong công tác.
Suốt gần 30 năm kề cận giúp việc, ông Niệm được thủ trưởng tín nhiệm, tuyệt đối tin cậy bởi sự tận tụy, trung thành, mẫn cán, tham mưu giúp thủ trưởng hoàn thành tốt các trọng trách mà Đảng và Nhà nước giao phó. Thời kỳ bản lề của công cuộc đổi mới đối mặt với không ít khó khăn do phải đấu tranh với tư duy cũ bảo thủ trì trệ trong quản lý, xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau trong quá trình xây dựng và hoàn thiện đường lối đổi mới đất nước. Ban cố vấn, đặc biệt người chịu trách nhiệm trực tiếp trước thủ trưởng Võ Chí Công là ông, đã dày công nghiên cứu văn bản, lăn lộn cơ sở để hun đúc từ thực tiễn tham mưu những quyết sách đúng đắn, phù hợp điều kiện tình hình đất nước. Nhiều quyết định đột phá, táo bạo của đồng chí Võ Chí Công phát huy hiệu quả, thể hiện tư duy tiên phong đổi mới như kiên quyết xóa bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp, đột phá cho ngành thủy sản được tự chủ mọi mặt sản xuất, kinh doanh, thay đổi cách khoán lao động trong các hợp tác xã nông nghiệp, thực hiện cơ chế quản lý mới trong các tổ chức kinh tế nông, lâm nghiệp... qua đó tạo thuận lợi cho xây dựng đường lối đổi mới toàn diện, quản lý đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, được xác định tại Đại hội lần thứ VI của Đảng năm 1986. Và còn một đóng góp không thể không nhắc đến là dấu ấn thành công trong chỉ đạo thực hiện đổi mới trong các cơ quan hành pháp và sửa đổi Hiến pháp.
Trọn đời theo cách mạng, “gia tài” lớn nhất của ông Niệm là huy hiệu 65 năm tuổi Đảng và những phần thưởng cao quý mà Đảng và Nhà nước trao tặng. Dù đã tuổi cao, sức yếu, ông vẫn đau đáu nỗi niềm, làm thế nào để đẩy lùi nạn tham nhũng, tiêu cực và tình trạng cán bộ tư lợi đang làm xói mòn lòng tin của dân với Đảng, với chế độ. Rồi ông dẫn chứng các trường hợp lãnh đạo kê khai ít tài sản nhưng thực tế rất giàu có, sở hữu nhiều nhà, xe; một số lãnh đạo chưa gương mẫu trả nhà công vụ, tham ô đất đai... Mỗi vụ việc tham nhũng, lãng phí bị phanh phui, trong ông buồn vui lẫn lộn. Mừng vì hành vi tiêu cực hại dân, hại nước bị phát hiện, xử lý nhưng cũng tâm tư bởi không ít cán bộ gan dạ, không run sợ trước bom đạn kẻ thù mà lại gục ngã trước “viên đạn bọc đường”. Ông hào hứng bảo, muốn ngăn chặn hiệu quả phải công khai, minh bạch theo đúng phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”, lựa chọn cán bộ đủ đức, tài mới vô tư cống hiến như thế hệ ông từng quên mình phụng sự Tổ quốc.
Mối tình vượt thời gian
Đằng sau thành công trong sự nghiệp của ông không thể thiếu vắng bóng dáng người vợ tần tảo, giàu đức hy sinh và cũng là nữ cán bộ cách mạng kiên trung. Ông luôn nhắc đến bà đầy yêu thương, trìu mến, cảm phục xen lẫn xót thương, khi gần 20 năm không ở bên vợ con. Bà ngồi cạnh, nhìn ông cười hiền từ. Người phụ nữ nhỏ nhắn, hiền hậu vẫn còn lưu lại nét mặn mòi xuân sắc của một thời, dù năm nay đã bước sang tuổi 84. Vợ chồng lấy nhau chưa kịp quen hơi bén tiếng thì ông nhận lệnh tập kết ra bắc, bà ở lại vùng chiếm đóng với cái thai mới thành hình. Hai lần bị kẻ địch bắt, tra tấn dã man lúc mang thai nhưng bà một mực không khai, một lòng trung thành với cách mạng, lúc sinh nở quá nghèo túng, phải ăn lúa non nhưng bà vẫn cắn răng chịu đựng. Vượt lên nỗi truân chuyên, người phụ nữ tần tảo ấy vừa hoàn thành công tác bí mật, vừa sớm hôm tất tả buôn bán nuôi con. Sau 19 năm trời đằng đẵng xa cách, bà mới gặp lại ông, cậu con trai năm 16 tuổi mới lần đầu tiên biết mặt cha. “Đứa con đầu lòng em sinh ra là niềm vui luôn an ủi em và hai gia đình nội ngoại khi không có anh, dù khó khăn gian khổ đến mấy em cũng thay anh nuôi con chúng mình khôn lớn”. Chính những lời ngập tràn yêu thương và tin tưởng bà gửi gắm là nguồn động viên vô giá, tiếp thêm nghị lực để ông yên tâm công tác. Ông tâm sự rằng, đến giờ vẫn còn áy náy, xót xa chuyện bà biết tin con bị thương nặng mà sáu tháng sau mới có dịp đi thăm, phải mất 20 ngày đường từ Rạch Giá vượt qua nhiều đồn bót giặc mới đến được bệnh viện quân khu 9 ở Cà Mau, cũng chỉ kịp chăm con hai ngày rồi về, từ ngày đó đến khi con ra bắc không gặp được nữa.
Giờ đây, người con trai ấy đã sắp tuổi hưu, lên chức ông. Sau quãng thời gian biền biệt cách xa, hơn 40 năm qua, bà luôn bên ông chăm sóc, chia sẻ vui buồn. Có lẽ tình yêu nồng thắm, sự tin yêu, thủy chung vô bờ và trọn đời sắt son với nước non đã khiến ông bà vượt qua muôn vàn chông gai, thử thách và cả cám dỗ của cuộc đời để có những tháng năm đoàn tụ trọn vẹn, ngập tràn hạnh phúc, yêu thương.
Vợ chồng ông Đinh Văn Niệm và bà Trần Thị Điểm (ảnh chụp năm 2005).
