Quyền năng của tin nhắn

Tin nhắn - Quyền năng tối thượng?

Đêm liveshow thứ bảy với chủ đề nhạc dance, Tuyệt đỉnh tranh tài ngậm ngùi chia tay Thảo Trang, dù phần phô diễn giọng hát đẹp - vũ đạo hay trong tiết mục mash - up hai ca khúc hit của Lady Gaga đã khiến khán phòng như nổ tung vì phấn khích. Trên hành trình đi tới đêm thi này, cô ca sĩ "xấu lạ" luôn được BGK đánh giá là giọng ca nổi trội, là thí sinh trình diễn xuất sắc nhất. Thế nhưng, vì lượng tin nhắn bình chọn thấp, cô cũng thường xuyên lọt vào "nhóm nguy hiểm" và chỉ vào được tới đêm thi thứ bảy nhờ quyền cứu thí sinh duy nhất của BGK.

Ở đêm thi kế tiếp, mặc cho Hoàng Tôn liên tục quên lời, sai lời khi thể hiện ca khúc Đường cong, Thái Trinh - ca sĩ sở hữu gương mặt và giọng hát trong veo vẫn phải ngậm ngùi rời cuộc chơi, cho dù phần trình diễn Starship của cô được cả ba thành viên BGK (ca sĩ Hồng Nhung cùng hai nhạc sĩ Phương Uyên, Anh Quân) hết lời ngợi khen. Vậy là ngoài Hải Yến thuyết phục được số đông nhờ phần thi xuất sắc, hai gương mặt vào chung kết còn lại Hoàng Tôn, Huỳnh Minh Thủy đều bỏ xa Thái Trinh, chỉ nhờ vào tin nhắn bình chọn của lượng fan vô cùng đông đảo mà họ đang sở hữu.

Trở lại The Remix - Hòa âm ánh sáng mùa đầu vừa kết thúc cách đây chưa lâu, ca sĩ Tóc Tiên luôn là một gương mặt nổi trội, cả về sắc vóc, vũ đạo lẫn độ sáng sân khấu và lực hút giới trẻ. Ngôi vị quán quân dường như đã được công luận mặc định thuộc về cô, cho tới một ngày thông tin Tóc Tiên chính là gương mặt đại diện cho nhãn hàng tài trợ cuộc thi, và đội của cô được Ban tổ chức ưu ái để giành ngôi vị đứng đầu nhanh chóng lan ra. Khán giả thể hiện thái độ phản ứng quyết liệt (cho dù tất cả chỉ dừng lại ở dạng tin đồn chưa hề được kiểm chứng), bằng lượng tin nhắn sụt giảm tức thì. Kết quả chung cuộc, đội Tóc Tiên ngậm ngùi đứng cuối, nhận giải Đồng. Tin nhắn bình chọn đã thể hiện quyền năng tối thượng của mình!

Lùi xa hơn nữa, sau một mùa ra mắt thành công với ngôi vị quán quân dành cho Hương Tràm, Giọng hát Việt mùa hai để lại dư âm buồn, khi gọi tên cô gái 17 tuổi Vũ Thảo My. Ngoài chất giọng "vừa phải", cô chỉ có duy nhất một lợi thế, là học trò của huấn luyện viên Đàm Vĩnh Hưng - một ca sĩ quyền lực và sở hữu lượng fan đông đảo nhất nhì showbiz. Được chính anh kêu gọi fan bình chọn, trong mọi hoạt động âm nhạc của cá nhân suốt thời gian diễn ra cuộc thi, lượng tin nhắn ồ ạt đổ về cho Thảo My đêm chung kết chẳng còn khiến ai cảm thấy bất ngờ. Cũng chính Đàm Vĩnh Hưng đã đoạt giải Bài hát yêu thích của năm, trị giá một tỷ đồng, với phần thể hiện ca khúc Chiếc vòng cầu hôn không mấy thuyết phục công chúng, nhờ vào sự ủng hộ hết mình của lực lượng fan vô cùng hùng hậu này. Sẽ thiếu sót nếu không nhắc tới Yasuy - chàng trai người dân tộc chất phác chỉ có một giọng hát bản năng không quá xuất sắc đã trở thành Thần tượng âm nhạc Việt Nam, khi suốt cả cuộc thi, Hoàng Quyên mới là gương mặt nổi bật dường như không có đối thủ.

Ca sĩ Yasuy - quán quân Vietnam Idol 2012.

Tiền - thật mà quyền - ảo!

"Quyền lực tin nhắn" là khái niệm mới, chỉ xuất hiện đồng thời với những gameshow thực tế, như một minh chứng hoàn hảo cho tính tương tác mạnh mẽ của một chương trình truyền hình thật sự thành công. Khán giả đã từng rất hồ hởi đón nhận quyền năng này, sau những thất vọng, bực bội về kết quả cụ thể, được đong đếm bằng một BGK cụ thể của một số cuộc thi nào đó không khiến họ "tâm phục, khẩu phục".

Thường chiếm một nửa quyền quyết định (bên cạnh 50% điểm số của BGK) ở những vòng ngoài và thể hiện quyền lực tuyệt đối trong những đêm thi mang tính quyết định, dư luận chỉ thật sự hài lòng khi BGK và khán giả cùng nhìn về một hướng. Tiếc là, kết cục lý tưởng ấy hiếm khi xảy ra, như trường hợp quán quân Uyên Linh, Hương Tràm của Thần tượng âm nhạc Việt Nam và Giọng hát Việt.

Tỷ lệ khá lớn còn lại giúp minh chứng cho nhận định "chân lý chưa chắc đã thuộc về số đông". Những trường hợp Thảo Trang, Thái Trinh, Tóc Tiên... kể trên từng khiến các thành viên BGK thật sự bàng hoàng. Còn sự đăng quang kém thuyết phục của Yasuy, Vũ Thảo My... cũng khiến báo giới chưng hửng và đặt ra khá nhiều nghi vấn! Lý do chính là sự lựa chọn của đám đông không phải lúc nào cũng chính xác. Bởi ngoại trừ những lùm xùm, thiếu minh bạch vẫn diễn ra đâu đó trong một số cuộc thi làm sai lệch kết quả (những cáo buộc BTC dàn xếp kết quả, thí sinh chịu chi và chi bạo để mua tin nhắn, sơ suất dẫn đến công bố sai lệch tỷ lệ phần trăm tin nhắn chung cuộc, "đại gia" thao túng kết quả bằng sim rác....), bản thân công chúng cũng dễ bị nắn theo những dòng chảy truyền thông được vô tình hoặc cố ý tạo ra theo một cách thức có chủ đích. Câu chuyện đời tư của thí sinh chuyển giới Hương Giang, gia cảnh khốn khó của Yasuy (Thần tượng âm nhạc Việt Nam), yếu tố thí sinh trẻ nhất cuộc thi của Vũ Thảo My (Giọng hát Việt), chuyện cổ tích về "chàng trông xe" Lê Tích Kỳ, "hotboy tự kỷ" Loki Bảo Long (Nhân tố bí ẩn)... hay những tin đồn "hư thực bất phân" như của Tóc Tiên (Hòa âm ánh sáng), Anh Thư (Bước nhảy hoàn vũ)... cũng rất dễ trở thành định hướng cho khán giả quyết định bầu chọn hoặc "quay lưng" với thí sinh mà bỏ qua chất lượng đêm thi - vốn đáng ra phải là nhân tố quyết định.

Nhìn từ bên ngoài, lựa chọn của công chúng được tôn trọng tuyệt đối, khi họ được quyền xếp đặt người đi - kẻ ở. Nhưng trong thực tế, tất cả đều được quyết định bởi nhà sản xuất. Sau khi đầu tư khoản kinh phí khổng lồ để mua bản quyền chương trình, ký những hợp đồng thù lao "khủng" để có được những tên tuổi sáng giá nhất trên ghế nóng, nhà sản xuất chỉ có thể hòa vốn hoặc có lãi, khi những gameshow tìm kiếm tài năng đạt tỷ suất người xem cao ngất ngưởng. Ngoài lượng spot quảng cáo đổ về, tỷ lệ ăn chia hấp dẫn với nhà mạng từ lượng tin nhắn bình chọn của khán giả (thường dao động trong biên độ khá lớn, từ 3.000 đồng đến 7.000 đồng/ tin) cũng là một khoản lợi nhuận rất đáng quan tâm, dù số lượng tin nhắn cụ thể từng đêm thi chưa bao giờ được công khai, trong bất cứ một chương trình nào. Càng thu hút đông khán giả theo dõi, bình chọn, chương trình càng thành công. Kết quả bình chọn càng gây sốc, càng bị truyền thông "mổ xẻ", nhà sản xuất càng có lợi. Khán giả tham gia bình chọn nhiều khi cũng chỉ là "con tốt trên bàn cờ". Bởi tiền bỏ ra thì thực mà quyền thì ảo!

Chính vì vậy, nhạc sĩ Huy Tuấn, Giám đốc âm nhạc Vietnam Idol đã từng nhắn nhủ chân thành tới các thí sinh, rằng "cuộc thi không phải là tất cả mà chỉ là sự khởi đầu. Thay vì tìm mọi cách để tiến thật xa, hãy nghĩ cách kể lại câu chuyện của mình thật ấn tượng, thật ý nghĩa. Điều đó có ích cho bước đường tương lai của các em hơn cả". Bởi số lượng tin nhắn bình chọn chỉ có thể bất ngờ đưa Yasuy, Vũ Thảo My... lên vị trí quán quân chứ không biến họ trở thành những ca sĩ đích thực, nếu thiếu đi thực tài cùng sự dấn thân, khổ luyện. Quyền năng ấy cũng chỉ có hạn mà thôi!