Ứng dụng mới trong phẫu thuật thoát vị bẹn trẻ em
Bốn tháng gần đây, bé N.N.K (4 tuổi) xuất hiện khối phồng vùng bẹn trái, tăng kích thước khi vận động, khi nghỉ ngơi khối phồng này xẹp xuống. Gia đình lo lắng là biểu hiện của khối u, quyết định đưa trẻ đi khám. Kết quả khám và siêu âm ổ bụng cho thấy trẻ bị thoát vị bẹn hai bên với hình ảnh trên siêu âm lỗ thoát vị bẹn 2 bên sâu 25mm, đường kính 7-9mm, bên trong là các mạc nối.
Bệnh nhi có chỉ định thực hiện phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị bẹn. Ê-kíp nhanh chóng thực hiện khám, lên phương án gây mê an toàn cho ca phẫu thuật cho bệnh nhi nhỏ tuổi.
Bác sĩ chuyên khoa II Lê Văn Lượng trực tiếp phẫu thuật qua nội soi. Bác sĩ Lượng sử dụng kim giảm đau ngoài màng cứng (thường dùng trong giảm đau sau mổ, giảm đau khi sinh thường) khâu xuyên qua thành bụng từ ngoài vào, để luồn chỉ vòng quanh cổ túi thoát vị, khâu vòng kín thắt chỉ để đóng lỗ thoát vị, còn gọi là xuyên thành bụng qua da dưới sự quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp qua nội soi ổ bụng.
Ca phẫu thuật kéo dài khoảng gần 1 giờ, bao gồm cả khâu chuẩn bị đặt đường truyền, khởi mê và phẫu thuật, để đóng kín lỗ thoát vị bẹn 2 bên. Bệnh nhi hồi phục nhanh chóng, không cảm thấy đau tức vùng phẫu thuật sau mổ, vết sẹo nhỏ, lành tốt. Bệnh nhi thuận lợi xuất viện sau 3 ngày theo dõi.
Các phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị bẹn trẻ em trước đây sử dụng các kim phẫu thuật chuyên dụng nhưng vẫn tồn tại tỷ lệ biến chứng tổn thương tĩnh mạch, vùng chậu khi sử dụng kim nhọn, sắc xuyên qua thành bụng.
Tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bác sĩ sử dụng kim giảm đau ngoài màng cứng để luồn chỉ Prolen và quai lấy chỉ bằng chỉ Daflon số 3.0 với nhiều ưu việt. Phương pháp này đã được báo cáo tại Hội nghị thoát vị toàn quốc 2025 tại Huế, được các chuyên gia và đồng nghiệp đón nhận và đánh giá cao.
Bác sĩ Lượng phân tích, ứng dụng kim giảm đau ngoài màng cứng trong phẫu thuật thoát vị bẹn trẻ em mang lại nhiều ưu điểm nhờ phần đầu kim uốn cong nên dễ thao tác hơn. Các cạnh sắc và đầu nhọn của kim vừa đủ không gây rách, thủng phúc mạc, các lớp cân cơ, các bó mạch vùng bẹn, các tạng khác trong ổ bụng… Điều này hỗ trợ giảm cảm giác đau cũng như tránh tái phát sau mổ.
Khi nào cần phẫu thuật thoát vị bẹn?
Thoát vị bẹn là hiện tượng các tạng trong ổ bụng chui qua ống bẹn hay điểm yếu của thành bụng vùng bẹn trên dây chằng bẹn. Bệnh thường gặp ở nam giới, trẻ nhỏ và người trên 50 tuổi là những nhóm có nguy cơ mắc thoát vị bẹn. Nhưng ở trẻ em là bệnh lý bẩm sinh do còn ống phúc tinh mạc, ở trẻ gái là còn ống Nuck.
Ở trẻ có thoát vị bẹn, ruột non hoặc các mạc nối có thể chui vào lỗ thoát vị và quá trình vận động và sinh hoạt làm tăng áp lực ổ bụng làm cho các tạng này chui vào lỗ thoát vị làm lỗ thoát vị to, rộng dần ra, nội dung thoát vị khó quay về vị trí cũ, lỗ này thường tự dính đóng lại ở trẻ dưới một tuổi. Trường hợp các thành phần này chui vào lỗ thoát vị bị nghẹt dẫn tới tình trạng nguồn máu nuôi bị gián đoạn gây hoại tử.
Trong một số trường hợp ở bé gái, vòi trứng, buồng trứng cũng có thể chui vào lỗ thoát vị này gây biến chứng nghẹt, xoắn và gây hoại tử vòi trứng, buồng trứng. Đặc biệt với bé gái trên, lỗ thoát vị sâu, đường kính nhỏ hẹp, nguy cơ khối thoát vị kẹt lại và gây biến chứng cao.
Thoát vị bẹn ở trẻ giai đoạn đầu thường khó phát hiện. Khối phồng thoát vị chỉ xuất hiện khi trẻ khóc, ho, rặn đi tiêu hoặc vận động, sau đó “biến mất” khi trẻ nằm nghỉ. Trẻ nhỏ chưa biết mô tả cảm giác bất thường, vì vậy, cha mẹ chỉ có thể nhận ra nếu quan sát kỹ trong lúc thay tã, tắm rửa. Một số trẻ quấy khóc hoặc tỏ ra khó chịu, song dấu hiệu này dễ bị nhầm lẫn với các nguyên nhân khác đặc biệt khi thoát vị bẹn nghẹt.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng chỉ khi thoát vị bị nghẹt, có khối phồng căng cứng, đau dữ dội, không đẩy vào bụng được, kèm nôn ói, bụng chướng mới nguy hiểm. Nhưng thực tế, ngay cả khi chưa nghẹt, tình trạng này vẫn tiềm ẩn rủi ro cao. Khi đó một phần ruột hoặc mạc nối lớn đã nằm ngoài ổ bụng, chỉ được che bởi một lớp da và mô mỏng, rất dễ bị tác động khi trẻ vận động, gây đau tức, khó chịu.
Chỉ cần một va chạm nhẹ vào vùng bẹn cũng có thể gây tổn thương, chèn ép mạch máu khối thoát vị, dẫn tới nghẹt cấp tính. Ở trẻ em, tình trạng này không tự khỏi và có thể gây biến chứng nguy hiểm bất cứ lúc nào nếu không được xử trí sớm.
Áp lực ổ bụng tăng đột ngột (khi trẻ ho, khóc, rặn) còn có thể khiến đoạn ruột bị kẹt lại trong lỗ thoát vị, máu nuôi bị chèn ép, hoặc bóp nghẹt bởi cổ bao thoát vị. Diễn biến này thường nhanh và khó lường.
Nếu không được phẫu thuật cấp cứu kịp thời, phần ruột đó sẽ hoại tử, gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng. Ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi, quá trình này diễn ra nhanh hơn nhiều so với người lớn, nguy cơ tử vong cũng cao hơn.
Bác sĩ Lượng khuyến cáo, với trẻ đã được chẩn đoán thoát vị bẹn, kể cả khi chưa có dấu hiệu nghẹt, gia đình vẫn nên sắp xếp phẫu thuật sớm. Mổ chủ động khi chưa có biến chứng giúp giảm nguy cơ phải cắt đoạn ruột, thời gian hồi phục nhanh, ít ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
Mặt khác, vì thoát vị nằm ở vùng bộ phận sinh dục nên có thể gây cho trẻ một cảm giác lo lắng, ngại và tự ti. Ở trẻ nam, khi khối thoát vị chui xuống có thể còn gây chèn ép bó mạch thừng tinh, nang nước thừng tinh ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của tinh hoàn.
Để phát hiện sớm, phụ huynh nên quan sát vùng bẹn-bìu của trẻ mỗi ngày, đặc biệt khi bé vận động mạnh hoặc khóc, rặn. Khi thấy khối phồng bất thường, dù mềm hay không đau, cũng cần đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa nhi để được thăm khám và tư vấn phương án điều trị kịp thời.
