Kết hợp đông-tây y trong điều trị hội chứng kiệt sức nghề nghiệp

Burnout hay hội chứng kiệt sức nghề nghiệp đang trở thành một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại trong xã hội hiện đại. Tình trạng này không chỉ làm giảm hiệu suất công việc mà còn gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

(Ảnh minh họa: Canva)
(Ảnh minh họa: Canva)

Nguy cơ từ hội chứng burnout

Tiến sĩ, bác sĩ Bùi Phạm Minh Mẫn, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cơ sở 3 cho biết, nếu trước đây burnout thường xuất hiện ở những người làm việc lâu năm trong môi trường áp lực cao, thì nay không ít người trẻ dưới 25 tuổi cũng rơi vào trạng thái kiệt sức.

Áp lực phải thành công sớm, cường độ làm việc dày đặc, môi trường cạnh tranh khốc liệt và sự xóa nhòa ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân đang khiến burnout lan rộng ở nhiều nhóm đối tượng.

Theo y học hiện đại, burnout là trạng thái suy kiệt về cảm xúc, thể chất và tinh thần do áp lực công việc kéo dài. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) mô tả burnout với ba đặc trưng chính gồm mất năng lượng, giảm hiệu quả công việc và thái độ tiêu cực hoặc xa cách với công việc.

Về cơ chế sinh học, burnout làm tăng hoạt động của trục HPA (vùng dưới đồi- tuyến yên-tuyến thượng thận), dẫn tới tình trạng tăng tiết cortisol mạn tính. Khi mức cortisol duy trì cao trong thời gian dài, cơ thể sẽ gặp hàng loạt rối loạn như mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh serotonin và dopamine, rối loạn chuyển hóa glucose, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và ức chế miễn dịch.

Các nghiên cứu hình ảnh não bộ cho thấy burnout có thể liên quan đến teo nhẹ hồi hải mã và giảm hoạt động vỏ não trước trán – những vùng chịu trách nhiệm cho trí nhớ và điều hành cảm xúc.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Occupational Health Psychology năm 2021 cho thấy người bị burnout có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp 2,5 lần và nguy cơ bệnh tim mạch tăng 20-40% so với nhóm không bị burnout.

Một nghiên cứu tại Đại học Helsinki cũng ghi nhận burnout làm tăng đáng kể nguy cơ hội chứng chuyển hóa – yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch và đột quỵ.

Biểu hiện của burnout

Dưới góc nhìn y học cổ truyền, burnout không có thuật ngữ riêng biệt nhưng các biểu hiện của nó tương ứng với nhiều phạm trù bệnh lý, đặc biệt là tâm Tỳ lưỡng hư, can khí uất kết và thận tinh bất túc.

Căng thẳng kéo dài được xem là tình chí nội thương, khiến can khí bị uất, lâu ngày hóa hỏa, ảnh hưởng đến tâm và thận. Nội Kinh ghi rằng “ngũ chí quá cực hóa hỏa”, nghĩa là khi cảm xúc vượt mức sẽ sinh ra hỏa, làm hao tổn âm dịch và rối loạn thần chí.

Suy nghĩ lo lắng quá độ sẽ thương tổn tỳ, khiến khí huyết sinh hóa kém, dẫn đến tâm thần không được nuôi dưỡng, sinh ra mất ngủ, giảm trí nhớ và lo âu. Khi thận âm hư, can hỏa không được chế ước, gây hồi hộp, bốc hỏa; còn thận dương hư sẽ làm mệt mỏi, tay chân lạnh và giảm sức chịu đựng. Từ đó, y học cổ truyền lý giải burnout là hệ quả của mất cân bằng âm dương, khí huyết và chức năng tạng phủ, đặc biệt là tâm, can, tỳ và thận.

Sự tương đồng giữa hai hệ thống y học thể hiện rõ ở chỗ cả y học hiện đại và y học cổ truyền đều coi burnout là tình trạng rối loạn toàn thân, không chỉ giới hạn ở tâm lý. Cơ chế can khí uất kết hóa hỏa trong y học cổ truyền có thể liên hệ với trạng thái tăng hoạt động trục HPA và tăng cortisol mạn tính.

Tâm tỳ lưỡng hư tương ứng với tình trạng rối loạn thần kinh thực vật, suy giảm dẫn truyền thần kinh và hoạt động vùng não điều hành cảm xúc. Thận tinh bất túc có điểm tương đồng với suy giảm năng lượng nền, rối loạn nội tiết và giảm khả năng điều hòa stress của y học hiện đại.

Điều trị burnout sao cho hiệu quả?

Trong điều trị, y học hiện đại tập trung vào quản lý stress, điều chỉnh lối sống và áp dụng liệu pháp tâm lý. Liệu pháp nhận thức-hành vi (CBT) giúp người bệnh thay đổi cách nhìn nhận và phản ứng với áp lực.

Hoạt động thể chất tối thiểu 150 phút mỗi tuần và kỹ thuật chánh niệm hoặc thiền có hướng dẫn đã được chứng minh giúp giảm hoạt hóa hệ thần kinh giao cảm và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Y học cổ truyền lại hướng tới bổ hư, điều khí, an thần, kiện tỳ, dưỡng tâm, đồng thời điều chỉnh âm dương. Quy tỳ thang có thể dùng cho thể tâm tỳ lưỡng hư; Tiêu dao tán thích hợp khi can khí uất; Lục vị địa hoàng hoàn và Bát vị quế phụ hoàn được sử dụng tùy trường hợp thận âm hư hoặc thận dương hư.

Châm cứu các huyệt như Bách hội, Thần môn, Nội quan, Tam âm giao, Túc tam lý, Can du, Tỳ du và Thận du giúp điều hòa thần kinh, cải thiện tuần hoàn máu não và ổn định cảm xúc.

Các bài dưỡng sinh nhẹ nhàng, thư giãn, thở 4 thời, xoa bóp vùng đầu và gáy cũng hỗ trợ quá trình phục hồi.

Tiến sĩ, bác sĩ Bùi Phạm Minh Mẫn lưu ý, bất kỳ lựa chọn điều trị hoặc thực hành nào mang tính điều trị đều phải có ý kiến và theo dõi của chuyên gia để bảo đảm việc điều trị luôn đi đúng hướng.

"Burnout không đơn thuần là sự mệt mỏi nhất thời mà là tình trạng bệnh lý phức tạp, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện. Y học hiện đại mang lại công cụ chẩn đoán, phân tích cơ chế và áp dụng liệu pháp tâm lý, trong khi y học cổ truyền cung cấp hệ thống lý luận về mất cân bằng âm dương-khí huyết và các phương pháp điều chỉnh phù hợp. Sự kết hợp hai nền y học sẽ mang lại hiệu quả toàn diện hơn, giúp cải thiện triệu chứng nhanh chóng, đồng thời củng cố sức khỏe lâu dài và phòng ngừa tái phát", Tiến sĩ, bác sĩ Bùi Phạm Minh Mẫn chia sẻ.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện Công ty Cà-phê 15 tham quan vườn.

Từ vùng đất đỏ bazan đến cà-phê người lính

Từ vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Cà phê 15 - doanh nghiệp quân đội thuộc Quân khu 5, đang từng bước xây dựng mô hình sản xuất cà-phê bền vững, lấy kỷ luật và trách nhiệm cộng đồng làm nền tảng phát triển.

Đơn vị thi công tập trung máy móc nhân lực thi công đường động lực đoạn nối với quốc lộ 12 qua địa bàn bản Che Phai, phường Điện Biên Phủ.

Các dự án trọng điểm ở Điện Biên tăng tốc về đích

Chỉ còn hơn một tháng đến hạn cuối phải hoàn thành toàn bộ dự án trọng điểm tại tỉnh Điện Biên, những ngày này, cả hệ thống chính trị ở 4 phường, xã đang quyết liệt vào cuộc "gỡ" vướng mặt bằng; các đơn vị thi công thì huy động tổng lực nhân công, máy móc tăng tốc về đích...

Đến với Trường Mầm non và Tiểu học Tong Chiêng (thuộc Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chiềng Sung), xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

Du lịch từ thiện - Hành trình kết nối trái tim

Trong những năm gần đây, mô hình du lịch kết hợp hoạt động thiện nguyện ngày càng được nhiều du khách hưởng ứng. Không chỉ khám phá cảnh đẹp, tìm hiểu văn hóa, mà mỗi chuyến đi còn mang theo những món quà và sẻ chia đến với học sinh, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhiều trường học ở Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong giờ ra chơi.

Mô hình trường học không điện thoại ở Thành phố Hồ Chí Minh

Trong thời đại số, điện thoại thông minh đã trở thành công cụ không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, việc sử dụng điện thoại trong môi trường học đường lại mang đến nhiều thách thức, như làm phân tâm học sinh, ảnh hưởng đến chất lượng học tập, thậm chí dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm lý do lạm dụng mạng xã hội.

Cổng phía nam Thành nhà Hồ.

Về với di sản xứ Thanh

Là một trong năm di sản văn hóa thế giới của Việt Nam với kiến trúc đá độc nhất vô nhị Đông Nam Á và mang dáng dấp uy nghi của một kinh đô xưa, thế nhưng Thành nhà Hồ (nằm ở xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, tỉnh Thanh Hóa) vẫn lặng lẽ, thâm trầm chìm trong dáng vẻ cô tịch như một bản hùng ca chưa có người đàn đúng điệu.

Các em học sinh nghèo, hiếu học ở xã Đắk Ơ và xã Bù Gia Mập được tặng xe đạp tiếp sức đến trường.

Nhiều hoạt động thiện nguyện hướng về vùng biên

Trong những ngày gần đây, nhiều hoạt động thiện nguyện đã diễn ra trên tuyến biên giới tỉnh Đồng Nai. Thông qua các hoạt động này đã góp phần chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào nghèo trong giai đoạn đói giáp hạt, cũng như giúp những đối tượng yếu thế vượt khó khăn.

Nhiều giống hoa hồng mới được lai tạo từ hoa hồng lửa của Làng hoa Sa Đéc được Viện Cây ăn quả miền nam giới thiệu tại hội thảo “Giới thiệu giống hoa hồng mới và quy trình kỹ thuật”.

Hành trình "hồi sinh" giống hoa hồng lửa Sa Đéc

Thương hiệu hoa hồng lửa đã gắn liền với Làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Sau nhiều năm canh tác, giống hoa “biểu tượng của làng hoa” này đứng trước nguy cơ mai một do thoái hóa. Trước thực trạng đó, tỉnh đã chủ động phối hợp với các nhà khoa học, khởi động hành trình “giữ lửa” bản sắc làng hoa bằng công nghệ tiên tiến.

Công nhân ngành điện Thành phố Hồ Chí Minh tuyên truyền các biện pháp sử dụng điện an toàn cho người dân.

Cảnh báo các nguy cơ tai nạn điện tại các khu vực ngập nước

Ngày 8/11 vừa qua, tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh lại vừa có thêm một vụ tai nạn chết người liên quan đến điện giật xảy ra tại khu vực ngập nước khiến người dân không khỏi bất an. Từ thực tế này, các cơ quan chức năng, đơn vị quản lý cần tiếp tục có các giải pháp hướng dẫn, cảnh báo, phòng ngừa hiệu quả hơn nữa.

Các nghệ sĩ tham gia khối văn hóa-thể thao diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: nhandan.vn)

Văn hóa soi đường: Nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân

Với sứ mệnh phụng sự nhân dân, hơn 80 năm qua, ngành văn hóa Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong bảo đảm và nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân. Những kết quả đó khẳng định vị thế của văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu, động lực và sức mạnh nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Quang cảnh mua bán cá tại chợ ma.

Đêm "chợ ma" mùa nước nổi

Những ngày này, “chợ ma” hay được gọi là chợ đêm Tha La phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang hoạt động náo nhiệt. Tuy là chợ “chồm hổm”, diện tích chưa được 500m2 nhưng nổi tiếng là nơi bán cá đồng, cá sông lớn nhất tỉnh trong mùa nước nổi.

Chuyên gia và lãnh đạo thành phố Cần Thơ tham quan mô hình trồng hành tím tại phường Vĩnh Châu.

Sản xuất hữu cơ, hướng đi mới cho người nông dân Cần Thơ

Mặc dù được xác định là ngành kinh tế chủ lực của thành phố Cần Thơ, nhưng cũng như nhiều địa phương trong khu vực, sản xuất nông nghiệp nơi đây đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hàng rào kỹ thuật đối với nông sản nhập khẩu và yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.