Các sản phẩm từ “mặt hàng” này đều thuộc danh mục động vật nguy cấp, quý hiếm đã được định danh trong Sách đỏ (diện động vật được bảo vệ bởi nguy cơ tuyệt chủng, không thể và không được phép khai thác trong môi trường tự nhiên). Bởi vậy, các sản phẩm có nguồn gốc từ voi, tê giác, hổ, báo, sư tử… càng khiến cho người ta ước mơ sưu tầm, sở hữu. Đặc biệt đối với thị trường châu Á (trong đó có Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á). Có cầu ắt có cung. Đây vẫn là một “thế giới ngầm” đem lại món lợi khổng lồ cho giới kinh doanh hàng “độc”.
Kỳ 1: Đi Nam Phi mua hổ
Theo lời giới thiệu của những người am hiểu về quốc gia cầu vồng, vào tháng 9 hằng năm Nam Phi rất đẹp. Tại quốc gia có ba thủ đô ấy, du khách có thể ngồi thưởng thức rượu vang và các thức đặc sản trong nhà hàng Two Ocean ở mũi Hảo Vọng - nơi tiếp giáp giữa Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, ngắm phượng tím nở khắp Thủ đô Pretoria, tham quan những công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn lịch sử… Ấy là những lời giới thiệu với khách du lịch thuần túy. Với một số vị khách đặc biệt, nếu chỉ để đi ăn, ngắm cảnh, họ chẳng cần đi xa đến thế. Trong một chuyến đi vào giữa tháng 9/2025, có một số người khách tới tìm những thứ không thể có được nếu không đến Nam Phi.
Vào trang trại của T “toọc”
Người ta đã đồn đại nhiều về sở thích thượng lưu của giới nhà giàu Đông Nam Á. Đó là mời nhau đi bắn gấu Bắc Cực ở Siberi, hoặc đi săn ở châu Phi, nơi vẫn được coi là thiên đường của động vật hoang dã, trong đó đương nhiên là có tê giác, sư tử… (hổ, báo với voi thì Đông Nam Á có vẻ vẫn còn không ít). Ngay tại nước ta, thỉnh thoảng cái đám động vật hoang dã với thể hình và sức mạnh thiên bẩm ấy vẫn kéo nhau về quấy rầy thế giới loài người. Chưa tính, vài năm trước người ta vẫn còn đào hầm nuôi nhốt cả mấy chục “ông” chúa sơn lâm ở ngay đồng bằng xứ Nghệ, đất Yên Thành.
Để đến được khu vực nuôi nhốt động vật (trong các farm - trang trại ở Nam Phi) phải có người đưa đón, lên lịch trước đó nhiều tháng. Những người khách đặc biệt sẽ được đón tới trang trại, từ đó đưa lên xe đặc chủng để đi tham quan. Số lượng người tham gia có lý lịch rõ ràng, người đưa đón cũng phải là hàng “số má”. Đấy là những gì mà chúng tôi được ghi vào đầu trước khi có một chuyến đi khá kỳ lạ tới “thiên đường” của động vật quý hiếm - Nam Phi.
Chiếc máy bay của hãng Vietnam Airlines hạ cánh xuống sân bay quốc tế OR Tambo ở Johanesburg sau 16 giờ đồng hồ bay từ Hà Nội và quá cảnh tại Singapore. Rời sân bay, đoàn khách lập tức được xe ô-tô đón về trang trại cách đó khoảng 30 phút. “Đây là trang trại của T “toọc” - một nhân vật quê Bắc Kạn cũ, có tiếng trong số người Việt ở Nam Phi” - trên đường đi, người bạn đồng hành tranh thủ giới thiệu về người chủ vùng đất sẽ đón đoàn trong thời gian thăm thú đất nước vốn nổi danh với khí hậu trong lành và thiên nhiên hoang dã.
Nam Phi là quốc gia sở hữu nhiều cái nhất trên thế giới, bãi tắm đẹp nhất, thành phố tốt nhất, hải cảng đẹp nhất, hệ sinh thái đa dạng nhất… Vốn đã nghe về Công viên quốc gia Pinunesberg, có diện tích rộng 55.000 ha và hơn 7.000 động vật thuộc hàng trăm loài khác nhau, về những cây bao báp hàng trăm năm tuổi, đường kính vài chục người ôm… nhưng tới đây, khách mới chỉ gặp vài loài cây lúp xúp, những trảng cây bụi thưa thớt, rồi biết rằng rừng chỉ chiếm 1% diện tích đất nước Nam Phi. Thật là có đi mới thấy rằng trí tưởng tượng đôi khi khác xa sự thật.
Bữa trưa ở farm chỉ thuộc loại trung bình, tay đầu bếp người Việt nấu mấy món hạng xoàng. Thứ đặc sản được người ta trịnh trọng mang lên là mấy chai rượu màu trắng đục như nước gạo. “Đây là rượu cao hổ, uống không hạn chế” - người chủ nhà giới thiệu. Khi thấy chúng tôi thắc mắc là rượu pha với cao hổ sẽ rất nóng, uống nhiều không tốt thì người ta trả lời theo kiểu rất thổ địa là “các anh cứ uống vô tư, cao hổ bên này nó mát”. T “toọc” có vẻ nổi tiếng. Qua cách giao tiếp với khách thì người này có vẻ hợp với biệt danh “toọc” - một cách đặt biệt danh hơi xếch mé.
Cả bữa ăn, hầu hết câu chuyện xoay quanh chủ đề cao hổ. Người ta rưng rưng nói về những công dụng kỳ diệu của thứ cao nấu từ xương của "chúa sơn lâm" - mà theo giới thiệu thì ở đây có rất nhiều, giống như một cách tiếp thị tới những vị thượng khách tới từ quê nhà xa ngái.
Theo lịch trình, cả đoàn tới farm của T “toọc” rồi sẽ di chuyển liên tục tới nhiều nơi nổi tiếng của Nam Phi, trong đó có những thủ đô của một quốc gia vô cùng đặc biệt. Giống như lịch trình của các đoàn khách khác tới từ Việt Nam, đoàn sẽ đi thăm thủ đô hành chính Pretoria, nơi có dinh thự cổ của nhà lãnh đạo Boer và Tổng thống Cộng hòa Nam Phi Paul Kruger. Bay tới Cape Town, thăm thú những địa điểm du lịch nổi tiếng thế giới của quốc gia này. Tuy nhiên, một phần chương trình không được công bố song lại nằm trong phần ưu tiên của cả chuyến đi, ấy là việc cử người mua xương, nấu cao hổ. Để tham gia “chương trình đặc biệt” này, mỗi nhóm khách chỉ được cử một đại diện trực tiếp đi “xem hàng”.
Chuyến đi vô định
Nói là vô định, bởi trong lịch trình không thấy nhắc tới chuyến đi vốn chỉ có vài người khách trong đoàn tham gia. Để đi tới đó cũng chẳng thể là khách lạ. Đủ tư cách chỉ có thể là người… đã được giới thiệu hoặc bảo lãnh.
Chiếc ô-tô loại 12 chỗ hôm ấy được dùng để chở 6 vị khách đặc biệt. Chủ xe dứt khoát không thêm người dù xe hãy còn dư chỗ. Phía chủ nhà, có một lái xe người da đen và hai đàn em của T “toọc”. Xe chạy một mạch xuống phía nam, tới gần biên giới với Zimbabue.
Đến một trạm dừng nghỉ, người lái xe da đen xuống xe rồi ở lại với một túi đồ ăn đã chuẩn bị sẵn.
Một đàn em của T “toọc” lên ôm vô-lăng lái nốt quãng đường gần 100 km còn lại. “Dạo này Chính phủ Nam Phi mạnh tay truy quét các đường dây mua bán động vật và các sản phẩm liên quan đến động vật hoang dã, quý hiếm nên bên này phải áp dụng các biện pháp phòng ngừa” - một người đi cùng giải thích ra vẻ thành thạo. Sau khi đổi lái chừng hơn 1 giờ đồng hồ, chiếc xe rời khỏi đường cao tốc, đi theo một con đường nhỏ chừng 20 km. Gặp một cánh cổng không có người canh gác, cổng tự động mở sau khi người ta “check” camera. Qua cánh cổng ấy, xe chạy thêm một đoạn thì lại gặp thêm một cửa tự động khác. Vào tới điểm thứ ba thì chiếc xe đứng trước ba cánh cổng dẫn vào ba khu khác nhau. Xe rẽ trái vào một cổng, cả đoàn xuống xe và được đón tiếp một cách rất ấm cúng bởi những đồng hương người Việt. Người phục vụ trong trang trại quê ở Thanh Hóa, Nam Định… sang đất khách làm thuê - mà việc cụ thể là nấu cao thuê.
Những người trong farm dẫn chúng tôi vào một căn nhà lớn. Cả căn nhà nồng nặc mùi hôi thối bởi 5 con hổ đủ kích cỡ. Những con hổ này đang trong quá trình rã đông sau khi bốc ra khỏi tủ đông lạnh để trưng cho khách xem. Thịt hổ vốn có độ đạm cao nên phân hủy, bốc mùi rất mạnh. Cảnh 5 “ông ba mươi” nằm sóng sượt giữa nhà quả thực gây ấn tượng mạnh với những người tới xem hàng. Vụ việc được chốt nhanh. Tổng cộng khách sẽ mua 7 con hổ. Như vậy trang trại sẽ phải chuyển thêm 2 con tới. Đoàn khách sẽ cử người giám sát suốt quãng thời gian người ta nấu cao (trong cả đoàn khách tới từ Việt Nam, có những người bay sang tận Nam Phi chỉ để ngồi trông mấy nồi cao hổ chứ chả có nhu cầu thăm thú gì). Thế mới thấy những người trong chuyến đi này quan tâm tới “món hàng đặc biệt” tới chừng nào. Một con hổ nặng khoảng 3 tạ sẽ có giá chừng 800 triệu đồng Việt Nam, con hơn bù con kém. Tầm đó áng chừng.
Một ngày cuối năm 2025, người bạn cùng đoàn đi Nam Phi hẹn chúng tôi tới nhà để ăn “đặc sản”. Sau khi cất xe ở bãi, khách được chủ nhà cử “đệ tử” tới đón bằng xe máy. Xe chạy lòng vòng trong làng rồi dừng lại tại một căn nhà cửa đóng kín mít. Bên cạnh mâm mộc tồn trứ danh Kinh Bắc, là một nồi quân dụng đang được hai thanh niên lực lưỡng dùng hai thanh tre to như cái đòn gánh luôn tay khuấy. Thứ bột sền sệt màu nâu trong nồi khi ấy đã trở nên đặc quánh. Nếu không khuấy luôn tay, lửa sẽ làm cháy đáy nồi. Hai người cháu hôm ấy được đặc biệt “trưng dụng” để nấu lại cao hổ, thứ mà “người lớn” đã mua từ tận châu Phi và được vận chuyển về nhà bằng cách nào đó. Bữa ăn thêm phần trang trọng khi gia chủ lấy một phần cao trong nồi để pha rượu uống. Chả biết có bổ hay không, chỉ biết rằng người ta đã bỏ ra một khoản tiền rất lớn chỉ để mua về và chế biến ra một thứ “đặc sản” mà chỉ đại gia mới có khả năng sử dụng.
Như thế cũng có nghĩa T “toọc” đã hoàn tất hợp đồng… không tưởng với những người khách trong lần du lịch ở Nam Phi.
Cao hổ nấu xong trong trang trại sẽ được chuyển về Việt Nam, bàn giao tới địa chỉ nhà riêng của khách mua mới được coi là kết thúc hợp đồng. Tại Việt Nam, những người mua hàng từ Nam Phi sẽ bổ sung thêm một số “chất dẫn” theo kinh nghiệm Đông y như xương khỉ, xương mèo đen, mai rùa, sơn dương, gạc nai và có cả thuốc phiện(?!). “Phi sơn dương bất thành cao hổ” - câu nói của giới sành điệu ăn chơi đã chứng tỏ rằng vì sao cao hổ tại Việt Nam được "chợ đen" bán với giá từ 30-50 triệu đồng/lạng. Bởi vì, chỉ việc mang cốt nấu cao từ tít tận châu Phi về Việt Nam, rồi sau đó phải tái chế với đủ loại phụ gia cầu kỳ, hiếm có đã đủ chứng minh rằng những người đủ "điều kiện" sử dụng loại cao này không nhiều. Họ, rõ ràng phải có đủ năng lực, tiềm lực và thế lực.
Ở thời gian trước năm 2025, người ta đưa khách đến thăm trang trại, nơi quây nuôi hổ sống. Khách thích con nào thì sẽ được tự tay săn con hổ đó rồi mang nấu cao. Thời điểm cuối năm 2025, Chính phủ Nam Phi mạnh tay với những kẻ săn bắn trộm, nên đám nấu cao ở trang trại kiểu của T “toọc” chỉ có thể mang trưng cho khách xem xác hổ đã được đóng đá nguyên con. Những chiếc tủ đá chuyên dụng có thể chứa được tới 4 cá thể hổ (mỗi con khoảng 3 tạ). Khi có khách tới, người ta ngắt điện nguồn, mở cửa tủ đá, rồi dùng hai chiếc quạt công suất lớn thổi vào tủ. Khách sẽ chờ tới khi những “ông ba mươi” được rã đông, lộ diện và lựa chọn. Chốt xong mặt hàng thì chỉ việc cử người ở lại giám sát khi nấu. Sau khi niêm phong, hàng sẽ được chuyển bằng cách nào đó về tới quê nhà. Khi ấy bên mua mới thanh toán và làm nốt những công đoạn còn lại.
Lịch trình rềnh rang cho một chuyến đi dài tới hơn chục ngày có vẻ khiến cho cả đoàn khách du lịch mệt mỏi. Quả thật, nếu chỉ loanh quanh vài địa điểm mua bán kim cương, thăm mấy tòa nhà gắn với những sự kiện lịch sử, tới trung tâm thương mại để mua đồ lưu niệm, rồi ra nhà hàng ngắm Đại Tây Dương với Ấn Độ Dương rõ ràng là không phù hợp với cánh đàn ông vốn ưa… phiêu lưu mạo hiểm. Chuyến đi ấy, mục đích cuối cùng là 7 con hổ đã được nấu thành cao và trả hàng tại Việt Nam.
(Còn nữa)
