Ẩm thực hiện đại dưới góc nhìn y học cổ truyền

Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cơ sở 3 cho biết, sự tiện lợi của thời đại mới giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận thực phẩm, nhưng cũng làm giảm sự quan tâm đến giá trị và tác động của món ăn đối với cơ thể.

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Y học cổ truyền không nhìn nhận thực phẩm đơn thuần là nguồn cung cấp calo, protein hay vitamin. Với quan niệm “Thức ăn là thuốc và thuốc cũng là thức ăn”. Mỗi món ăn đều mang trong mình tính và vị riêng, có khả năng tác động đến sự cân bằng âm-dương, hàn-nhiệt của cơ thể.

Sự mất cân bằng hàn-nhiệt

Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sự mất cân bằng giữa hàn-nhiệt gây ra nhiều hệ lụy về sức khỏe.

Bác sĩ Tân dẫn chứng, nếu bạn ăn đĩa gà rán nóng hổi (mang tính nhiệt) và ngay lập tức uống một ly trà sữa đầy đá (mang tính hàn) có thể mang lại cảm giác “ngon miệng” tức thời nhưng lại một cú sốc lớn cho các tạng phủ đảm nhiệm vai trò tiêu hóa.

"Sự xung đột đột ngột giữa hàn và nhiệt khiến cho khí huyết tại trung tiêu bị ngưng trệ, gây ra các chứng như đầy hơi, khó tiêu, đau bụng. Ban đầu, đó có thể chỉ là những khó chịu thoáng qua. Nhưng sự lặp đi lặp lại thói quen ấy, khiến cho tỳ vị này sẽ bào mòn dần chính khí, khiến chức năng của hệ tiêu hóa ngày một suy giảm", Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân nói.

Theo chuyên gia này, việc ăn uống như vậy tác động đến hệ tiêu hóa không khác gì một cỗ máy liên tục bị dội nước lạnh khi đang nóng ran, lâu dần sẽ trở nên hư hại. Hậu quả cuối cùng không còn là cảm giác đầy bụng nhất thời, mà là sự xuất hiện của một loạt các bệnh lý thực thể như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản dai dẳng hay hội chứng ruột kích thích, những căn bệnh đòi hỏi sự can thiệp và điều trị lâu dài.

Sự thiên lệch về ngũ vị: Khi một vị lấn át tất cả

Theo bác sĩ Ngô Văn Tân, y học cổ truyền cho rằng có 5 vị cơ bản (ngũ vị) tương ứng với ngũ tạng (chua-Can, đắng-Tâm, ngọt-Tỳ, cay-Phế, mặn-Thận). Một bữa ăn hài hòa cần có đủ hoặc tương đối đủ các vị này.

Tuy nhiên, trong những bữa ăn hiện đại, việc ăn quá ngọt (đường trong trà sữa, bánh kẹo, nước ngọt) sẽ làm hại tỳ, gây đàm thấp tích trệ, dẫn đến thừa cân. Khi ăn quá mặn (đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn) sẽ làm hại thận, ảnh hưởng đến xương cốt và huyết áp.

"Sự thiên lệch về một vị nào đó trong thời gian dài sẽ tạo gánh nặng cho tạng phủ tương ứng, gây mất cân bằng và sinh ra bệnh tật", bác sĩ Tân nói.

Bữa ăn không đúng giờ giấc

Cơ thể con người, theo y học cổ truyền, là một vũ trụ thu nhỏ, vận hành theo một chiếc đồng hồ sinh học vô cùng tinh vi. Mỗi cơ quan, mỗi kinh mạch đều có giờ hoạt động vượng nhất trong ngày.

Do đó, bữa sáng trong khoảng thời gian này được ví như vàng, giúp cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất để tạo ra năng lượng cho cả ngày dài.

Bác sĩ Tân khuyến cáo, việc bỏ bữa sáng hoặc ăn qua loa sẽ khiến tỳ vị suy yếu, sự chuyển hóa chất dinh dưỡng từ đồ ăn thức uống sẽ giảm dần, lâu dần sinh ra mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt.

Thói quen ăn đêm, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ, béo ngậy, sẽ bắt hệ tiêu hóa phải làm việc quá sức vào lúc chúng cần được nghỉ ngơi nhất. Gánh nặng này kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng các tạng phủ, khiến cho chúng không những suy giảm khả năng chuyển hóa chất dinh dưỡng mà còn giảm khả năng đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể.

Bữa ăn trong lo âu, vội vã

Trong thời đại công nghệ ngày nay, có rất nhiều bữa ăn thường đi kèm với công việc, với những bức thư điện tử, hay những bữa vừa ăn vừa lướt điện thoại. Y học cổ truyền luôn xem trọng mối liên hệ giữa tinh thần và thể chất, tức là những cảm xúc tác động trực tiếp đến chức năng của tạng phủ.

Trong quan điểm y học cổ truyền, “Tư lự thương tỳ”, nghĩa là lo nghĩ, căng thẳng quá độ sẽ làm tổn hại đến tỳ vị. Tỳ vị là cơ quan chủ về vận hóa, tức là tiêu hóa thức ăn và chuyển hóa thành dinh dưỡng nuôi cơ thể. Khi cơ thể ăn uống trong trạng thái stress, vội vã, lo âu, chức năng của tỳ vị sẽ bị uất kết và ngưng trệ.

Lúc này, dù cơ thể có ăn một món ăn bổ dưỡng đến đâu, cơ thể cũng không thể hấp thu trọn vẹn. Thức ăn không được vận hóa tốt sẽ đình trệ lại, sinh ra đàm thấp (các chất cặn bã) gây đầy bụng, ợ chua, ăn không ngon miệng, thậm chí đi ngoài phân lỏng.

"Sức khỏe không phải là đích đến, mà là một hành trình. Trên hành trình đó, việc ăn uống đúng cách chính là nền tảng vững chắc nhất. Y học cổ truyền không phải là những gì xưa cũ, mà là những quy luật về sự cân bằng của tự nhiên, vẫn luôn đúng dù ở bất kỳ thời đại nào", bác sĩ Tân chia sẻ.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện Công ty Cà-phê 15 tham quan vườn.

Từ vùng đất đỏ bazan đến cà-phê người lính

Từ vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Cà phê 15 - doanh nghiệp quân đội thuộc Quân khu 5, đang từng bước xây dựng mô hình sản xuất cà-phê bền vững, lấy kỷ luật và trách nhiệm cộng đồng làm nền tảng phát triển.

Đơn vị thi công tập trung máy móc nhân lực thi công đường động lực đoạn nối với quốc lộ 12 qua địa bàn bản Che Phai, phường Điện Biên Phủ.

Các dự án trọng điểm ở Điện Biên tăng tốc về đích

Chỉ còn hơn một tháng đến hạn cuối phải hoàn thành toàn bộ dự án trọng điểm tại tỉnh Điện Biên, những ngày này, cả hệ thống chính trị ở 4 phường, xã đang quyết liệt vào cuộc "gỡ" vướng mặt bằng; các đơn vị thi công thì huy động tổng lực nhân công, máy móc tăng tốc về đích...

Đến với Trường Mầm non và Tiểu học Tong Chiêng (thuộc Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chiềng Sung), xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

Du lịch từ thiện - Hành trình kết nối trái tim

Trong những năm gần đây, mô hình du lịch kết hợp hoạt động thiện nguyện ngày càng được nhiều du khách hưởng ứng. Không chỉ khám phá cảnh đẹp, tìm hiểu văn hóa, mà mỗi chuyến đi còn mang theo những món quà và sẻ chia đến với học sinh, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhiều trường học ở Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong giờ ra chơi.

Mô hình trường học không điện thoại ở Thành phố Hồ Chí Minh

Trong thời đại số, điện thoại thông minh đã trở thành công cụ không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, việc sử dụng điện thoại trong môi trường học đường lại mang đến nhiều thách thức, như làm phân tâm học sinh, ảnh hưởng đến chất lượng học tập, thậm chí dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm lý do lạm dụng mạng xã hội.

Cổng phía nam Thành nhà Hồ.

Về với di sản xứ Thanh

Là một trong năm di sản văn hóa thế giới của Việt Nam với kiến trúc đá độc nhất vô nhị Đông Nam Á và mang dáng dấp uy nghi của một kinh đô xưa, thế nhưng Thành nhà Hồ (nằm ở xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, tỉnh Thanh Hóa) vẫn lặng lẽ, thâm trầm chìm trong dáng vẻ cô tịch như một bản hùng ca chưa có người đàn đúng điệu.

Các em học sinh nghèo, hiếu học ở xã Đắk Ơ và xã Bù Gia Mập được tặng xe đạp tiếp sức đến trường.

Nhiều hoạt động thiện nguyện hướng về vùng biên

Trong những ngày gần đây, nhiều hoạt động thiện nguyện đã diễn ra trên tuyến biên giới tỉnh Đồng Nai. Thông qua các hoạt động này đã góp phần chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào nghèo trong giai đoạn đói giáp hạt, cũng như giúp những đối tượng yếu thế vượt khó khăn.

Nhiều giống hoa hồng mới được lai tạo từ hoa hồng lửa của Làng hoa Sa Đéc được Viện Cây ăn quả miền nam giới thiệu tại hội thảo “Giới thiệu giống hoa hồng mới và quy trình kỹ thuật”.

Hành trình "hồi sinh" giống hoa hồng lửa Sa Đéc

Thương hiệu hoa hồng lửa đã gắn liền với Làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Sau nhiều năm canh tác, giống hoa “biểu tượng của làng hoa” này đứng trước nguy cơ mai một do thoái hóa. Trước thực trạng đó, tỉnh đã chủ động phối hợp với các nhà khoa học, khởi động hành trình “giữ lửa” bản sắc làng hoa bằng công nghệ tiên tiến.

Công nhân ngành điện Thành phố Hồ Chí Minh tuyên truyền các biện pháp sử dụng điện an toàn cho người dân.

Cảnh báo các nguy cơ tai nạn điện tại các khu vực ngập nước

Ngày 8/11 vừa qua, tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh lại vừa có thêm một vụ tai nạn chết người liên quan đến điện giật xảy ra tại khu vực ngập nước khiến người dân không khỏi bất an. Từ thực tế này, các cơ quan chức năng, đơn vị quản lý cần tiếp tục có các giải pháp hướng dẫn, cảnh báo, phòng ngừa hiệu quả hơn nữa.

Các nghệ sĩ tham gia khối văn hóa-thể thao diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: nhandan.vn)

Văn hóa soi đường: Nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân

Với sứ mệnh phụng sự nhân dân, hơn 80 năm qua, ngành văn hóa Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong bảo đảm và nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân. Những kết quả đó khẳng định vị thế của văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu, động lực và sức mạnh nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Quang cảnh mua bán cá tại chợ ma.

Đêm "chợ ma" mùa nước nổi

Những ngày này, “chợ ma” hay được gọi là chợ đêm Tha La phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang hoạt động náo nhiệt. Tuy là chợ “chồm hổm”, diện tích chưa được 500m2 nhưng nổi tiếng là nơi bán cá đồng, cá sông lớn nhất tỉnh trong mùa nước nổi.

Chuyên gia và lãnh đạo thành phố Cần Thơ tham quan mô hình trồng hành tím tại phường Vĩnh Châu.

Sản xuất hữu cơ, hướng đi mới cho người nông dân Cần Thơ

Mặc dù được xác định là ngành kinh tế chủ lực của thành phố Cần Thơ, nhưng cũng như nhiều địa phương trong khu vực, sản xuất nông nghiệp nơi đây đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hàng rào kỹ thuật đối với nông sản nhập khẩu và yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.