Kỳ 1: Những người đi trước về sau
Nơi “đầu sóng ngọn gió”
BS Phạm Văn Phúc (SN 1990) là một trong số 10 BS điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực (HSTC) - BV Bệnh nhiệt đới T.Ư cơ sở Kim Chung (huyện Đông Anh, Hà Nội). Khu vực họ làm việc được ví là nơi đầu sóng, ngọn gió, tiếp nhận và điều trị những bệnh nhân (BN) Covid-19 nặng nhất toàn miền bắc. Hiện khoa có 25 BN nặng, trong đó 22 ca thở máy, ba ca phải sử dụng phương pháp hô hấp ngoài cơ thể (ECMO), 13 BN chạy thận nhân tạo để lọc máu…
Nghe tiếng còi hú tưởng xé toạc màn đêm, Phúc và các BS Khoa HSTC lại… sẵn sàng. Phúc nói: “Nghề của em sao lại sợ tiếng còi cơ chứ! Nó như hiệu lệnh khiến chúng em phải khẩn trương làm nhiệm vụ. Mỗi đợt dịch, đều như một trận chiến”. Cho dù, không phải kíp trực, tất cả các BS đều nhanh chóng tập trung để cứu chữa BN.
Có đêm kỷ lục, số BN chuyển về lên tới 18 người. BV cũng huy động kỷ lục về số nhân viên y tế cả vòng trong lẫn vòng ngoài, suốt đêm theo dõi BN nặng. Những bóng áo xanh, áo trắng đi lại như con thoi. Cùng lúc họ phải thực hiện nhiều thủ thuật: Làm các test nhanh cho BN, nào đặt tim phổi nhân tạo, nào đặt nội khí quản, đặt quả cầu lọc máu… Tất cả cùng chạy đua với thời gian để giành giật sự sống cho người bệnh. Bước chân họ thoăn thoắt từ giường bệnh này sang giường bệnh khác. Khi thì kiểm tra khí máu, khi chia thuốc, kiểm tra các chỉ số xét nghiệm, điều chỉnh máy móc… Bởi lẽ, nếu chậm lại, đồng nghĩa sự sống nguy cơ sẽ dừng…
Hơn một năm chiến đấu với dịch Covid-19, chưa khi nào Khoa HSTC lại phải đương đầu nhiều ca bệnh nặng, rất nặng như lần này. BS Phúc cho biết, đợt dịch này, số BN tăng nhiều hơn, BN tiến triển nặng nhanh hơn. So các đợt dịch trước, số BN nguy kịch phải chạy ECMO tăng gấp hai, ba lần BN phải thở máy tăng gấp 5 - 6 lần. Hiện nay, số BN Covid-19 nặng từ các tỉnh chuyển về vẫn nhiều, số ca suy hô hấp phải chạy ECMO, thở máy, đặt nội khí quản, lọc máu tăng. Đặc biệt, BN xuất hiện ở nhiều lứa tuổi, bất kể BN có bệnh nền hay không. Tính đến hiện tại, số BN đang điều trị tại BV là 220 người, trong đó có 59 BN nặng ở mức nguy kịch.
Mấy bữa trước, việc đặt nội khí quản cho một BN bị dị tật gù vẹo cột sống cũng rất chật vật. BN lúc đó, nếu không đặt nội khí quản sẽ dẫn đến tử vong. Trong khi, hạt khí dung của BN văng ra bay vào BS, nhân viên y tế, nguy cơ phơi nhiễm rất cao. Ê-kíp cấp cứu vất vả làm việc suốt ba tiếng mới đặt được ống khí quản cho BN, cứu sống tính mạng người bệnh. Ra khỏi phòng bệnh, 15 người mồ hôi ướt sũng như đi dưới mưa, họ đều kiệt sức.
Đêm 30-5, thêm BN từ ổ dịch Thuận Thành, Bắc Ninh từ tuyến dưới chuyển lên Khoa HSTC. BN trong tình trạng nguy kịch trên nền tăng huyết áp, suy thận, suy tim, hen phế quản. “BN được chỉ định đặt ECMO ngay, phổi đã trong tình trạng không thể hoạt động nữa, thở máy đáp ứng kém nên nếu BS đặt ECMO không nhanh, thì không cứu được BN nữa”, BS Phúc cho biết.
Mấy ngày nay, Phúc mới ngủ được sáu tiếng vì cứ có ca ECMO nào là lại trắng đêm theo dõi bệnh nhân. Trong suốt thời gian trực, phải mặc đồ bảo hộ. “Nóng và bức bối như mùa hè lại đắp chăn chị ạ. Toàn thân kín đến mức chỉ còn lộ ra hai con mắt đeo kính. Bình thường, nhiều thủ thuật được coi là rất “khó nhằn”, nay qua lớp bảo hộ bùng nhùng này, làm sao các thao tác vẫn phải thật nhanh, thật tỉ mỉ và chính xác”, Phúc tâm sự.
Đêm trực trước, một đồng nghiệp của Phúc tại Khoa HSTC ngã quỵ vì sốt cao. Trực liên tục, lại sẵn có bệnh trong người là viêm đường tiết niệu nên anh không trụ vững nữa. Hôm trước đi trực, anh bị đi tiểu ra máu, đồng nghiệp nhắc nghỉ nhưng vì đông BN nên anh vẫn cố. Được các đồng nghiệp “hồi sức”, hết sốt, anh lại có mặt ngay tại khoa để tiếp tục công việc của mình.
BS Phúc nhớ lại, sáng 5-5, nhận được lệnh phong tỏa toàn bộ BV Bệnh nhiệt đới T.Ư cơ sở Kim Chung. Tất cả mọi người dù đang không phải ca trực ở BV nhưng cũng phải… tới BV chấp hành cách ly. Năm y, BS tại Khoa HSTC đã trở thành BN Covid-19. Họ chuyển sang khu điều trị như những BN Covid-19 khác. Còn cả khoa vẫn làm việc bình thường, tiếp tục điều trị BN nặng. Sau quá trình điều trị, khi có kết quả âm tính lần hai, không kịp nghỉ ngơi, ổn định sức khỏe, họ lại lao vào công việc.
Sợ nhất monitor báo động
Mấy ngày nay, Hà Nội đang trong đợt nắng nóng cao. Nhiệt độ ngoài trời đo được có lúc lên đến 45oC. Từ 7 giờ sáng, đội ngũ điều dưỡng (ĐD) tại BV Bệnh nhiệt đới T.Ư lại đóng mình kín trong bộ đồ bảo hộ. ĐD trưởng Khoa HSTC Nguyễn Thị Thường chia sẻ: “Bộ bảo hộ rất kín vì không được phép thấm máu và dịch tiết nên chỉ 15 phút sau khi mặc, mồ hôi đã thấm đẫm cơ thể. Còn đeo khẩu trang N95 thì kín đến mức thiếu cả oxy để thở. Bên ngoài là màng che mặt, khiến chúng em nghe không rõ nên tất cả đều trao đổi qua bộ đàm. Mỗi lần hết ca trực, ai đấy đều ướt từ đầu đến chân, tóc bết từng đám, hai bàn tay thì trắng bệch, nhăn nheo vì ngấm mồ hôi”.
Ấy vậy mà trong câu chuyện với tôi, nữ ĐD vẫn luôn vui vẻ, lạc quan. Cô kể: Khoa HSTC có gần 50 ĐD, nhiều em chỉ cao 1 m 45 đến 1 m 50, nặng thì khoảng 43 kg. Vậy mà đều như… “cửu vạn chuyên nghiệp”. Một ngày tại Khoa HSTC, BN dùng hàng trăm túi dịch. Cứ hai - ba ngày, ĐD phải lĩnh một lần, đẩy một xe đầy ắp 100 túi mà mỗi túi nặng 5 kg. Tất cả đều do những bàn tay nhỏ nhắn ấy mang vác hết.
Lần này, có nhiều BN nặng. Bình thường, một ĐD chăm sóc hai BN nhưng hiện giờ họ phải chăm sóc năm - sáu BN. Cũng có nghĩa cường độ công việc của đội ngũ ĐD lớn hơn, khó khăn vất vả cũng tăng hơn nhiều lần.
Điều dưỡng là người chăm sóc toàn diện nhất cho BN Covid-19. Hằng ngày, họ phải thực hiện các y lệnh của BS: sử dụng thuốc, thực hiện các chỉ thị xét nghiệm. Hiện các ĐD tại Khoa HSTC chăm sóc 13 ca lọc máu chạy thận nhân tạo. Với những ca này, họ phải lắp quả cầu lọc máu, theo dõi đáp ứng với máy, thay dịch. Cứ một tiếng phải thay dịch một lần và bơm thuốc chống đông. Đối với 20 ca thở máy, cứ hai tiếng, ĐD lại phải hút đờm, mỗi lần kéo dài 10 phút. Công việc này chia cho sáu ĐD, cũng đã tốn ba tiếng đồng hồ trong quỹ thời gian trực của họ…
Ngoài ra, các ĐD còn thường xuyên vệ sinh, bảo đảm trang thiết bị sẵn sàng hoạt động tốt. Hay không thể thiếu hoạt động chăm sóc cơ bản cho từng BN như vệ sinh cá nhân, vỗ lưng long đờm, massage để lưu thông mạch… Chăm sóc dinh dưỡng qua ống thông dạ dày hoặc nuôi dưỡng tĩnh mạch. Mỗi ngày làm việc, các ĐD phải nhập dữ liệu của BN vào máy tính rồi truyền ra ngoài. Các BS căn cứ vào dữ liệu đó để điều chỉnh việc điều trị BN cho phù hợp. ĐD Thường hóm hỉnh nói, một ngày làm việc, ngoài BN ra, các ĐD còn “làm bạn” với khoảng 200 loại máy móc, thiết bị y tế. “Chị biết chúng em sợ điều gì nhất không? Đó là máy monitor báo động đỏ. Khi nó réo lên, có nghĩa BN đang gặp nguy hiểm: Rối loạn nhịp tim, rối loạn oxy máu… Và trách nhiệm của các y, BS là làm sao phải kéo lại sự sống cho người bệnh”, Thường cười mà giọng nghèn nghẹn.
Những ngày đầu của đợt dịch, nhiều bạn đã sốc. “Nhiều đồng nghiệp chứng kiến, sau ca trực, các ĐD chưa cởi hết bộ đồ bảo hộ ra là ngồi thụp xuống khóc tu tu như trẻ con”, Thường kể. Họ khóc để giải tỏa bớt căng thẳng. Ai nhìn cũng vội ngoảnh mặt đi mà nước mắt lưng tròng…
Nữ ĐD trưởng xúc động nói thêm: Nhiều ĐD tại Khoa HSTC sức khỏe không tốt, có bệnh lý nền. Theo quy định họ không phải tham gia trực tiếp vào công việc chăm sóc BN Covid-19 nhưng tất cả đều xung phong trực chiến, không hoang mang, lo lắng. Khi BV cách ly, có nhiều hoàn cảnh khó khăn, như hai vợ chồng đều là ĐD, con nhỏ nhưng vẫn sẵn sàng ở lại chống dịch. Cả khoa cũng có nhiều trường hợp các ĐD nữ nuôi con hơn một tuổi, chưa kịp cai sữa vẫn “dứt” con để ở lại BV…
Sự đoàn kết, sự hy sinh và kiên cường của những y, BS tại Khoa HSTC BV Bệnh nhiệt đới T.Ư đã góp phần đẩy lùi dịch bệnh suốt hơn một năm qua.
(Còn nữa)
Vì những cống hiến trong cuộc chiến chống dịch Covid-19, với chuyên môn giỏi, chữa trị cho nhiều BN Covid-19 khỏi bệnh và tinh thần hy sinh, trách nhiệm trong công việc, ngày 1-6, BS Phạm Văn Phúc đã được bổ nhiệm giữ chức Phó Trưởng khoa HSTC, BV Bệnh nhiệt đới T.Ư.
