Vòng luẩn quẩn của thực trạng “3 tháng nuôi 9 tháng”
Không nhiều khu vực ở Việt Nam cùng lúc sở hữu biển, rừng, núi, hang động, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể với mật độ dày đặc như Bắc Trung Bộ. Tuy nhiên, sự phong phú về tài nguyên vẫn chưa chuyển hóa thành một thương hiệu du lịch vùng đủ mạnh. Nếu Đà Nẵng được định vị là thành phố du lịch năng động, Quảng Ninh gắn liền với hình ảnh Vịnh Hạ Long hay Tây Bắc gợi nhớ ngay đến những mùa vàng trên ruộng bậc thang, thì Bắc Trung Bộ vẫn chưa hình thành được một hình ảnh nhận diện rõ nét trong tâm trí du khách.
Thực tế, khu vực không thiếu những điểm đến nổi tiếng, nhưng sức hút vẫn chủ yếu dừng lại ở phạm vi từng địa phương. Theo các chuyên gia, trong nhận thức của nhiều du khách, Bắc Trung Bộ hiện vẫn chủ yếu gắn với du lịch biển mùa hè hơn là một điểm đến đa dạng có thể thu hút khách quanh năm.
Mỗi năm, hàng triệu lượt khách đổ về các bãi biển từ tháng 5 đến tháng 8, tạo nên không khí sôi động trong mùa cao điểm. Thế nhưng, ngay khi mùa hè khép lại, nhiều khu nghỉ dưỡng, khách sạn và cơ sở dịch vụ lại rơi vào tình trạng vắng khách. Không ít doanh nghiệp phải hoạt động cầm chừng trong phần lớn thời gian còn lại của năm.
Tình trạng “lấy 3 tháng nuôi 9 tháng” từ lâu đã trở thành bài toán quen thuộc đối với nhiều doanh nghiệp du lịch trong khu vực. Hạ tầng được đầu tư ngày càng quy mô nhưng công suất khai thác chưa cao. Nguồn nhân lực thiếu việc làm ổn định, trong khi doanh nghiệp phải gánh chi phí vận hành lớn dù doanh thu sụt giảm mạnh vào mùa thấp điểm. Nghịch lý này cho thấy một vùng đất giàu tài nguyên chưa đồng nghĩa với việc sở hữu một ngành du lịch phát triển bền vững.
TS Phạm Thị Thanh Hà, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nghệ An, cho rằng, du lịch Bắc Trung Bộ vẫn chưa thoát khỏi sự phụ thuộc vào tính mùa vụ. Trong khi đó, nhiều loại hình có khả năng thu hút khách quanh năm như du lịch văn hóa, lịch sử, cộng đồng, sinh thái, golf hay du lịch hội nghị, hội thảo vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.
Cần cách tiếp cận mới trong khai thác du lịch
Điều đáng nói là Bắc Trung Bộ không thiếu điều kiện để phát triển du lịch bốn mùa. Vấn đề nằm ở chỗ các nguồn lực hiện có chưa được kết nối thành những sản phẩm đủ sức hấp dẫn thị trường trong từng thời điểm của năm. Nói cách khác, điều còn thiếu không phải là tài nguyên mà là cách tổ chức sản phẩm và chiến lược khai thác phù hợp.
Ngay cả những địa phương đang tăng trưởng mạnh như Huế, với hơn 1,9 triệu lượt khách trong quý I/2026 và mức tăng trưởng trên 31%, sự bứt phá vẫn chủ yếu diễn ra ở quy mô từng địa phương. Bắc Trung Bộ vì thế vẫn thiếu một thương hiệu chung đủ sức cộng hưởng các lợi thế riêng lẻ thành sức mạnh vùng.
Thực tế, dù cùng nằm trên một không gian phát triển, sở hữu nhiều tài nguyên có khả năng bổ trợ lẫn nhau, nhưng trong nhiều năm qua, các địa phương vẫn chủ yếu phát triển theo hướng riêng lẻ. Hoạt động xúc tiến quảng bá còn phân tán, sản phẩm liên tỉnh chưa phong phú, trong khi các tour tuyến kết nối chưa đủ sức kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
TS Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE), nhận định rằng, nếu mỗi địa phương tiếp tục quảng bá riêng một bãi biển, một di tích hay một lễ hội, khả năng cạnh tranh sẽ rất hạn chế. Ngược lại, nếu xây dựng được các chuỗi sản phẩm liên hoàn kết nối biển, di sản, văn hóa, tâm linh và sinh thái, Bắc Trung Bộ hoàn toàn có thể tạo nên một câu chuyện hấp dẫn hơn, đủ sức định vị hình ảnh riêng trên bản đồ du lịch quốc gia.
Suy cho cùng, bài toán lớn nhất của du lịch Bắc Trung Bộ hiện nay không còn là tìm kiếm thêm những lợi thế mới. Điều cần thiết hơn là một cách tiếp cận mới trong phát triển du lịch, từ tư duy khai thác tài nguyên sang tư duy kiến tạo sản phẩm và thương hiệu. Chỉ khi những giá trị sẵn có được kết nối thành một hệ sinh thái du lịch thống nhất, Bắc Trung Bộ mới có thể vượt qua giới hạn của một điểm đến theo mùa để trở thành vùng du lịch có sức hút quanh năm và vị thế rõ ràng trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Những giá trị đặc biệt
Từ Thanh Hóa đến Huế, Bắc Trung Bộ hội tụ gần như đầy đủ những điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng du lịch của cả nước. Nơi đây sở hữu những bãi biển nổi tiếng như Sầm Sơn, Hải Tiến, Cửa Lò, Thiên Cầm, Nhật Lệ, Cửa Tùng, Lăng Cô; đồng thời là vùng đất lưu giữ nhiều di sản có giá trị đặc biệt, từ Thành Nhà Hồ, Quần thể Di tích Cố đô Huế đến Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Bên cạnh đó còn có hệ thống lễ hội truyền thống, làng nghề lâu đời, kho tàng văn hóa dân gian phong phú và nền ẩm thực mang đậm dấu ấn địa phương.
Bài toán lớn của phát triển du lịch
