“Núi lửa” nằm chơ vơ
Theo phản ánh của người dân địa phương, lưu huỳnh được tập kết ở cảng Hoàng Diệu nhiều ngày qua nhưng không hề có bạt che chắn, đặc biệt những hôm trời mưa to gió lớn, hai “núi” lưu huỳnh vẫn sừng sững đứng giữa cảng.
Trên chiếc ca-nô nhỏ bé, chúng tôi dập dềnh vượt qua từng cơn sóng để đến khu vực cảng Hoàng Diệu (thuộc cảng Hải Phòng). Từ phía xa, ẩn hiện sau những chiếc cẩu to lớn, hai đống lưu huỳnh mầu vàng chanh sừng sững như hai quả đồi lớn nằm giữa cảng. Lại gần hơn, chúng tôi nhận thấy hai đống lưu huỳnh khổng lồ nhưng không có nổi một tấm bạt che chắn. Phía dưới chân “đồi”, những hạt lưu huỳnh bé li ti len lỏi chạy qua từng khe hở của rào chắn bằng những khối bê-tông cao chừng 50 cm, không liền mạch dù xếp gần nhau. Trong cơn mưa, thi thoảng gió thốc mạnh, những hạt lưu huỳnh trên ngọn lăn xuống, bay qua rào chắn, bay tung tóe khắp bến cảng.
Trên mặt sàn của cảng Hoàng Diệu, một mầu vàng chanh bao phủ, đó là những hạt lưu huỳnh rơi vãi trong quá trình bốc dỡ hàng hóa. Một số hạt len lỏi theo mưa trôi xuống nước. Còn số khác được công nhân của cảng quét dọn, hất thẳng… xuống dòng sông Cấm phía trước cảng Hoàng Diệu.
Điều đáng nói, lưu huỳnh là một chất dễ cháy, được đưa vào danh mục hàng hóa nguy hiểm. Do đó, cơ sở tập kết kinh doanh cần có đầy đủ cơ sở hạ tầng đáp ứng quy chuẩn về phòng cháy, chữa cháy (PCCC), về giấy phép hoạt động…, các xe chở phải là xe chuyên dụng, trang bị tập huấn đầy đủ về vấn đề an toàn, vận chuyển thì mới được cấp phép.
Thế nhưng việc bảo quản, phòng, chống cháy nổ liên quan hai đống lưu huỳnh trên tại cảng Hoàng Diệu có vẻ quá sơ sài. Không có biển cẩm người qua lại, chỉ có duy nhất một tấm biển cấm lửa đã hoen rỉ, rất khó nhận biết đó là “cấm lửa”. Có lẽ vì thế, khi có mặt tại bến cảng, chúng tôi phát hoảng khi thấy một số công nhân hút thuốc gần khu vực đó và sẵn sàng ném tàn thuốc xuống sàn.
Nhận thấy có nhiều bất thường trong khu vực cảng Hoàng Diệu khi tập kết và lưu giữ số lượng lưu huỳnh quá lớn nhưng không có phương án bảo đảm, chúng tôi ngay lập tức liên hệ, phản ánh với Phòng Cảnh sát môi trường (CSMT), Công an TP Hải Phòng. Ngay lập tức, các đồng chí công an đã có mặt tại hiện trường, thực địa công tác lưu trữ, tập kết lưu huỳnh tại cảng Hoàng Diệu. Tại hiện trường, đại diện Phòng CSMT cho biết: “Phòng CSMT rất lưu tâm vấn đề này và sẽ làm việc với cảng Hoàng Diệu để có phương án giải quyết triệt để”.
Ùn ứ hàng tháng trời
Trao đổi ý kiến với chúng tôi về hiện trạng ùn ứ lưu huỳnh tại bến cảng nhiều ngày qua, ông Phạm Hồng Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV cảng Hoàng Diệu cho biết, số lưu huỳnh đang tập kết tại cảng là của Công ty CP Traco (Hải Phòng) nhập về để tái xuất sang Trung Quốc. “Trước đây lưu huỳnh nhập về được bốc từ tàu biển lên thẳng toa tàu hỏa chở đi nên không có tồn đọng tại cảng. Số hàng này bị ứ đọng tại cảng từ tháng 9-2017, do tình hình thời tiết, mưa nhiều ngày qua gây ảnh hưởng đến hạ tầng giao thông khu vực Lào Cai, phía đối tác Trung Quốc hiện nay đang chững lại việc nhập khẩu mặt hàng này.
Ông Minh cũng thừa nhận rằng, hàng lưu huỳnh là loại hàng rời, dễ cháy nổ. Cảng cũng có phương án PCCC được Sở Cảnh sát PCCC phê duyệt. Tuy nhiên, theo ghi nhận của chúng tôi tại khu vực tập kết, đơn vị dịch vụ bến bãi cũng như những đơn vị liên quan tỏ ra rất thờ ơ đối với việc đề phòng cháy nổ, ô nhiễm môi trường. Không hề có lực lượng canh gác tại khu vực.
Còn ông Đỗ Minh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Traco, đơn vị chủ hàng xác nhận, số lưu huỳnh trên là của công ty nhập về để xuất sang Trung Quốc. Tuy nhiên thời gian qua do trời mưa nhiều nên hạ tầng giao thông bên đối tác gặp sự cố, việc nhập hàng bị gián đoạn. Các phương tiện vận chuyển của công ty dùng để giải phóng lưu huỳnh ra khỏi cảng chưa thể hoạt động hết công suất, dẫn đến hàng ứ đọng.
“Hiện nay, khối lượng khoảng bốn vạn tấn lưu huỳnh tại cảng Hoàng Diệu đã phải nằm ở cảng gần một tháng. Việc để lượng hàng lớn, không được che bạt có thể gây nguy cơ ô nhiễm môi trường là chưa đúng quy định. Tuy nhiên, do lượng hàng quá lớn nên không có bạt nào vừa để che chắn được. Phía công ty đang tìm mọi giải pháp để bảo đảm an toàn cho môi trường cũng như di chuyển sớm lượng lưu huỳnh trên ra khỏi cảng. Đây là sự cố ngoài mong muốn gây khó khăn cho công ty và cả phía cảng Hoàng Diệu”, ông Tuấn nói.
Có thật sự không nguy hiểm?
Nói về tính chất nguy hiểm trong quá trình lưu trữ, tập kết lưu huỳnh với khối lượng lớn, đại diện Công ty CP Traco cho rằng: Lưu huỳnh là chất không tan trong nước nên sẽ không gây ảnh hưởng đến môi trường.
Tương tự câu trả lời của Công ty CP Traco, phía cảng Hoàng Diệu cũng cho rằng, lưu huỳnh không tan trong nước nên không đáng lo ngại. Còn về cháy nổ thì đã có các phương án PCCC được cơ quan chức năng phê duyệt. “Lưu huỳnh là chất dễ phát lửa khi có ma sát mạnh, tuy nhiên nếu có cháy thì chỉ cháy lan trên bề mặt và cháy rất chậm nên có sự cố cảng sẽ dễ dàng xử lý được (!?). Vì vậy, chúng tôi khẳng định là lưu huỳnh tập kết ở đây không thật sự ảnh hưởng sức khỏe và môi trường”, đại diện cảng Hoàng Diệu nói.
Tuy nhiên, khi phóng viên đặt câu hỏi: “Trong khi cơ sở vật chất hiện tại của cảng có sự xuống cấp, không bảo đảm, vậy quy trình bảo đảm an toàn đối với loại hàng hóa nguy hiểm như lưu huỳnh hiện nay như thế nào?”, thì ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc cảng Hoàng Diệu thừa nhận về thực trạng này. Theo đó, cảng cũng chưa thật sự bảo đảm trong việc lưu trữ tập kết khối lượng lớn lưu huỳnh cùng một lúc. “Việc đầu tư cho khu vực cảng Hoàng Diệu hiện nay dường như không có. Bởi, khu vực cảng này sắp bàn giao lại cho thành phố, còn cảng sẽ chuyển sang một khu vực mới. Tạm thời phải chấp nhận như vậy, khi sang cơ sở mới, cảng sẽ hoàn thiện các khu tập kết hàng hóa nguy hiểm bài bản và an toàn hơn”, ông Thành nói.
Trao đổi ý kiến với chúng tôi, một số chuyên gia hóa học cho rằng, lưu huỳnh đúng là chất không tan trong nước. Tuy nhiên, không tan trong nước tinh khiết chứ còn ở môi trường nước tự nhiên, đặc biệt tại các khu vực có nước biển thì hoàn toàn khác. Bởi, nước tinh khiết chỉ có hai thành phần oxy và hidro, hay gọi là “nước cất” được ứng dụng trong y học. Còn trong môi trường nước tự nhiên, không thể tồn tại nước tinh khiết, mà kèm theo đó là các khoáng chất, các tạp chất có thể dễ dàng tác dụng, phản ứng với lưu huỳnh. Điều này gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái hoặc các sinh vật khi tiếp xúc và ăn phải nguồn thức ăn có lưu huỳnh.
Về tính chất, là chất dễ cháy nên lưu huỳnh được dùng để sản xuất các loại diêm, thuốc súng và pháo hoa. Mối nguy hiểm của lưu huỳnh khi cháy chính là sự phát thải khí dioxit lưu huỳnh (SO2), một loại khí rất độc hại. Khi được giải phóng, dioxit lưu huỳnh sẽ phản ứng với hơi nước và oxy có trong khí quyển để tạo ra acid sulfuric. Đây là nguyên nhân của các trận mưa axít và làm giảm pH của đất cũng như các khu vực chứa nước ngọt, tạo ra những tổn thất đáng kể cho môi trường tự nhiên và gây ra phong hóa hóa học đối với các công trình xây dựng và kiến trúc.
Như vậy, việc Công ty CP Traco và cảng Hoàng Diệu vin vào việc cho rằng lưu huỳnh không tan trong nước, cũng như sự sơ sài trong trông nom, bảo vệ, che chắn lượng lưu huỳnh lớn ở cảng hiện nay, cho thấy sự bàng quan, thiếu trách nhiệm của hai đơn vị này. Với tình trạng đó, những nguy cơ gây ảnh hưởng, thiệt hại từ hai đống lưu huỳnh khổng lồ là khó lường! Rất cần sự vào cuộc ngay của các cơ quan chức năng đang giám sát, quản lý hoạt động của hai đơn vị này.
