Nguyễn Minh Sĩ, thôn Hà Yến, xã Tuy An Đông (Gia Lai) là thợ hồ. Tầm này mọi năm, Sĩ chẳng mấy khi theo công trình nào, “Ai xây nhà mùa mưa thế này”. Nhưng năm nay, Sĩ vẫn cặm cụi xách vữa xây nhà, mà là xây cho chính mình, điều mà chỉ dăm tháng trước, cả gia đình Sĩ nghĩ cũng chưa từng nghĩ đến.
Căn nhà của Sĩ, đã đi theo dòng lũ trong cái đêm nước trắng trời Tuy An Đông hồi tháng 11/2025. Nhưng Sĩ đang được những người lính Cụ Hồ hỗ trợ để dựng lại một căn nhà mới kịp đón Tết.
Cuộc điện thoại bất ngờ
Một buổi sáng cuối tháng 12, Sĩ nhận được điện thoại từ Trung đoàn 925, Sư đoàn 372, Quân chủng Phòng không - Không quân, thông báo đơn vị sẽ đến giúp hai vợ chồng xây lại căn nhà mới. “Lúc người ta gọi em bất ngờ lắm”, Sĩ nhớ lại, “Mình chỉ báo cáo thiệt hại lên xã thôi, ai ngờ lại được Nhà nước giúp. Bộ đội hỏi han kỹ càng và nhiệt tình lắm”.
Vài ngày sau, những chuyến xe chở vật liệu kéo về thôn Hà Yến. Tốc độ thi công, theo lời Sĩ, nhanh như trong mơ. Căn nhà mới nhanh chóng thành hình, theo thiết kế khang trang hơn cả nhà cũ, bất chấp những cơn mưa dai dẳng của mùa mưa Tuy Phước. Nhà được thiết kế chắc chắn, có gác chống lụt, mà Sĩ tự nhận là “tự xây chắc cũng không đẹp thế này”.
Căn nhà cũ của vợ chồng Nguyễn Minh Sĩ - Lê Thị Cẩm Phương nằm sát sông, mới xây vài năm và vừa trả nợ xong cuối năm ngoái. Hai vợ chồng kiếm tiền tới đâu xây nhà tới đó, như Phương nhẩm tính cũng đã bỏ vào tầm 30-40 triệu đồng.
Khi nước lũ lên, chỉ trong vài tiếng, cả căn nhà hoàn toàn biến mất. Dấu vết còn sót lại chỉ là một bức tường góc trái, nơi được một cây to che chắn. Cả mấy gia đình chung quanh chỉ kịp leo lên nóc nhà kế bên, sợ hãi nhìn nước cuốn hết cả gia tài bay mất. Gần hai tháng sau cơn lũ, cuộc sống vẫn mới chỉ gọi là lần hồi. Thế nên, với hai vợ chồng Sĩ- Phương, ngôi nhà mới là một giấc mơ có thật. Phương đã bắt đầu hình dung những ngày Tết sắp tới: “Tết cũng không sắm sửa nhiều, nhưng có nhà mới thật sự rất vui. Chúng em sẽ dọn mâm cơm cúng ông bà, cảm ơn Đảng, Nhà nước và các anh bộ đội”. Trung tá Lò Văn Thứ, Chỉ huy xây dựng công trình nói, căn nhà mới theo thiết kế tiêu chuẩn, “Làm là làm chắc chắn luôn, gia đình mới cũng đỡ bấp bênh”.
Vùng “rốn lũ” Hòa Thịnh (Đắk Lắk) cũng chịu thiệt hại nặng nề trong trận mưa lũ lịch sử cuối tháng 11/2025. Xã bị ngập sâu, hàng nghìn nhà chìm trong nước, giao thông bị tê liệt, người dân nhiều ngày phải bám trụ trên mái nhà giữa dòng nước xiết. Ông Trần Văn Khánh (67 tuổi), đội 3 thôn Phú Hữu kể rằng, khi nhận điện thoại báo sẽ có nhà mới, ông còn tưởng cũng phải chờ vài tháng. Thế mà chẳng bao lâu, từng viên gạch đã được đặt lên nền đất ướt, những bức tường dần hình thành dù trời vẫn rả rích mưa như trêu đùa và con đường vào thôn vẫn lầy lội. “Nhà mới kiên cố hơn, có chỗ tránh lụt. Chắc là không có ngập nữa đâu nhỉ?”, ông đứng tần ngần trước căn nhà đang thành hình.
Vợ chồng Nguyễn Thị Phượng - Nguyễn Văn Thịnh cũng ở thôn Phú Hữu, xã Hòa Thịnh, vùng bị ngập sâu nhất tỉnh Đắk Lắk, cũng bất ngờ khi nhận được cuộc gọi báo sẽ được hỗ trợ xây nhà. “Lúc dọn nhà tôi còn nghĩ hay mình đâm đầu vô đâu chết luôn cho rồi”, chị Phượng thở dài. Anh Thịnh đau yếu, hai vợ chồng chỉ có một căn nhà đã xây từ năm 1993, vài đồng thu nhập chị Phượng đi làm mướn. Nhà cửa, đồ đạc mất trắng, mấy ngày sau đó chị vẫn chưa hoàn hồn, chưa biết mình phải bắt đầu từ đâu. “Lúc đó người ta gọi điện báo sẽ có nhà mới mình nghĩ mình sống đấy”, chị Phượng bảo.
Bà Lê Thị Thu Thủy, thôn Bình Thạnh, xã Tuy An Đông (Gia Lai) cũng nói: “Tôi xem tivi thấy nói Nhà nước sẽ hỗ trợ xây nhà, nhưng không nghĩ chính gia đình mình được chọn”. Bà kể rằng sau lũ, gia đình từng nghĩ dùng 20 triệu đồng do nhà hảo tâm tặng để cất tạm một căn nhà trên nền đất cũ, “Lúc đó tiền chỉ có tất cả từng đó, nghĩ sống chết gì cũng phải có chỗ che mưa che nắng”. Nhưng giờ mọi thứ còn hơn thế, căn nhà đang thành hình đã lớn hơn 20 triệu ban đầu rất nhiều.
Bước chân thần tốc trước mùa xuân
Chưa bao giờ có một cuộc hành quân mà tất cả các lực lượng vào cuộc mạnh mẽ đến thế. Đây là cuộc huy động lực lượng quân đội, công an, thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cả hệ thống chính trị vô tiền khoáng hậu. Một tinh thần thần tốc của mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789 được tái hiện, giữa thời bình.
Xây nhà mùa mưa, thế nên những vất vả đều nhân đôi. Căn nhà bà Thủy cũng nằm ven sông Cái trên nền đất cát. Đó cũng là lý do nền nhà sụt rất nhanh, nước chưa kịp lên căn nhà của bà đã sập. Kíp bộ đội của Trung đoàn 925, Sư đoàn 372 Quân chủng Phòng không - Không quân vốn chỉ quen xây dựng công trình trong đơn vị, với đất thịt. “Lần đầu xây nhà trên đất cát thế này. Mà hóa ra cái khung nhà lại là dễ nhất, cực nhất là đổ móng”, Trung tá Phùng Anh Nghĩa, Phó Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Kỹ thuật hậu cần sân bay Trung đoàn 925, Chỉ huy trưởng tổ xây dựng của trung đoàn tại xã Tuy An Đông bày tỏ. Móng nhà mới được xây sâu 1,7 m, gần gấp đôi móng cũ để tăng độ chắc chắn. Riêng làm trụ toàn kíp thợ đã phải đổ đi đổ lại tới sáu lần. “Sập một cái lại rút thêm được ít kinh nghiệm. Mà lúc nó đổ tới lần thứ 6, trời ơi, nó…”, Trung tá Nghĩa bỏ lửng câu nói. “Mà không được nói nản ở đây, phải quyết tâm làm được”, anh tiếp. Lại tăng ca, làm ngày làm đêm.
Công cuộc xây nhà đã trở thành vượt nắng thắng mưa đúng nghĩa vào mùa cuối năm. Xã Hòa Thịnh có 117 căn nhà do 17 đơn vị của Quân khu 5 đảm nhận. Suốt nhiều ngày, không khí ở đây như một đại công trường với nhiều cụm xây dựng. Đến tận 8-9 giờ tối, ánh đèn vẫn sáng. Ông Khánh kể, ông đã quen mỗi 5 giờ chiều, bắt đầu nhập nhoạng là thắp đèn “cho các chú làm ca”. Triều, một chiến sĩ nghĩa vụ của Sư đoàn 315 kể, đây là lần đầu Triều xây nhà. Nhà Triều ở quê cũng ngập nhưng không nặng bằng ở đây. “Mình giúp dân xây nhà bên này, nhà mình có người khác giúp”, cậu bảo. Bà Lê Thị Ân, con gái một liệt sĩ chống Mỹ - có căn nhà được Sư đoàn 315 xây lần này, chạy ra chạy vào, áy náy vì mãi chẳng mời được mấy chú bộ đội chút đồ ăn, vì mọi người còn mải tăng ca.
Hòa Thịnh sau những cơn mưa dai dẳng vẫn đầy bùn đất, rác mắc lại trên ngọn cây từ sau đợt lũ vẫn chưa kịp dọn, nhưng nhà thì vẫn ngày một thành hình. “Mưa thì quây bạt, phải làm được chứ”, Triều cười giòn tan.
Trên xã Tuy Phước Đông (Gia Lai), Bộ Tư lệnh Vùng 3 Hải quân đã hỗ trợ xây dựng sáu nhà ở. Thời tiết nắng mưa ở Gia Lai cũng thất thường. Nguồn vật tư khan hiếm, tuyến đường vận chuyển nhỏ hẹp hiểm trở khiến anh em phải vận chuyển bằng phương tiện thô sơ, thậm chí gùi vác bằng tay không đi bộ đưa từng bao xi-măng, từng viên gạch vào vị trí xây dựng. Diện tích của các ngôi nhà khi xây dựng thực tế dao động từ 55 m2 đến 100 m2, tăng đáng kể so kế hoạch ban đầu gần 20%. Nói như Thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó Chủ nhiệm Hậu cần-Kỹ thuật, Vùng 3 Hải quân trong ngày triển khai chiến dịch, thì ở đây ai cũng quán triệt tinh thần “Chưa xong nhà dân quân chưa rời vị trí”. Cũng theo lời Thượng tá Bình: “Chiến dịch Quang Trung vừa hay mang tên Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ, người anh hùng áo vải sinh ra trên chính vùng đất Tây Sơn, phủ Quy Nhơn (nay thuộc tỉnh Gia Lai), mảnh đất biểu tượng của khí phách hành quân thần tốc, chiến thắng vang dội, giải phóng Thăng Long năm 1789”. Mùa xuân này, những căn nhà mới đã được dựng lại thần tốc, ngay trên đất nhà Tây Sơn năm nào.
Trong “Chiến dịch Quang Trung”, tỉnh Đắk Lắk có hơn 650 ngôi nhà sập đổ hoàn toàn được hỗ trợ xây mới, 892 nhà hư hỏng nặng được sửa chữa. Mức hỗ trợ của tỉnh đối với xây dựng nhà ở mới là 170 triệu đồng/nhà, sửa chữa nhà hư hỏng nặng 40 triệu đồng/nhà. Tỉnh Gia Lai có 27.522 nhà cần sửa chữa đã hoàn thành đúng tiến độ; 674 nhà xây dựng mới đạt hơn 96% tiến độ và dự kiến hoàn tất toàn bộ trước ngày 15/1/2026.
(Còn nữa)
