Lời đáp cho niềm tin

Điều ấy đồng nghĩa, chúng ta đã và đang đứng ở tuyến đầu, trong việc thay đổi nhận thức của nhân loại về tầm quan trọng của việc bảo vệ, thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân một cách hợp lý, hợp pháp, phù hợp luật lệ quốc tế…

Song hành với những bước tiến vũ bão của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, càng lúc, vai trò của dữ liệu cá nhân càng trở nên quan trọng, trong vai trò một loại hàng hóa được các tổ chức, cá nhân tìm kiếm, sử dụng để khai thác cho mục đích thương mại, đồng thời là phương tiện quản lý, quản trị của các nhà nước, chính quyền. Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển, ngày càng có nhiều chương trình, hệ thống, biện pháp thu thập thông tin, theo dõi, giám sát cá nhân trên diện rộng, ở cấp độ quốc gia, thậm chí trên quy mô toàn cầu. Song, trên thực tế, có không ít chương trình, hệ thống như vậy đang được xây dựng và vận hành bừa bãi, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của các cá nhân, hay thậm chí là làm tổn hại đến nền an ninh-quốc phòng của các quốc gia.

Đó không chỉ còn là sự khó chịu đơn thuần khi bị làm phiền bởi những cuộc gọi telesale hay tin nhắn quảng cáo “rác” nữa. Thực tiễn đang ghi nhận sự gia tăng ngày một nhiều và ngày một tinh vi của các hình thức lừa đảo trực tuyến, sử dụng công cụ là những dữ liệu cá nhân bị rò rỉ (thông qua môi trường internet hay những hình thức khác). Ngay ở thời điểm hiện tại, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với tội phạm sử dụng công nghệ cao; các hoạt động tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu quốc gia, dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp, làm gián đoạn các dịch vụ trực tuyến quan trọng gây thiệt hại lớn về kinh tế cũng như tâm lý người dân, doanh nghiệp như các vụ tấn công vào VNDirect, PVOIL, Vietnam Post; sự cố an ninh mạng xảy ra tại Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia (CIC) và nhiều cơ sở y tế, giáo dục quốc gia… Thời gian tới, những thách thức này được dự báo sẽ gia tăng đáng kể.

Và đó chính là lý do, để tội phạm an ninh mạng (bao gồm yếu tố cốt lõi là sự chiếm đoạt và sử dụng dữ liệu cá nhân một cách phi pháp) được “điểm mặt chỉ tên” là một trong những thách thức an ninh phi truyền thống hàng đầu của thế kỷ XXI này.

Đó cũng chính là lý do, để Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được Nhà nước ban hành (bắt đầu chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) quy định rõ sáu quyền của chủ thể, bao gồm: 1- Được biết về hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân; 2- Đồng ý hoặc không đồng ý, yêu cầu rút lại sự đồng ý cho phép xử lý dữ liệu cá nhân; 3- Xem, chỉnh sửa hoặc yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu cá nhân; 4- Yêu cầu cung cấp, xóa, hạn chế xử lý dữ liệu cá nhân; gửi yêu cầu phản đối xử lý dữ liệu cá nhân; 5- Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật; và 6- Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến xử lý dữ liệu cá nhân thực hiện các biện pháp, giải pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình theo quy định của pháp luật.

Bước thể chế hóa quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước thông qua luật pháp này là một lời cam kết đanh thép, nhằm bảo vệ niềm tin của nhân dân cũng như của cộng đồng quốc tế: Việt Nam sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết, đặt con người vào trung tâm của chính sách, để kiến thiết lộ trình phát triển bền vững, trên cả không gian mạng lẫn trong đời thực, xây dựng “luật chơi chung” của thời đại số.

Lời đáp cho những câu hỏi về tính minh bạch, sự đồng thuận, mục đích cũng như thời hạn lưu trữ của mọi quy trình thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân từng bước được hé lộ, thông qua những mảng kiến tạo mang tính pháp chế như thế, để xóa mờ đi những nghi ngại, lo âu…■