1/Giai đoạn dịch Covid-19 còn hoành hành, các em học sinh không thể đến trường và bảo tàng (đương nhiên) do phải thực hiện giãn cách xã hội để phòng dịch bệnh lây lan. Để khắc phục phần nào những bất cập đó và thích nghi với việc phòng chống dịch, các bảo tàng đã xây dựng chương trình “Giờ học online” về lịch sử cho các em học sinh học trực tuyến qua zoom.
Đây là một sáng tạo của các bảo tàng, cố gắng để các em vẫn có thể tiếp cận được với những kiến thức lịch sử. Tuy nhiên hình thức học online chỉ có thể là tạm thời. Cách học này thích ứng với các quy định phòng bệnh dịch lây lan nhưng chắc chắn hiệu quả giáo dục không cao, không giúp các em phát triển, hình thành các kỹ năng sống như các phương pháp giáo dục trải nghiệm trực tiếp. Thay vì được đến bảo tàng để có thể trực tiếp trải nghiệm, học tập, phần lớn thời gian của tiết học lịch sử, học sinh chỉ được nghe giảng một chiều và rất ít có cơ hội tương tác. Hoạt động tương tác chủ yếu chỉ là là trả lời câu hỏi ở phần cuối của bài học qua màn hình máy tính.
Rõ ràng có thể dễ thấy rằng, trong giờ học online học sinh chỉ có thể tiếp thu thụ động và hoàn toàn không có các hoạt động trải nghiệm. Nay dịch bệnh đã lui, cuộc sống đã trở lại bình thường và phát triển sôi động như bù lại thời gian trầm lắng trước, các em học sinh cũng đã quay trở lại trường học như xưa. Hình thức học online thay vì đưa các em học sinh trực tiếp đến tham quan bảo tàng, di tích đã cho thấy nhiều bất cập. Nhưng đâu đó vẫn còn chưa muốn vượt qua phương pháp bất đắc dĩ này.
 |
| Các em học sinh tiểu học tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ảnh: ANH QUÂN |
2/Giáo dục trải nghiệm trực tiếp chứ không phải là giáo dục trực tuyến mới tạo cơ hội truyền cảm hứng cho học sinh qua việc tiếp xúc trực tiếp với chất liệu thực tế. Sứ mệnh của giáo dục di sản là khuyến khích và tạo cơ hội trải nghiệm cho tất cả các em học sinh. Một trong những nguyên tắc then chốt của lý thuyết giáo dục di sản trong bảo tàng học hiện đại là ý tưởng “nhìn qua hiện vật”. Theo lý thuyết này, học sinh được tạo cơ hội tiếp xúc trực tiếp với các hiện vật, được nghe câu chuyện của các hiện vật. Bảo tàng cũng là những lớp học, sử dụng hiện vật và các thông tin khác của di sản để mở rộng kiến thức lịch sử - văn hóa cho các em học sinh. Theo cách giáo dục này, trong thời gian học chính khóa và cả kỳ nghỉ hè, các em cần được mở rộng cơ hội đến bảo tàng, được hướng dẫn, gợi mở những câu hỏi, tìm câu trả lời và rút ra kết luận trên các hiện vật. Các cán bộ giáo dục ở bảo tàng đồng hành và sử dụng những hiện vật để truyền cho các em những cảm hứng mạnh mẽ, kích thích trí tưởng tượng để các em có được những ấn tượng sâu sắc và sinh động, thúc đẩy tư duy, tăng thêm nhận thức và tình yêu lịch sử - văn hóa của các em.
Dịch bệnh đã lùi xa, các bảo tàng, di tích mở cửa trở lại đã lâu và hoàn toàn có thể trở thành nơi học tập với tinh thần cởi mở và sáng tạo của tất cả mọi người. Chúng ta hãy tích cực đưa các em học sinh đến với bảo tàng hơn.
