“Làm sao để mỗi người trẻ hôm nay có thể tự hào giới thiệu về đất nước mình với bè bạn bốn phương, như một sứ giả văn hóa nhiệt thành và hiệu quả. Làm sao để giúp họ có được một tình yêu đích thực với những hạt vàng lấp lánh trong tinh hoa vốn cổ dân tộc, vốn chỉ có thể đến từ sự hiểu biết, thái độ trân trọng, nâng niu các giá trị văn hóa cũng như con người chứ không phải là thứ hô hào, hời hợt, điểm trang bên ngoài”, đó là ước mơ và cũng là nỗi trăn trở lớn nhất của Nguyễn Thị Thu Hà, sáng lập viên của Tôi xê dịch.
“ĐI NHIỀU HƠN, SỐNG SÂU HƠN”
Đã gần ba năm trôi qua, tính từ giữa năm 2012, cái mốc đánh dấu Tôi xê dịch thành hình. Được phát triển từ Vietnam Travel Radio (một dự án của chính Nguyễn Thị Thu Hà từng đoạt giải nhì trong cuộc thi 60 giây chinh phục nhà đầu tư do Mạng lưới khởi nghiệp trẻ Việt Nam tổ chức), Tôi xê dịch là một dự án truyền thông xã hội, gánh trên vai sứ mệnh khuyến khích số đông người trẻ dám “đi nhiều hơn, sống sâu hơn và hiểu biết nhiều hơn các giá trị dân tộc”.
Thu Hà lý giải ý nghĩa tên của dự án: “Tụi em muốn nhấn mạnh điều mà người trẻ hôm nay luôn khao khát khẳng định đó là cái tôi khác biệt của bản thân. Xê dịch chuyên chở ý nghĩa mà nhà văn nổi tiếng Nguyễn Tuân tạo dựng, đi để trải nghiệm, để tìm cảm hứng, để hiểu, để yêu vùng đất và con người. Nhóm cũng ôm ấp tham vọng biến Tôi xê dịch trở thành một khẩu hiệu, một cam kết của người trẻ biết yêu thương, trân trọng, biết bảo tồn và phát huy những nét đẹp quá khứ”. Cũng vì thế, dự án chọn con chuồn chuồn, loài vật duy nhất sở hữu tới bốn cánh và có thể bay giật lùi (như một cách thức di chuyển hiệu quả, linh hoạt) làm biểu tượng (logo) của chính mình.
Tôi xê dịch tạo thế chân kiềng với ba hoạt động chính: Windy Days (Những ngày đầy gió), Việc làng, Điểm hẹn xê dịch.
Windy Days là chuỗi tour du lịch văn hóa được tổ chức thường xuyên. Cho đến nay, 11 “ngày đầy gió” đã được tổ chức, thu hút được sự tham gia đông đảo của cả giới học thuật lẫn các bạn trẻ say mê văn hóa truyền thống. Từ chủ đề “Phật giáo và tín ngưỡng người Việt” tới “Văn Miếu và Nho học thời cực thịnh”, từ “Hoàng thành Thăng Long và đời sống vua chúa, thị dân xưa” tới “Phủ Tây Hồ và tìm hiểu về Đạo Mẫu”, từ “Cầu Rồng kể chuyện” tới “Ca trù - Vang bóng một thời”, từ “Màu dân tộc” trong tranh Đông Hồ tới “Tiếng vọng ngàn năm” nơi chiếu chèo, từ “Điêu khắc dân gian - Những nét Rồng Tiên” tới “Hầu đồng - Cõi thần, cõi người”... Bên cạnh việc tham quan các di tích, thắng cảnh, điểm nhấn của các chương trình này chính là tạo cơ hội cho các bạn trẻ có thể lắng nghe và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia văn hóa - lịch sử, nhằm có được những bài học sống động, gần gũi và thú vị nhất về đất nước và con người Việt Nam.
Việc làng là chuỗi chương trình đối thoại những dự định mới mẻ hơn về văn hóa, mong muốn tạo không gian để các bạn trẻ nói lên những suy nghĩ chân thật nhất của mình. Từ bàn bạc, mổ xẻ câu chuyện “Văn hóa - phong tục hay hủ tục” tới sôi nổi thảo luận chủ đề nóng hổi “Biển Đông và chuyện yêu nước”, rồi từ điểm nóng Sơn Đoòng soi chiếu câu chuyện bảo tồn và ứng xử với di sản hay học hỏi kinh nghiệm vô giá từ “nghệ thuật tổ chức sự kiện trong chèo xưa”... Đối thoại cởi mở, trao đổi thẳng thắn, không ngại tranh luận, chấp nhận nhiều chiều quan điểm, rời Việc làng, mỗi người trẻ sẽ gặt hái được rất nhiều tri thức quý giá cho riêng mình.
Điểm hẹn xê dịch cũng là một diễn đàn hấp dẫn và bổ ích cho gần 10.000 thành viên theo dõi trên fanpage. Đều đặn xuất hiện hàng tháng, những chủ đề được lựa chọn kỹ càng sẽ đến với người yêu nét đẹp quá khứ, thông qua hàng loạt bài viết công phu cùng kho ảnh, kho tư liệu phong phú. Đồng hành cùng Điểm hẹn, người trẻ thêm hiểu, thêm yêu “ký ức thời bao cấp”, “nhà xưa”, “phong tục thờ cúng”, “thông điệp từ kiến trúc Pháp tại Hà Nội” hay nét “mộc mạc hôn lễ xưa”, vẻ thân thuộc của mầu xanh áo lính...
Điểm hẹn xê dịch 23: Nhà xưa.
ĐỂ TÌNH YÊU NGÀY MỘT LAN TỎA
Là dự án phi lợi nhuận, Tôi xê dịch chỉ duy trì hoạt động nhờ vào nguồn quỹ tự xây dựng vô cùng khiêm tốn. Hơn 20 thành viên, chủ yếu là sinh viên thuộc nhiều trường đại học lớn tại Hà Nội. Năng nổ, nhiệt huyết tham gia xây dựng từng chương trình, mỗi thành viên đều phải nỗ lực hết sức mình, để mọi mắt xích (lên kế hoạch, thu thập và tìm hiểu thông tin, xây dựng kịch bản, thuyết phục chuyên gia tham dự, huy động mọi nguồn tài trợ, đóng góp, triển khai tour) nhằm bảo đảm chuyến đi thành công, hiệu quả và an toàn. Với cả nhóm, mọi thứ đều mới mẻ, đều phải học hỏi liên tục và rút kinh nghiệm dần dần. Bán đồ hand-made do nhóm tự làm, bán vé, thu phí hỗ trợ (kèm đồ uống) để lấy kinh phí tổ chức cho từng chương trình nhưng theo “thủ lĩnh” của Tôi xê dịch thú nhận: “phần lớn là lỗ, giỏi lắm thì hòa”.
Công việc luôn bộn bề, lại không mang lại hiệu quả kinh tế nên cựu sinh viên Ngoại thương, chuyên ngành quản trị kinh doanh này vẫn phải vừa đi làm vừa chèo chống con thuyền Tôi xê dịch. Nhưng Thu Hà rất tự hào, vì “những kinh nghiệm vô giá từ quãng thời gian tham gia dự án đã giúp nhiều thành viên của nhóm có được bước khởi nghiệp thuận lợi”.
Trong tương lai gần, Hà dự định sẽ khai thác tối đa những ứng dụng hot trên mạng internet như một công cụ hữu hiệu quảng bá văn hóa Việt tới đông đảo cộng đồng mạng. Như chia sẻ kho ảnh tư liệu phong phú lên Instagram, như thực hiện các Vlogs (phân biệt đình - chùa - đền - miếu, phong tục thờ cúng Bắc - Trung - Nam...) và đưa lên kênh Youtube.
Như Sóng trẻ TV nhận xét: “Sự có mặt của Tôi xê dịch minh chứng một điều: Giới trẻ không quay lưng với văn hóa dân tộc”, khi đã khiến cho người trẻ hiểu và yêu, họ sẽ là đối tượng gìn giữ và truyền bá văn hóa dân tộc nhiệt thành và hiệu quả nhất.
Nhóm cũng ôm ấp tham vọng biến Tôi xê dịch trở thành một khẩu hiệu, một cam kết của người trẻ biết yêu thương, trân trọng, biết bảo tồn và phát huy những nét đẹp quá khứ.
Để có thể mời được những tên tuổi như GS Nguyễn Khắc Mai - Giám đốc Trung tâm Minh Triết, nhà nghiên cứu Trần Hậu Yên Thế, GS Ngô Đức Thịnh, “vua chèo” Trần Đình Ngôn, dịch giả Nguyễn Xuân Hồng, các nghệ nhân đàn đáy (Nguyễn Văn Khuê) và tranh Đông Hồ (Nguyễn Đăng Chế)..., nhóm đã tổng kết những “bí kíp” rất dễ thương như “nói thật, nói nhanh, mắt đầy lửa nhiệt huyết”. Nhờ các chương trình đa dạng của Tôi xê dịch, giới trẻ có cơ hội được những chuyên gia đầu ngành của nhiều lĩnh vực nhiệt tình truyền đạt những kiến thức chuyên môn quý báu mà họ dành cả một đời nghiên cứu.
Ảnh do Tôi xê dịch cung cấp.
