Chợ đen dữ liệu cá nhân (Kỳ 1)

Kỳ 1: Đi mua... thông tin bị hại

Bốn năm về trước, hình ảnh những người thanh niên ngồi lặng phắc trong những ca bin, chung quanh chỉ có tiếng bàn phím rào rào đã được lột tả trên ấn phẩm Thời Nay của Báo Nhân Dân. Những “chuồng lợn” là nơi những nô lệ thời hiện đại bắt đầu công cuộc tìm người để “chăn lợn” và “giết lợn” vốn đã rộ lên cách đây vài năm ở Sihanouk Ville (Campuchia) đã được phản ánh trong loạt bài điều tra “cạm bẫy nơi đất khách” khởi đăng năm 2022. Sau khi nhiều quốc gia lên tiếng phản đối, đám tội phạm có xu hướng tỏa ra nhiều địa bàn trong khu vực. Thực tế vài tháng trở lại đây cho thấy, nước ta cũng không nằm ngoài lựa chọn là địa bàn hoạt động của chúng. Nhưng với những hoạt động của lực lượng an ninh, công an nhân dân với tiêu chí “ba nhất”, tội phạm quốc tế đã thất bại ngay khi mới vừa xâm nhập.

Xâm nhập chợ đen

Trong một ngày đẹp trời, bạn nhận được một cuộc gọi bất thường từ người lạ. Những thông tin qua cuộc gọi ấy luôn khiến cho bạn phải tin tưởng, thậm chí nghe theo, bởi tất cả những gì mà người lạ cung cấp đã chứng minh rằng, họ là người cực kỳ hiểu bạn.

“Anh ABC (đầy đủ cả họ tên) phải không? Tôi là cán bộ Thuế, cán bộ sở Điện lực, cán bộ Viện kiểm sát… yêu cầu anh phải thực hiện thao tác này… nếu như không làm theo sẽ bị khởi tố, bị cắt điện, bị cấm xuất cảnh”. Đó chỉ là một trong số các chiêu thức mà đám tội phạm người Việt ở nước ngoài đã sử dụng trong thời gian qua mà cơ quan chức năng đã từng khuyến cáo. Trong số vô vàn chiêu thức dẫn dụ, thao túng tâm lý mà các “chuyên gia phạm tội” đã xây dựng thành kịch bản, thì việc đầu tiên mà chúng tiến hành nhằm xâm phạm bị hại chính là sử dụng các thông tin cá nhân, từ đó tạo niềm tin của bị hại với kẻ thực hiện hành vi. Sau khi tạo được niềm tin từ bị hại, đám tội phạm sẽ sử dụng các chiêu thức liên hoàn tiếp theo nhằm dẫn dụ nạn nhân làm theo, khi nạn nhân sập bẫy, chúng sẽ tiến hành chiếm đoạt tài sản rồi… biến mất.

Hoặc giả, có một người lạ bỗng dưng gọi điện, họ đọc đúng tên bạn, đúng tên người thân để thông báo rằng người nhà bạn đang bị… tai nạn, cần được hỗ trợ. Những thông tin gây sốc kiểu đó hay được sử dụng bước đầu, từ đó sẽ có các bước thao túng tâm lý, dẫn dắt các nạn nhân nghe theo lời dẫn dụ. Những tình huống kiểu này bao giờ cũng khiến cho nạn nhân tin tưởng bởi các thông tin cực kỳ chính xác và gần gũi với bản thân.

Phân tích như vậy để thấy rằng, tất cả những hành vi xâm hại người khác thông qua các ứng dụng trên mạng internet đều phải bắt nguồn từ những thông tin mà đám tội phạm đã có sẵn về người bị hại. Vậy những thông tin mang tính bí mật cá nhân ấy được khai thác từ đâu?

Lặn lội trên các ứng dụng mạng xã hội, đặc biệt là hệ thống ứng dụng ưa thích của tội phạm mạng là Telegram, có thể thấy rằng, chợ đen thông tin cá nhân luôn luôn hoạt động sáng đêm. Chỉ cần có nhu cầu, bạn có thể tìm được kẻ mua, người bán.

Bằng những thao tác đơn giản, cài đặt và vào ứng dụng Telegram, gõ vào mục tìm kiếm 4 chữ “chuyên cung cấp data” thôi, bạn đã thấy có hàng loạt các group - nhóm mua bán dữ liệu được viết bằng đủ các thứ tiếng. Với ứng dụng cài đặt tại nước ta, bạn sẽ thấy “đối tác” sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt kèm tiếng Trung. Trong đó có những lời mời gọi rất hấp dẫn: “Chuyên cung cấp dữ liệu data theo yêu cầu Việt Nam, Hàn, Australia, Hoa Kỳ. Các quốc gia EU…”. Thế mới thấy rằng, hệ thống dữ liệu cá nhân được tội phạm khai thác để phạm tội… toàn thế giới.

Theo hướng dẫn từ một nguồn tin, phóng viên đã thử “khám phá” một group có tên @worldat… ngay lập tức có thể tìm được hàng trăm lời mời gọi mua bán dữ liệu cá nhân hiển thị.

Không chỉ phân biệt đối tượng theo quốc gia, kẻ cung cấp dữ liệu còn chia khách hàng - con mồi ra thành nhiều “tệp”. Những “tệp” theo yêu cầu chủ yếu là các nạn nhân tương lai có các thành phần xuất xứ tương tự nhau. Tội phạm có thể yêu cầu tệp khách có thu nhập cao, có xe sang, hay mua sắm, tệp khách hàng là sinh viên, người giao hàng; khách hàng đặc biệt được rao bán với giá cao hơn là loại khách hàng có nhân thân doanh nhân, giám đốc doanh nghiệp hoặc dân buôn bán nhà đất…

Từ một lời mời gọi của một kẻ ẩn danh khoe thành tích từng “sống và làm việc” trong các biệt khu ở Campuchia, phóng viên trong vai người mua dữ liệu thậm chí được khuyến mại thêm bằng những cam kết sẽ cung cấp đầy đủ, đa dạng các loại dữ liệu (data), cập nhật thường xuyên và chọn lọc theo yêu cầu của khách hàng về khu vực, ngành nghề và độ tuổi của các nạn nhân.

Thủ đoạn…

Sau một thời gian thâm nhập thực tế, có thể thấy hoạt động của các hội nhóm Telegram khá sôi nổi. Cùng với việc khai thác thông tin từ một nguồn tin giấu tên cho biết, thông thường đám tội phạm buôn bán dữ liệu sẽ chào hàng người mua bằng 100-200 số điện thoại (trong số khoảng 2.000 số). Kèm theo mỗi số điện thoại là thông tin chủ sở hữu, địa chỉ, nghề nghiệp. Sau khi các đối tượng mua số điện thoại tiến hành kiểm tra (chừng 100 số mà bên bán cung cấp) bằng cách gọi thử tên mà có chuông hoặc có người trả lời thì coi như tệp khách hàng ấy sẽ được coi là có giá trị. Sau bước “kiểm tra chất lượng”, bên mua chuyển tiền (thường là qua tài khoản cá nhân) thì số lượng file còn lại sẽ được bên bán chuyển thẳng qua một file tài liệu.

Khách hàng - nạn nhân ở nước ta (theo nguồn tin cho biết) thường xuất phát từ các tệp khách của một số ngân hàng, từ các cửa hàng điện tử (điện máy xanh…), từ các sàn bất động sản… các tệp khách hàng ấy được bán lại cho một số khách làm cửa hàng điện tử, bán cho dân “làm tài chính” kiểu vay tiền (bốc họ), hoặc theo nhu cầu khách hàng (thậm chí có tệp khách hàng như “mẹ bỉm sữa”) và được phân chia theo vùng miền cụ thể. Trong số các tệp khách được mua bán trên mạng, những người buôn bán bất động sản, người có tên trong các hợp đồng vay vốn hoặc mở tài khoản ngân hàng hoặc những người mua bán xe ô-tô được coi là dữ liệu Vip (đặc biệt cần khai thác). Trong đó, thông tin về người mua ô-tô hoặc giao dịch bất động sản được đánh giá cao hơn cả. Những thông tin cá nhân giao dịch ngân hàng sẽ bị đánh giá thấp hơn một bậc.

(Còn nữa)