Những khoản thu nhập được điều chỉnh
Gần 7 giờ sáng, khi nhiều phụ huynh còn vội vã đưa con đến trường để bắt đầu một ngày làm việc, các cô giáo mầm non đã có mặt ở lớp. Một ngày của họ bắt đầu bằng việc đón trẻ, kiểm tra sức khỏe, tổ chức ăn, ngủ, vệ sinh, hoạt động học tập, vui chơi và liên tục quan sát để bảo đảm an toàn cho từng em. Đó là công việc đòi hỏi sự tập trung gần như liên tục. Với giáo viên mầm non, “đứng lớp” không chỉ là đứng trước bảng giảng bài, mà là chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong từng hoạt động nhỏ nhất.
Cô Lê Thị Tuyết Hường, giáo viên Trường mầm non xã Thanh Nưa, một trường thuộc địa bàn biên giới tỉnh Điện Biên, từng chia sẻ rằng theo quy định thời gian làm việc là 8 giờ/ngày nhưng thực tế có những ngày giáo viên phải làm việc khoảng 10 giờ. “Chỉ cần trải nghiệm một ngày làm giáo viên mầm non sẽ hiểu được áp lực nặng nề”, cô Hường nói.
Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, lần đầu tiên xác lập một khung pháp lý riêng cho nhà giáo. Luật quy định tiền lương của nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập được xếp cao nhất trong hệ thống thang, bảng lương hành chính sự nghiệp; đồng thời nhà giáo được hưởng các khoản phụ cấp theo tính chất công việc và theo vùng. Trong đó, giáo viên mầm non nằm trong nhóm được hưởng chính sách tiền lương, phụ cấp cao hơn.
Đáng chú ý, Nghị định 182/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 7/7/2026, đã cụ thể hóa một phần quan trọng chính sách này. Theo đó, giáo viên giảng dạy tại cơ sở giáo dục mầm non và trường tiểu học được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề 45%; giáo viên mầm non, tiểu học tại xã khu vực I, II vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đảo, hải đảo, xã biên giới được hưởng 60%. Nhà giáo công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hưởng 70%, còn một số cơ sở giáo dục đặc thù, trường dành cho người khuyết tật và địa bàn đặc biệt khó khăn được hưởng 80%. Các mức phụ cấp này được thực hiện từ ngày 1/1/2026.
Theo quy định mới, giáo viên THCS, THPT, trung học nghề được hưởng phụ cấp ưu đãi 40%; giáo viên mầm non và tiểu học được hưởng 45%. Với giáo viên mầm non, tiểu học tại xã khu vực I, II vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đảo, hải đảo, xã biên giới, mức phụ cấp là 60%. Nhà giáo, cán bộ quản lý tại trường phổ thông dân tộc bán trú, trường năng khiếu thể dục thể thao, nghệ thuật cũng được hưởng 60%.
Ở những môi trường đặc thù, mức phụ cấp còn cao hơn. Nhà giáo, cán bộ quản lý công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được hưởng 70%; giáo viên tại trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông nội trú, trường THPT chuyên, trường dự bị đại học, trường dành cho người khuyết tật và một số cơ sở đặc thù được hưởng 80%.
Đáng chú ý, Nghị định 182 cũng lần đầu đưa nhân sự hỗ trợ giáo dục vào diện hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề, với mức 20% trong nhiều cơ sở giáo dục công lập. Đây là nhóm nhân viên văn thư, thủ quỹ, thư viện, thiết bị… vốn ít được nhắc đến khi nói về chính sách nhà giáo nhưng đóng vai trò quan trọng trong vận hành nhà trường.
Không chỉ phụ cấp, từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Việc điều chỉnh này tác động trực tiếp đến tiền lương và các khoản phụ cấp tính theo lương cơ sở của giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và viên chức trong các cơ sở giáo dục công lập.
Đáng chú ý, trong năm 2026, giáo viên mầm non còn được điều chỉnh một loạt vấn đề liên quan trực tiếp đến chế độ làm việc. Ngày 4/3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 11/2026/TT-BGDĐT quy định chế độ làm việc đối với giáo viên mầm non. Đây là một bước quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Nhà giáo, làm rõ thời gian làm việc, định mức, nhiệm vụ và chế độ giảm giờ cho giáo viên mầm non.
Cô Nguyễn Thị Thu Hoa, giáo viên mầm non tại phường Nghĩa Đô (Hà Nội) nhận xét: “Điều này đặc biệt có ý nghĩa với bậc học mà ranh giới giữa “dạy” và “chăm sóc” gần như không thể tách rời. Giáo viên mầm non không thể chỉ hoàn thành đủ số tiết trên thời khóa biểu rồi kết thúc ngày làm việc. Chúng tôi phải chuẩn bị môi trường giáo dục, tổ chức hoạt động, theo dõi từng trẻ, phối hợp với phụ huynh, xử lý các tình huống phát sinh. Việc quy định rõ chế độ làm việc giúp giảm nguy cơ mọi công việc phát sinh đều được mặc nhiên xem là “trách nhiệm của giáo viên”.
Một chính sách khác cũng rất đáng chú ý là tuổi nghỉ hưu thấp hơn đối với giáo viên mầm non. Theo quy định được áp dụng từ năm 2026, giáo viên mầm non nam có thể nghỉ hưu từ khoảng 56 tuổi 6 tháng, giáo viên mầm non nữ từ khoảng 52 tuổi, tùy điều kiện cụ thể. Đây là sự ghi nhận đặc thù công việc đòi hỏi sức khỏe, sự nhanh nhẹn và khả năng tập trung cao trong suốt thời gian chăm sóc trẻ.
Như vậy, một giáo viên mầm non công lập trong năm học mới có thể cùng lúc chịu tác động của nhiều chính sách: Mức lương cơ sở mới, phụ cấp ưu đãi nghề mới, quy định mới về chế độ làm việc và chính sách nghỉ hưu phù hợp hơn với đặc thù nghề.
Chính sách đi cùng môi trường làm nghề
Một trong những điểm mới đáng chú ý của năm 2026 là Nghị định 93/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo. Theo các quy định mới, việc tuyển dụng nhà giáo được thiết kế theo đặc thù nghề nghiệp; trong đó, yêu cầu về ngoại ngữ được xác định theo vị trí việc làm, không phải mọi vị trí đều mặc nhiên phải thi ngoại ngữ. Đây là cách tiếp cận nhằm tuyển đúng người, đúng vị trí, thay vì tạo thêm những yêu cầu hành chính không cần thiết.
Chính sách đào tạo, bồi dưỡng cũng có ý nghĩa tương tự. Giáo viên được cử đi đào tạo, bồi dưỡng theo yêu cầu nghề nghiệp được bảo đảm các chế độ liên quan, qua đó tạo điều kiện để nâng cao năng lực chuyên môn mà không phải coi việc học tập, cập nhật kiến thức là một “gánh nặng” ngoài công việc.
Một chính sách khác có tác động trực tiếp đến đời sống nghề nghiệp là quy định về thời gian nghỉ hè. Với giáo viên mầm non và phổ thông, thời gian nghỉ hè được xác định là tám tuần, bao gồm cả nghỉ phép hằng năm. Việc xác định rõ thời gian nghỉ giúp bảo đảm quyền nghỉ ngơi, phục hồi sức lao động của nhà giáo, đồng thời tạo cơ sở để các trường chủ động xây dựng kế hoạch nhân sự.
Một điểm mới đáng chú ý khác của Nghị định 182 là lần đầu tiên nhân sự hỗ trợ giáo dục tại nhiều cơ sở giáo dục công lập được hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề 20%. Đây là nhóm gồm những người làm công tác văn thư, thư viện, thiết bị, thủ quỹ và các vị trí hỗ trợ khác theo quy định.
Năm học 2026-2027 cũng là năm hệ thống giáo dục tiếp tục thực hiện sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục theo mô hình chính quyền địa phương mới. Tuy nhiên, quyền lợi của đội ngũ giáo viên vẫn được bảo đảm trong quá trình sắp xếp trường lớp. Ngày 5/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 37/2026/NQ-CP quy định cơ cấu, số lượng và một số chính sách đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và nhân sự hỗ trợ giáo dục khi sắp xếp cơ sở giáo dục công lập. Đáng chú ý, trường hợp hiệu trưởng, phó hiệu trưởng thôi giữ chức vụ hoặc được bổ nhiệm vào vị trí có mức phụ cấp chức vụ thấp hơn do sắp xếp thì được bảo lưu phụ cấp chức vụ theo quy định.
Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu nâng phụ cấp ưu đãi nghề đối với giáo viên mầm non, phổ thông lên tối thiểu 70%, nhân viên trường học tối thiểu 30%; giáo viên công tác ở vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số lên 100%. Trong khi đó, Nghị định 182/2026/NĐ-CP hiện quy định các mức phụ cấp từ 40% đến 80% tùy nhóm, trong đó giáo viên mầm non thông thường là 45%.
Khoảng cách này cho thấy chính sách đối với nhà giáo vẫn đang nằm trong một lộ trình tiếp tục hoàn thiện. Thứ trưởng Thường trực Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng khi nói về Luật Nhà giáo từng nhấn mạnh đây là cơ sở để xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu mới. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng xác định việc nâng cao vị thế, bảo đảm điều kiện làm nghề và phát triển đội ngũ là những nhiệm vụ quan trọng khi triển khai Luật Nhà giáo.
Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đối với các địa phương và cơ sở giáo dục: Chính sách phải được triển khai đúng, đủ, kịp thời và minh bạch. Giáo viên cần biết mình được hưởng gì, hưởng từ thời điểm nào; nhà trường cần có nguồn lực để thực hiện; cơ quan quản lý cần kiểm tra để không xảy ra tình trạng chính sách đã ban hành nhưng quyền lợi đến với giáo viên chậm trễ.
