Kỳ 1: “Sức mạnh mềm” hội nhập năm châu
Mỗi dịp kỷ niệm lớn trọng thể hay lễ, Tết cổ truyền, hòa chung với không khí hào hùng, phấn khởi trong nước, cộng đồng NVNONN luôn có nhiều hoạt động tích cực hướng về quê hương, đất nước, lan tỏa văn hóa, truyền thống Việt Nam, vừa kết nối tình hữu nghị, đoàn kết với cộng đồng sở tại. NVNONN đồng thời là “sứ giả văn hóa”, khẳng định sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam từng ngày hội nhập khắp năm châu.
Lan tỏa văn hóa, kết nối cộng đồng
Trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 81 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), đồng hành cùng chuỗi hoạt động trong thể, các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, an sinh xã hội trong nước, mỗi nơi có cộng đồng người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài, nhiều hoạt động sôi nổi, ý nghĩa cũng đồng loạt diễn ra. Tại Sri Lanka, nhân dịp kỷ niệm Quốc khánh, đông đảo kiều bào, bạn bè Sri Lanka và quốc tế đã trải nghiệm văn hóa Việt Nam trong không gian trang trí bằng hoa sen, cuốn hút theo màn trình diễn thời trang kết hợp giữa áo dài truyền thống, nón lá Việt Nam và trang phục truyền thống Sri Lanka.
Nghệ nhân Đặng Đình Thường nặn tò he thủ công từ bột gạo nếp, nghệ nhân trà Lâm Diệu Linh giới thiệu quy trình ướp trà sen, kỹ thuật truyền thống và câu chuyện văn hóa phía sau từng công đoạn, đã lan tỏa nét đẹp văn hóa Việt Nam. Tại sự kiện giới thiệu nghệ thuật trà sen, cô dâu người Việt và khách du lịch Việt Nam sang Sri Lanka cùng phối hợp diện áo dài truyền thống, hướng dẫn khách mời cách làm trà sen, trực tiếp pha trà và mời trà khách quốc tế. Đây là dịp gặp gỡ, cùng hướng về cội nguồn, ôn lại truyền thống đồng thời kết nối, giao lưu văn hóa với cộng đồng.
Đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka Trịnh Thị Tâm chia sẻ, đây chỉ là một trong những hoạt động văn hóa, ngoại giao nhân dân được tổ chức thành công nhờ sự đồng hành, chung tay nhiệt huyết của cộng đồng người Việt tại đây. Cộng đồng người Việt Nam tại Sri Lanka hiện có khoảng 200 đến 300 người, chủ yếu bao gồm hai nhóm chính là tăng ni sang học tập, tu tập về Phật giáo và một số gia đình cô dâu Việt Nam lấy chồng Sri Lanka, cùng một bộ phận khách du lịch Việt Nam và người lao động tự do. Bà con luôn tích cực, nhiệt tình và sẵn sàng đồng hành cùng Đại sứ quán để quảng bá hình ảnh đất nước. Đại sứ Trịnh Thị Tâm khẳng định, cộng đồng người Việt Nam tại đây quy mô nhỏ nhưng hỗ trợ to lớn, tạo nên sức mạnh tổng hợp giúp lan tỏa những nét đẹp tinh tế của văn hóa Việt Nam đến gần hơn với người dân Sri Lanka.
Bà con kiều bào tham gia các sự kiện đối ngoại, đồng thời bền bỉ gìn giữ gốc rễ tiếng Việt. Nhờ sự kiên trì của đông đảo bà con, thế hệ thứ hai, thứ ba của cộng đồng NVNONN cùng bạn bè các em có thể đọc và nói tiếng Việt, những lời ca bài hát thiếu nhi tiếng Việt vang lên bất kể ở nơi nào. Thật thân thương, gần gũi khi được nghe những em thiếu nhi đang sống và học tập ở nước ngoài hát vang ca khúc hay ngâm nga đọc thơ tiếng Việt.
Trường song ngữ Lào-Việt Nam Nguyễn Du ở Thủ đô Viêng Chăn (Lào) là một trong những ngôi trường Việt ở nước ngoài, đang dạy và học tiếng Việt theo những cách sáng tạo. Bên cạnh tiết học chính khóa, nhà trường lồng ghép chuỗi hoạt động ngoại khóa như thi văn nghệ về Bác Hồ và quê hương đất nước, vẽ tranh, thuyết trình, làm báo tường chào mừng Tết Trung Thu, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày sinh nhật Bác hay tổ chức gói bánh chưng nhân dịp Tết Nguyên đán…
Theo bà Văn Hương Phênh Khăm May, đại diện Ban giám hiệu Trường song ngữ Nguyễn Du, bên cạnh việc tiếp tục dạy học tiếng Việt theo hướng nhấn mạnh kỹ năng giao tiếp, nhà trường định hướng phát triển chương trình học song ngữ đối với các môn Khoa học Tự nhiên nhằm giúp học sinh mở rộng vốn từ vựng tiếng Việt chuyên ngành. Không chỉ ở “đất nước Triệu voi” mà nhiều nơi trên thế giới, nơi đâu cũng có những thầy, cô, bậc phụ huynh đang dành tâm huyết dạy tiếng Việt cho con em kiều bào và cộng đồng ở nước ngoài.
Truyền tải giá trị Việt nhân văn sâu sắc
20 tỉnh đông bắc Thái Lan là địa bàn tập trung khoảng 90% kiều bào Việt Nam. Bà con có tinh thần yêu nước và tình cảm đặc biệt hướng về quê hương, nguồn cội. Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại tỉnh Khon Kaen Đinh Hoàng Linh cho biết, điều này thể hiện qua việc mỗi hoạt động, sự kiện Tổng Lãnh sự đứng ra tổ chức đều có sự đóng góp, ủng hộ của cộng đồng kiều bào. Lễ hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Thái Lan, cuộc thi áo dài, hay tổ chức triển lãm hội họa, ra mắt sách và gần đây nhất là ra mắt thư viện sách tiếng Việt, đều thu hút bà con và người dân địa phương tích cực tham gia. Bởi vậy, thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa cũng góp phần vun đắp tình đoàn kết đặc biệt giữa hai nước.
Với bà con kiều bào sống xa quê hương, hình ảnh chiếc áo dài Việt Nam luôn in đậm trong tâm trí với niềm tự hào “quê hương cho ta chiếc áo nhiệm màu”. Ông Đinh Hoàng Linh nhấn mạnh, các năm qua, bà con kiều bào chung tay cùng Tổng Lãnh sự quán tổ chức rất nhiều hoạt động tôn vinh tà áo dài Việt Nam. Qua mỗi sự kiện giúp bạn bè quốc tế thêm hiểu biết và yêu tà áo dài vẻ đẹp truyền thống của người Việt Nam, phát huy giá trị tốt đẹp, được chính quyền sở tại đánh giá cao.
Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam tại Ba Lan Nguyễn Việt Triều là gương mặt tiêu biểu luôn hết lòng hướng về quê hương và gìn giữ văn hóa truyền thống nơi xứ người. Những hoạt động do bà khởi xướng và lên kế hoạch tổ chức như Cuộc thi Áo dài phu nhân toàn châu Âu, đã đưa hình ảnh tà áo dài thướt tha xuất hiện trang trọng giữa lòng các thành phố châu Âu. Cùng với Ban Chấp hành Liên hiệp Hội Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu, cộng đồng kiều bào đã duy trì Quỹ Áo dài phu nhân, nhiều quỹ thiện nguyện và phong trào hướng về cội nguồn, giúp đỡ đồng bào trong nước lúc khó khăn và lan tỏa tinh thần tương thân tương ái - truyền thống quý báu của người Việt.
Bà Nguyễn Việt Triều chia sẻ: “Mỗi dịp có đợt kêu gọi của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hỗ trợ bà con các vùng bị thiên tai, lũ lụt trong nước, cộng đồng NVNONN một lòng hướng về Tổ quốc, hỗ trợ tốt nhất trong khả năng của mình. Ở nước sở tại, chúng tôi cũng chung tay tham gia và tổ chức nhiều chương trình thiện nguyện ấm áp như hoạt động Mùa xuân yêu thương, quyên góp cho quỹ Trái tim hồng để trợ giúp những hoàn cảnh khó khăn tại châu Âu và trong nước, cũng như tích cực hỗ trợ bà con làm ăn, chấp hành chính sách pháp luật sở tại”.
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, đồng bào ta ở nước ngoài có vị trí rất đặc biệt, là bộ phận không tách rời của dân tộc Việt Nam, kiều bào đồng thời cũng là nguồn lực quan trọng về kinh tế, tri thức, khoa học - công nghệ, kinh nghiệm quản trị, mạng lưới hợp tác và uy tín ở các nước sở tại. Việt Nam còn có “quyền lực mềm” là nền văn hóa đặc sắc, đậm đà bản sắc dân tộc, có tính nhân văn cao và dễ dàng được bạn bè quốc tế yêu mến, tiếp nhận. Đây là tiền đề quan trọng để bà con giới thiệu và quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Kế thừa nền tảng hơn 20 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 36-NQ/TW, công tác NVNONN hiện nay định vị kiều bào chính là các “đại sứ văn hóa”, “đại sứ hữu nghị” quảng bá trực tiếp đất nước và con người Việt Nam ra thế giới, đưa văn hóa Việt Nam hòa vào dòng chảy văn hóa thế giới. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khẳng định, với sự am hiểu Việt Nam và xã hội sở tại, cùng uy tín tạo dựng trong quá trình học tập, lao động và cống hiến, kiều bào là những cầu nối tự nhiên giữa Việt Nam với các quốc gia và đối tác.
Thông qua giao lưu nhân dân, hợp tác kinh tế, khoa học, giáo dục, văn hóa và hoạt động cộng đồng, đồng bào góp phần củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ đối ngoại và tăng cường sự hiểu biết, tin cậy đối với Việt Nam.
(Còn nữa)
