Phải mất đến hơn một ngày nhờ người gửi gắm, liên hệ, chúng tôi mới có thể bước lên một con tàu đánh cá loại vừa của ngư dân xuất phát từ Cửa Tùng. Mùi dầu máy khét lẹt, mùi các ngư cụ khẳn tanh cộng với dập dồn những cú 'nhồi, lắc' thật lực của các đợt sóng giữa mùa động biển đã khiến chúng tôi mệt lử. Nhưng thật lạ là cảm giác bồng bềnh rất đỗi khó chịu ấy đã nhanh chóng biến mất khi tàu cập vào âu thuyền của đảo. Mầu xanh của quân phục, mầu xanh của chiếc áo tình nguyện thuộc Tổng đội thanh niên xung phong tỉnh Quảng Trị - những chủ nhân của đảo đã giúp cho chúng tôi có thêm sức mạnh.
Là một đảo ven bờ có diện tích không lớn nhưng Cồn Cỏ lại có vị trí chiến lược, án ngữ toàn bộ phần bờ biển Trung Bộ, gần nhiều tuyến đường hàng hải trong nước và quốc tế, do đó nó có vai trò rất lớn trong công tác phòng thủ, bảo vệ an ninh quốc phòng vùng lãnh thổ, lãnh hải và là một địa bàn quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội của hệ thống đảo, hải đảo và vùng biển Việt Nam.
Ðảo Cồn Cỏ còn có tên khác như Hòn Cỏ, Thảo Phù, đảo Con Hổ hay Hòn Mệ nhưng với biết bao chiến tích anh hùng mà quân dân cả nước cũng như quân dân Cồn Cỏ đã lập nên trên hòn đảo này trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại, hòn đảo mang những cái tên khiêm nhường kia đã vinh dự hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang. Ðảo Cồn Cỏ cũng từng được Bác Hồ gửi thư khen ngợi và cả nước yêu mến dành tặng cho những cái tên mới đầy tự hào là 'chiến hạm không bao giờ đắm trên Biển Ðông' hay 'con mắt thần của biển'. Những ngày ở đảo, chúng tôi được đến thăm nhiều địa danh mà tên đất, tên người, những di tích trận địa, chòi canh... đã gắn liền với biết bao chiến tích của quân dân ta một thời máu lửa.
Từ năm 2002, đảo được phê duyệt quy hoạch chi tiết với các công trình trọng điểm như hệ thống giao thông, âu tàu, cảng cá, chương trình thăm dò nước ngọt, nhà ở thanh niên xung phong... Ðã có biết bao sức người, sức của đổ ra trên đảo để đặt nền móng ban đầu cho sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng tại Cồn Cỏ trong thời kỳ mới. Ðây là thời kỳ xây dựng Cồn Cỏ thành một đơn vị hành chính, kinh tế kết hợp với việc bảo vệ vững chắc chủ quyền vùng biển đảo quốc gia.
Ông Lê Quang Lanh, Bí thư, Chủ tịch UBND huyện đảo Cồn Cỏ cho biết: 'Ngày 1-10-2004, Chính phủ đã ra nghị định về việc thành lập huyện đảo Cồn Cỏ, đơn vị hành chính thứ mười của tỉnh Quảng Trị. Sau bảy năm thành lập và đi vào hoạt động, huyện đảo Cồn Cỏ đã không ngừng nỗ lực phấn đấu đạt được những thành quả bước đầu đáng khích lệ. Do mới thành lập cho nên kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất hầu như chưa có hoặc rất hạn chế. Ðịnh hướng cơ cấu kinh tế huyện đảo Cồn Cỏ về lâu dài là phát triển thế mạnh du lịch, dịch vụ nông - lâm - ngư nghiệp, bảo vệ môi trường sinh thái. Với sự giúp đỡ của tỉnh và trung ương, thời gian qua, huyện đảo đã cơ bản hoàn thành công tác quy hoạch tổng thể theo hướng phát triển kinh tế - xã hội, kết hợp với thế trận an ninh, quốc phòng được tăng cường và giữ vững'.
Với ưu điểm là một trong rất ít các hải đảo của nước ta có hệ sinh thái đa dạng lại không quá xa bờ, cho nên chủ trương biến Cồn Cỏ thành đảo du lịch giữa Biển Ðông là hiện thực. Ở đây nước biển ấm quanh năm với nhiều bãi cát đẹp. Rừng chiếm hơn 70% diện tích đảo và là hệ sinh thái khá hiếm của đảo núi lửa nước ta. Hơn nữa, đảo còn có nhiều chứng tích chiến tranh thời kháng chiến chống Mỹ, cứu nước như khu địa đạo dọc ngang dài hơn 20 km, hệ thống lô cốt dọc bờ biển, các khu nhà pháo...
Trò chuyện với các bạn trẻ thuộc Tổng đội thanh niên xung phong tỉnh Quảng Trị, chúng tôi được biết, cách đây đúng bảy năm, 43 thanh niên xung phong đầy nhiệt huyết tuổi trẻ đã vượt biển ra Cồn Cỏ dựng lên ngôi làng thanh niên đầu tiên trên đảo. Nhắc đến khoảng thời gian gần mười năm gian lao khai hoang trên đảo, ai nấy đều cảm thấy đó là những tháng ngày không thể nào quên. Những mùa hè nắng lửa, phải chia nhau từng chai nước ngọt. Những bữa cơm thiếu mắm, hụt rau... nhiều khi làm họ nản lòng kinh khủng. Nhưng rồi người này động viên người khác, cố kết cùng nhau bám trụ. Hiện tại, đảo Cồn Cỏ đã có 12 hộ dân đang sinh sống, với số dân gần 50 người. Ngoài ra là một lượng lớn các công nhân từ đất liền ra xây dựng các công trình trên đảo và một số các ngư dân theo tàu đánh cá cập vào, neo đậu nghỉ ngơi sau hành trình dài vất vả.
Các cặp vợ chồng vốn là những thanh niên xung phong đầu tiên ra đảo này không những tìm được những công việc phù hợp cho mình mà còn tìm được cả người bạn đời 'đồng lòng, đồng chí'. Những căn hộ xinh xắn được xây liền kề nhau lúc nào cũng tràn ngập tiếng cười của trẻ nhỏ. Chị Nguyễn Thị Lan, một trong những cư dân đầu tiên của đảo hạnh phúc bên hai đứa con nhỏ của mình nói rằng, đây là nơi chôn nhau cắt rốn của các con chị nên cả hai vợ chồng đều thống nhất sẽ gắn bó với đảo lâu dài. Hiện trên đảo có chín cháu đang độ tuổi học mầm non. Ðây là những chồi non được ươm trồng trên chính mảnh đất đầy nắng và gió này để cắm sâu rễ vào lòng đất tạo thành một rừng cây xanh tốt trong tương lai.
Những ngày lưu lại trên đảo, chúng tôi thường xuyên ghé qua ngôi trường mầm non thật đặc biệt mang tên Hoa Phong Ba. Ðó là nơi chăm sóc và giáo dục các cháu nhỏ đang trong độ tuổi mầm non của các cặp vợ chồng thanh niên xung phong trên đảo. Mỗi một con người tình nguyện đem tuổi thanh xuân của mình ra với đảo đều có những lý tưởng thật đẹp. Cô giáo Hoàng Thị Hiếu, giáo viên phụ trách lớp học mầm non tâm sự: 'Em quê ở tận Ðác Lắc, sau khi học xong cấp ba, do thích dạy trẻ cho nên đã chọn nghề giáo viên mầm non. Trong thời gian đang học năm cuối, em nghe ở tỉnh Quảng Trị có chương trình thanh niên tình nguyện ra đảo Cồn Cỏ để lập nghiệp. Thấy mình tuổi trẻ, cần phải xông pha đến những nơi gian khổ khó khăn để khai hoang, lập nghiệp nên em đã đăng ký'. Khi mới đặt chân lên đảo, Hiếu vẫn không khỏi bị 'sốc' bởi lẽ đảo rất hoang vu, ít người, điều kiện sinh sống lúc đó còn nhiều khó khăn. Ðã có lúc cô suy nghĩ, phải bỏ cuộc. Tuy nhiên, mọi khó khăn dần trôi qua, cô đã hòa nhập cuộc sống trên đảo, đem hết công sức chăm chút cho những 'chồi non' tương lai của đảo.
Xây dựng Cồn Cỏ trở thành một vọng gác tiền tiêu giàu về kinh tế, mạnh về an ninh quốc phòng trên Biển Ðông là khát vọng mà các thế hệ quân dân trên đảo đã và đang kề vai sát cánh cùng nhau hướng tới. Một cuộc sống mới, tràn ngập sức trẻ và khí thế thi đua học tập, lao động đang diễn ra trên đảo là những điểm tựa vững vàng nhất để tin rằng, một ngày không xa Cồn Cỏ không chỉ là vọng gác tiền tiêu mà còn là vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Trị nói riêng và cả nước nói chung.
