Đành rằng, việc tổ chức cho các em thi cử vào dịp cuối năm học như rất lâu nay, đã trở nên có tính truyền thống. Đó là sự lựa chọn “điểm rơi” của thời gian học lẫn tri thức tích lũy khi khép lại năm học, cấp học, khi học sinh đã học đủ nội dung theo chương trình và vận dụng lượng kiến thức đó để thi tốt nghiệp, thi chuyển cấp. Và nữa, không trách được các nhà sư phạm khi thời điểm thi, lịch thi đã được chốt từ trước chứ ai biết thời tiết những ngày qua, hoặc vào một số kỳ thi các năm trước lại khắc nghiệt đến thế!
Nhưng trong bối cảnh hiện nay, hoàn toàn có thể có nhiều câu hỏi, phương án, giả thiết mới cho những thời điểm khác để tổ chức thi với tính lợi ích, hiệu quả nhất định của nó. Thí dụ như chọn thời điểm mát mẻ vào các dịp mùa thu, mùa xuân, kể cả vào mùa đông thì xem chừng cũng vẫn còn hơn những đợt nắng gắt gỏng như vừa rồi; và nữa, trong tình hình biến đổi khí hậu thì mùa đông cũng dần bớt lạnh kéo dài như trước. Đó cũng là bởi nói đến kỳ thi thì không chỉ một hai ngày, làm bài mấy môn theo giờ là xong. Với xu hướng ôn luyện kéo dài, với tâm lý lo lắng của học sinh, lo xa của phụ huynh thì mỗi đợt chuẩn bị cho tốt nghiệp hay tuyển đầu cấp này là cả một mùa thi. Nó kéo theo và tiêu tốn rất nhiều thời gian, công sức, năng lượng của học sinh, nhà trường và gia đình. Tính toán thời điểm phù hợp hơn cho mùa thi trong bối cảnh mới là điều cần được đặt ra một cách nghiêm túc, cởi mở.
Rộng hơn, cũng đã có những ý kiến đa chiều về việc nên thôi hoặc nên giữ việc tổ chức thi như trên cho học sinh, đều có những cơ sở chứng minh nhất định. Mỗi luồng ý kiến, quan điểm đó đều đáng được tôn trọng và bàn thảo, trao đổi. Nhưng để giảm áp lực thi cử, áp lực của một mùa thi, kỳ thi, nên nghiên cứu những hình thức kiểm tra, khảo sát kiến thức nhằm bảo đảm việc nắm bắt, hiểu và ứng dụng tri thức của học sinh một cách thường xuyên, phổ biến. Điều này sẽ có những hiệu ứng tích cực khác trong việc đòi hỏi học sinh học thường xuyên, điều độ trong năm học, hơn là việc đánh giá công sức học tập nhiều năm của các em qua một kỳ thi.
Thi cử sao cho đỡ vất vả hơn, thuận tiện hơn đối với học sinh, gia đình, nhà trường, đó nên là xu hướng, là mục tiêu giáo dục trong tình hình mới, trong bối cảnh xã hội ngày càng văn minh, tiến bộ hơn; tinh thần đổi mới sáng tạo đang được khơi lên mạnh mẽ trong mọi ngành, mọi lĩnh vực.