Khi sách đi tìm người đọc

Thị trường sách đã thay đổi rất nhanh. Chỉ với vài cú chạm trên điện thoại, người đọc có thể đặt mua gần như bất cứ cuốn sách nào. Mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, các phiên livestream tạo ra một thói quen mua sắm mới. Không ít hiệu sách truyền thống phải đóng cửa. Ngay cả những không gian từng được xem là điểm hẹn của người yêu sách như đường sách hay phố sách cũng đứng trước áp lực phải đổi mới để giữ chân độc giả.

Trong bối cảnh ấy, nhiều người làm sách không còn ngồi chờ khách bước vào cửa hàng. Họ mang sách đến nơi độc giả đang sống.

Những hội sách khuyến đọc được tổ chức ngay trong các khu chung cư. Tủ sách cộng đồng được đặt ở khu nhà ở xã hội, khu nhà trọ công nhân. Chuyến xe “Sách đến mọi nhà” rong ruổi qua nhiều địa phương, biến mỗi điểm dừng thành một cuộc gặp gỡ giữa sách với bạn đọc. Người làm sách trực tiếp giới thiệu sách, ký tặng, vẽ tặng, trò chuyện với độc giả, tặng sách cho thư viện hay những học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Người làm sách giờ không chỉ ngồi sau bàn biên tập hay quầy phát hành. Họ bước ra đường, mang sách đến với độc giả.

Nói cách khác, những người làm sách không chỉ bán một cuốn sách. Họ đang tạo ra một trải nghiệm đọc. Đó là điều mà việc mua sách trực tuyến khó thay thế. Trên mạng, chỉ cần vài phút là hoàn tất một đơn hàng. Nhưng ở hội sách, hay đến với chuyến xe “Sách đến mọi nhà”, người đọc được cầm cuốn sách trên tay, đọc thử vài trang, ngắm chất giấy, xem hình thức trình bày, thậm chí bóc lớp màng co trước khi quyết định mang về. Cảm giác ấy vẫn luôn có sức hấp dẫn riêng với những người yêu sách.

Các đơn vị phát hành cũng linh hoạt hơn trong cách tiếp cận bạn đọc. Bên cạnh các chương trình giao lưu, nhiều hội sách giảm giá 40-50%, có khu sách đồng giá 10 nghìn hay 15 nghìn đồng, thậm chí bán theo cân. Không đơn thuần là khuyến mãi, đó là cách để sách giấy cạnh tranh từng chút một với chiếc điện thoại luôn ở trong tay người đọc.

Ở chiều ngược lại, thị trường sách cũng không còn chỉ có một kiểu độc giả. Bên cạnh những người săn sách giá tốt là những người sẵn sàng bỏ nhiều tiền để tìm một ấn bản giới hạn, một cuốn sách đánh số, có chữ ký tác giả hay được in với chất lượng đặc biệt. Mỗi nhóm độc giả có nhu cầu khác nhau và người làm sách cũng bắt đầu học cách phục vụ từng “thị trường ngách” ấy thay vì chỉ chờ một lượng khách đại trà như trước.

Nhìn vào những chuyển động đó mới thấy, sách không chịu đứng yên. Nói cách khác, những người làm sách đang chuyển động, vượt khó. Khi độc giả thay đổi cách tiếp cận tri thức, người làm sách cũng buộc phải thay đổi cách đưa tri thức đến với độc giả.

Giữa thời đại mà mỗi ngày hàng triệu cú vuốt trên điện thoại cạnh tranh quyết liệt để giành lấy sự chú ý, việc giữ một người ở lại với một cuốn sách chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhưng thay vì ngồi chờ, những người làm sách đã chọn cách bước ra ngoài, đi tìm độc giả của mình. Giữa thời đại số, đó cũng là cách những người làm sách kiên trì giữ lấy từng độc giả cho văn hóa đọc.