- Bộ Y tế đề xuất người từ 40 tuổi được hướng dẫn chuẩn bị cho tuổi già này. Mới 40 mà đã lo chuyện tuổi già, nghe cứ... kỳ kỳ.
Người kia đặt tách cà-phê xuống, chậm rãi:
- Thực ra người ta có bảo 40 tuổi là già đâu. Người ta nói là chuẩn bị cho tuổi già. Chuẩn bị dần thì có sao. Sao cứ phải để "nước đến chân mới nhảy"? Đến lúc ấy thì nhảy sao kịp?
Người bạn cười xòa. 40 tuổi quả thật chưa phải già. Nhưng cũng chẳng còn là cái tuổi có thể vô tư nghĩ rằng sức khỏe sẽ mãi như hôm nay, công việc sẽ luôn thuận lợi hay cuộc sống về sau cứ để tính sau.
Đọc kỹ hơn mới thấy, đề xuất của Bộ không chỉ dừng ở chuyện tập thể dục hay ăn uống điều độ. Người từ 40 tuổi sẽ được hướng dẫn duy trì lối sống lành mạnh, phòng ngừa bệnh mạn tính, lập kế hoạch tài chính, lựa chọn việc làm phù hợp với tuổi tác và chuẩn bị những điều kiện cần thiết để bước vào tuổi già trong thế chủ động.
Ngày trước, người Việt có một "kế hoạch hưu trí" rất tự nhiên: Trẻ cậy cha, già cậy con. Gia đình đông con, nhiều thế hệ sống dưới một mái nhà. Khi cha mẹ già yếu, con cháu là chỗ dựa. Nếp sống ấy từng khiến nhiều người không phải nghĩ quá nhiều về tuổi già của chính mình.
Nhưng xã hội hôm nay đã khác. Mỗi gia đình chỉ có một hoặc hai con. Người trẻ học tập, làm việc xa quê, thậm chí định cư ở nước ngoài. Không ít ngôi nhà chỉ còn hai vợ chồng già sớm tối nương tựa nhau. Tuổi thọ của người Việt ngày càng cao, trong khi số năm sống với bệnh tật vẫn còn dài. Một tuổi già khỏe mạnh, tự chủ vì thế không còn là điều có thể mặc nhiên trông chờ.
Có lẽ vì vậy mà đề xuất lần này đáng chú ý không phải ở con số 40, mà ở chữ "chuẩn bị". Chuẩn bị khi còn khỏe sẽ khác với xoay xở khi sức khỏe đã giảm sút. Chuẩn bị khi còn đang làm việc sẽ khác với lúc thu nhập đã thu hẹp. Chuẩn bị khi trí nhớ còn minh mẫn sẽ khác với lúc mọi thứ đều trở nên chậm chạp.
Nhiều người vẫn nghĩ chuẩn bị cho tuổi già trước hết là để dành tiền. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Tiền bạc giúp cuộc sống bớt chật vật, còn sức khỏe mới quyết định mình có thể tận hưởng cuộc sống ấy hay không. Sau sức khỏe là những mối quan hệ gia đình, bạn bè, cộng đồng; là khả năng học hỏi để không bị tụt lại khi công việc thay đổi; là sự bình thản chấp nhận những đổi thay của tuổi tác. Đó đều là những thứ không thể có được chỉ sau một đêm.
Nghĩ cho cùng, tuổi già không bắt đầu từ ngày nhận quyết định nghỉ hưu. Nó bắt đầu từ những lựa chọn rất bình thường của mỗi ngày. Một buổi đi bộ thay vì ngồi lì trước màn hình. Một lần khám sức khỏe thay vì chờ đến khi có bệnh. Một khoản tích lũy nhỏ khi còn đang làm việc. Hay đơn giản là tự nhắc mình rằng, quãng đường phía trước cũng cần được chuẩn bị như bất kỳ hành trình nào khác. Và nếu bắt đầu từ tuổi 40 thì cũng chẳng phải quá sớm.