Chiều cuối tuần, khoảng sân một khu tập thể cũ khá nhộn nhịp. Người lớn ngồi hóng mát dưới gốc cây, trẻ con đạp xe chạy vòng quanh. Một cô gái trẻ đi xe máy chầm chậm chạy vào, phía sau là chiếc hộp đựng dụng cụ y tế.
Dừng xe, cô hỏi:
- Bác ơi, nhà C1 tầng bốn đi lối nào ạ?
Một người phụ nữ chỉ tay về phía cầu thang rồi hỏi lại:
- Cháu đến khám bệnh à?
- Dạ không, cháu đến truyền nước. Chị ấy hơi mệt, mà mai đi công tác sớm.
Câu trả lời khiến mấy người ngồi dưới sân cùng ngẩng lên. Một người cười: “Dịch vụ giờ nhanh thật. Cứ mệt là gọi người đến truyền nước”.
Đó là câu chuyện không còn hiếm gặp ở nhiều khu dân cư. Chỉ cần một cuộc gọi, hoặc tin nhắn qua fanpage, ít phút sau sẽ có người đến tận nhà. Người cần truyền có thể vừa trải qua nhiều ngày làm việc căng thẳng, chuẩn bị đi công tác, vừa dự một cuộc nhậu, hay đơn giản chỉ thấy cơ thể uể oải và muốn khỏe nhanh hơn.
Trong cách nói hằng ngày, nhiều người gọi đó là “truyền nước”. Còn trong chuyên môn, đây là truyền dịch. Thế nhưng, ranh giới ấy đôi khi lại bị làm mờ bởi tâm lý chỉ cần truyền một chai nước biển hay vài lọ vitamin là cơ thể sẽ nhanh chóng hồi phục.
Cũng vì suy nghĩ ấy mà trên thị trường xuất hiện đủ loại dịch vụ được quảng cáo bằng những lời mời hấp dẫn như truyền giải độc, truyền tăng đề kháng, truyền vitamin, truyền trắng da... Chúng đánh trúng tâm lý muốn phục hồi nhanh, tiết kiệm thời gian và không phải đến bệnh viện.
Nhưng truyền dịch chưa bao giờ là một cách bồi bổ thông thường. Theo các chuyên gia y tế, đây là một thủ thuật y khoa có xâm lấn, chỉ được thực hiện khi có chỉ định và luôn tiềm ẩn nguy cơ tai biến. Người cần truyền dịch có thể là bệnh nhân mạn tính, người già yếu khó đi lại hoặc người bị sốt, nôn, tiêu chảy cần bù dịch. Ngay cả trong những trường hợp ấy cũng phải có chỉ định của bác sĩ, người thực hiện có chuyên môn và đầy đủ phương tiện xử trí nếu xảy ra sự cố.
Trớ trêu ở chỗ, nhóm sử dụng dịch vụ nhiều nhất lại thường là những người vẫn khỏe mạnh nhưng muốn “tiếp năng lượng”, giải rượu, tăng sức đề kháng hoặc làm đẹp ngay tại nhà.
Trong khi đó, những rủi ro lại hoàn toàn không nhỏ. Nhiễm trùng, sốc phản vệ, phù phổi do truyền quá nhanh, rối loạn điện giải hay tắc mạch đều là những biến chứng đã được ghi nhận. Chỉ một phản ứng dị ứng bất ngờ cũng có thể diễn tiến rất nhanh, đòi hỏi phải cấp cứu ngay. Bởi vậy, một chai dịch truyền không thể được quyết định chỉ bằng cảm giác “hơi mệt”.
Thực tế, cảm giác dễ chịu sau khi truyền đôi khi khiến nhiều người lầm tưởng cơ thể vừa được “nạp thêm năng lượng”. Nhưng với người không thiếu nước, không thiếu điện giải và không có chỉ định điều trị, một chai dịch truyền không thể xóa đi sự mệt mỏi do thiếu ngủ, làm việc quá sức hay lạm dụng rượu bia. Điều cơ thể cần trong những trường hợp ấy thường là nghỉ ngơi, dinh dưỡng hợp lý hoặc được thăm khám để tìm đúng nguyên nhân.
Dịch vụ y tế tại nhà ngày càng phát triển là một tín hiệu tích cực, bởi người bệnh có thêm lựa chọn khi thật sự cần thiết. Nhưng sự thuận tiện không làm thay đổi bản chất của một thủ thuật y khoa. Truyền nước, như cách nhiều người vẫn quen gọi, chỉ an toàn và phát huy giá trị khi thực hiện đúng chỉ định của bác sĩ. Còn nếu xem đó là cách “chữa mệt” hay “tiếp năng lượng”, thì điều cần bổ sung trước hết không phải một chai dịch, mà là hiểu biết để biết khi nào nên truyền và khi nào thì không.