Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp xuất khẩu lao động

Ngăn chặn hoạt động môi giới

Dự thảo tập trung vào ba nhóm nội dung lớn, gồm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; xử lý những vấn đề cấp thiết, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn; đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền địa phương và hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy sau khi hợp nhất Bộ Nội vụ với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là bổ sung khái niệm “trực tiếp tuyển chọn”. Theo đó, doanh nghiệp đã được cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng phải tự thực hiện hoặc phối hợp với phía tiếp nhận lao động để tổ chức tuyển chọn, đánh giá, lựa chọn người lao động, không thông qua bên thứ ba hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện hoạt động này.

Dự thảo cũng lần đầu bổ sung khái niệm “cho người khác sử dụng giấy phép” là hành vi doanh nghiệp được cấp giấy phép cho doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân khác sử dụng giấy phép của mình (dưới bất kỳ hình thức nào) để thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nhân danh doanh nghiệp được cấp phép. Đây là hành vi bị nghiêm cấm.

Cùng với đó, dự luật cũng sửa đổi, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm theo hướng cụ thể hơn. Ngoài các hành vi như lôi kéo, dụ dỗ, dự thảo bổ sung quy định cấm hứa hẹn, cung cấp thông tin sai sự thật, thông tin sai lệch, quảng cáo, tư vấn gian dối hoặc sử dụng các thủ đoạn khác nhằm lừa dối người lao động.

Đặc biệt, cơ quan soạn thảo đề nghị nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài để tổ chức xuất cảnh trái phép, mua bán người, bóc lột, cưỡng bức lao động hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật khác.

Bên cạnh đó, các quy định không được tổ chức tuyển chọn hoặc đưa người lao động đến làm việc tại các khu vực có chiến sự, khu vực đã được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam khuyến cáo không đến hoặc hạn chế đến vẫn duy trì. Tương tự, dự luật giữ quy định cấm đưa người lao động đi làm một số công việc không được phép.

Trách nhiệm của doanh nghiệp

Song song với việc siết hoạt động môi giới, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo luật cũng bổ sung nhiều trách nhiệm đối với doanh nghiệp dịch vụ.

Theo quy định dự kiến, doanh nghiệp phải đăng tải đầy đủ, chính xác trên trang thông tin điện tử các nội dung về số lượng tuyển dụng, tiêu chuẩn tuyển chọn, điều kiện làm việc, quyền lợi, nghĩa vụ của người lao động theo hợp đồng cung ứng lao động; đồng thời cập nhật các thông tin này vào cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Doanh nghiệp cũng có trách nhiệm quản lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động do mình đưa đi làm việc ở nước ngoài. Khi xảy ra vụ việc ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động hoặc phát sinh tình huống khẩn cấp liên quan đến an ninh, an toàn tại địa bàn tiếp nhận, doanh nghiệp phải thông tin, báo cáo ngay cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Một điểm mới khác là doanh nghiệp phải hỗ trợ người lao động tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu trong trường hợp bị lạm dụng, bạo lực hoặc phân biệt đối xử trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Đối với hoạt động chuẩn bị nguồn lao động, dự thảo cho phép doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn trước khi đăng ký hợp đồng cung ứng lao động theo nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải ký kết bằng văn bản với người lao động về việc tham gia chuẩn bị nguồn, trong đó quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên.

Dự thảo cũng quy định doanh nghiệp chỉ được thu phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ sau khi người lao động đã được phía nước ngoài tuyển chọn.