Sớm giải quyết hệ lụy từ khai thác khoáng sản ở Hàm Yên

Cuộc sống đảo lộn

Theo người dân xã Thành Long, nhiều năm nay, hằng ngày từng đoàn xe được cơi nới thành thùng, không che đậy rầm rầm từ các điểm khai thác khoáng sản kéo theo bùn đất bụi bặm chạy qua làm tuyến đường liên thôn, xã hư hỏng nghiêm trọng. Ông La Văn Đinh, người dân thôn Thành Công 2 cho biết: Từ năm 2012, các xe chở đất cao lanh từ mỏ bắt đầu đi rầm rầm tàn phá tuyến đường qua hàng loạt thôn Hưng Long, Thôn Loa, Thành Công 2, Thành Công 1, thôn Cây đa. Vào mùa mưa, đường lầy lội, trẻ con đi lại khó khăn, thậm chí có ngày không đến được trường. Sau khi làm đơn kiến nghị, công ty đã hỗ trợ sửa đường nhưng không thấm vào đâu. Nhiều vụ tai nạn giao thông liên tiếp xảy ra khiến người dân lo sợ mỗi khi ra đường.

Vật lộn trên tuyến đường các xe chở đất cao lanh từ mỏ đá phiến của Công ty TNHH Hoa Đạt CĐP phải đi qua địa phận xã Thành Long, chúng tôi tiếp tục được chứng kiến nỗi vất vả của người dân khi hạ tầng giao thông bị tàn phá. Ông Vũ Quốc Đông, Phó Giám đốc phụ trách mỏ Hoa Đạt cho biết: Do không có đường riêng nên các xe vận chuyển vẫn phải đi chung đường dân sinh. Đường rải đá cấp phối thì mưa xuống sẽ bẩn, nắng sẽ bụi, mình chỉ có phương án duy nhất là sửa ổ gà khi hỏng hóc và tưới nước khi nắng nóng. Bên cạnh đó, công ty cũng họp bàn và thống nhất với xã sẽ cho xe dừng chạy vào buổi trưa và sau 22 giờ.

Cam kết là vậy nhưng nhiều người dân sống ven đường nơi xe mỏ đi qua lại phản ánh thực tế khác. Có con nhỏ đi học, hôm nào không kịp đưa đón là chị Trần Thị Chính, người dân thôn 4 Trung Thành, xã Thành Long lại nơm nớp. “Nhiều hôm thấy con về nhà bùn đất lấm lem xót lắm chứ. Mặt đường nhiều ổ voi, ổ gà, không may bị ngã mà gặp xe chở quặng phanh không kịp thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Xe mỏ đến khuấy đảo hết cuộc sống của dân. Công ty họp thống nhất rồi nhưng nhiều hôm 12 giờ trưa hoặc sau 22 giờ xe vẫn rầm rầm nối đuôi chạy đầy đường. Năm ngoái dân thôn 4 bức xúc quá ra chặn không cho xe đi nhưng chỉ được 20 ngày... rồi đâu lại vào đấy”, chị Chính bức xúc.

Anh Lý Văn Hà, người dân thôn 4 Trung Thành cho biết thêm: Xe từ các khu mỏ qua đây tải trọng toàn 80-100 tấn. Đúng là các công ty cũng tưới nước nhưng không được thường xuyên và giờ giấc cũng không tuân thủ nghiêm chỉnh. Người dân chỉ mong mỏi chính quyền quản lý xe chở khoáng sản đúng trọng tải, đi đúng giờ và sớm làm đường để việc đi lại dễ dàng hơn.

Hoạt động của mỏ còn ảnh hưởng trực tiếp tới kế sinh nhai của người dân nơi đây. Anh Trần Văn Bình, người dân thôn 4 Trung Thành cho biết: Từ ngày mỏ hoạt động, rất nhiều ruộng lúa trong thôn bị tràn bùn thải vào không canh tác được. Năm sào ruộng nhà tôi đã bỏ không mấy năm nay rồi. Bà con làm đơn kiến nghị thì chỉ nhận được câu trả lời do thiên tai nhưng thực tế trước kia mưa lũ mà ruộng có sao đâu. Mọi thứ chỉ xáo trộn sau khi mỏ đi vào hoạt động!

Giao thông bất ổn

Sau cơn mưa, chúng tôi có mặt tại xã Hùng Đức chứng kiến toàn bộ cảnh đi lại vất vả của người dân trên trục đường chính kéo dài 5,13km của xã hiện đang phục vụ việc đi lại của người dân các thôn: Khánh Hùng, Thanh Vân, Khuân Ẻn, Khuân Thắng, Khe Miễu, Khe Châu, Bảy Trăm. Tuy chỉ rộng 2-3m nhưng các xe tải trọng lớn chở quặng quần thảo ngày, đêm khiến tuyến đường xuất hiện các ổ gà, ổ voi như giăng bẫy người đi đường. Đường trơn trượt, lầy lội, hàng loạt xe qua đây bị lạng tay lái ngã ra đường.

Đứng bên ngôi nhà sàn mới dựng nhưng luôn trong tình trạng phủ bạt để che bụi, chị Lý Thị Nhung, người dân thôn Thanh Vân cho biết: Nắng lên thì bụi tung trời nhưng thà vậy còn đỡ khổ hơn trời mưa. Từ sáng đến bao nhiêu người đi xe qua đây bị ngã rồi. Trong khi đó xe quặng có bao giờ nghỉ đâu, lắm khi trên chục xe nối đuôi nhau chạy, đường nhỏ hẹp thế này dân tránh kiểu gì. Từ ngày có nhà máy, môi trường thì ô nhiễm, bụi bặm, suối không có nước để canh tác, bà con ở đây khổ cực lắm!

Sinh ra lớn lên ở xã Hùng Đức, bà Lý Thị Son, người dân thôn Thanh Vân kể: Trục đường này phục vụ việc đi lại của rất nhiều thôn nhưng xe quặng chạy rầm rầm cày nát hết. Một chuyến phải vài chục xe cứ đi liền nhau nguy hiểm lắm. Nhiều xã đã bê-tông hóa hết rồi mà dân chúng tôi chịu ảnh hưởng của xe quặng suốt ngày chỉ đi đường đất. Cuộc sống ở đây từ xưa khi chưa có các mỏ quặng tuy vất vả nhưng cũng không khổ cực như bây giờ.

Theo ông Hạ Xuân Trường, Chủ tịch UBND xã Hùng Đức, trên địa bàn xã Hùng Đức có hai điểm mỏ của công ty gang thép Tuyên Quang và công ty Thương mại - xây dựng Thanh Giang. Thực tế quá trình khai thác, vận chuyển cũng ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Kỳ tiếp xúc cử tri nào của HĐND tỉnh, huyện, người dân đều kiến nghị sớm cứng hóa nốt 5,13km đường xã có xe quặng đi qua.

Riêng địa bàn xã Thành Long hiện đang có ba công ty được cấp phép khai thác khoáng sản gồm: Công ty Sơn Lâm CĐP cấp phép hoạt động năm 2011 với diện tích khai thác rộng 28ha; Công ty TNHH Hoa Đạt CĐP được cấp phép hoạt động năm 2019, diện tích được quy hoạch 25ha; Công ty Hoàng Sơn được cấp phép năm 2022 với diện tích được quy hoạch khai thác hơn 40ha. Bà Nguyễn Thị Tám, Chủ tịch UBND xã Thành Long cũng cho biết: Có đường thì đời sống nhân dân mới được nâng lên, các cháu đi lại học hành đỡ vất vả. Đây cũng là mong mỏi mà người dân chờ đợi từ lâu rồi. Nếu ngân sách sớm bố trí đầu tư ba tuyến đường mà hiện nay có xe vận chuyển khoáng sản đi qua thì chúng tôi cũng yêu cầu các doanh nghiệp phải có trách nhiệm đối ứng thêm để nâng chất lượng đường đủ sức chịu được tải trọng lớn.

Bao giờ mới giải quyết?

Trong buổi làm việc với Thời Nay, ông Đỗ Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND huyện Hàm Yên thừa nhận: Mặc dù huyện đã chỉ đạo các đơn vị khai thác khoáng sản thường xuyên khắc phục sửa chữa hỏng hóc của hạ tầng giao thông nhưng thực tế vẫn chưa đáp ứng được hết nguyện vọng của người dân. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục cùng các ngành chức năng tăng cường kiểm tra việc tuân thủ quy định pháp luật về tải trọng, thực hiện che phủ xe chở khoáng sản không làm ảnh hưởng đến môi trường. Riêng vấn đề về môi trường liên quan đến nguồn nước, ruộng canh tác, chúng tôi sẽ cho kiểm tra và sớm có câu trả lời trong thời gian tới.

“Hàm Yên đã có lộ trình đến năm 2024, phấn đấu 100% các tuyến đường huyện sẽ được đầu tư cứng hóa. Riêng với các tuyến liên quan tới việc khai thác khoáng sản, chúng tôi sẽ làm việc với các công ty đề nghị phải có trách nhiệm góp vốn đối ứng”, ông Đỗ Văn Hòa cho biết thêm.

Hiện nay trên địa bàn huyện Hàm Yên có 23 giấy phép khai thác khoáng sản được UBND tỉnh Tuyên Quang, Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp cho 20 công ty. Gắn trách nhiệm cho các đơn vị khai thác tài nguyên khoáng sản, ông Nguyễn Việt Phương, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện đề xuất: Luật Khoáng sản có quy định về trách nhiệm của các công ty hoạt động trong lĩnh vực này phải hỗ trợ người dân địa phương nhưng việc thực hiện hỗ trợ cụ thể ra sao thì hiện nay chưa có quy định. Để thuận tiện hơn cho công tác quản lý ở cơ sở, đề nghị Chính phủ sớm có hướng dẫn cụ thể về quy định này.

Trước khi được đầu tư xây dựng thì việc siết chặt quản lý tải trọng xe chở quặng tại các tuyến đường hiện hữu cần sớm được các cơ quan chức năng thực hiện nghiêm chỉnh. Từ phản ánh của Thời Nay, ông Đỗ Văn Lai, Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải tỉnh Tuyên Quang cho biết: Tới đây chúng tôi sẽ chỉ đạo lực lượng thanh tra giao thông phối hợp công an huyện tăng cường tuần tra kiểm soát, kiên quyết xử lý vi phạm về tải trọng xe tại Hàm Yên. Riêng việc đầu tư nâng cấp đường giao thông, theo phân cấp quản lý các tuyến đường huyện thì huyện phải tự tham mưu với tỉnh để xin các nguồn vốn đầu tư hoặc lấy nguồn ngân sách từ tỉnh còn đối với các đường tỉnh, quốc lộ thì Sở Giao thông vận tải sẽ trực tiếp tham mưu cho tỉnh để xin các nguồn vốn đầu tư”.