Sinh ra trong một gia đình bình dân ở tỉnh Krasnodark nhưng Kuznetsov có thời gian học tập và làm việc lâu dài ở tỉnh Magadan. Đây là một tỉnh lớn, có diện tích lớn gấp năm lần nước Pháp, thuộc vùng Viễn Đông xa xôi của nước Nga. Vừa kể với tôi, người bạn Nga vừa mở bản đồ trên smartphone để chỉ dẫn vị trí xứ sở mà anh gắn bó. Google map hiển thị, Magadan nằm ở đông bắc nước Nga, đối diện với quần đảo Alaska của Mỹ, cách Matxcơva đến 8 múi giờ. Đây là một vùng có khí hậu cực lạnh, nền kinh tế địa phương có ba nguồn chính là khai thác vàng, săn hươu nai và nghề đánh cá. Bởi vậy mà từ thời niên thiếu, Kuznetsov rất mê câu cá, mê những mùa săn cá trên sông băng…và mê đấm bốc. Tốt nghiệp trung học, Kuznetsov vừa đi làm công nhân cơ khí vừa học Đại học Luật. Năm 18 tuổi, anh trở thành đảng viên Đảng cộng sản Liên Xô và được giao phụ trách Đoàn Thanh niên cộng sản Komsomol của nhà máy. Từ một cán bộ đoàn cấp cơ sở, anh phấn đấu không ngừng và được tín nhiệm giữ chức Bí thư Tỉnh đoàn Komsomol tỉnh Magadan khi tuổi đời hãy còn rất trẻ. Trong mạch cảm xúc tiếc nuối quá khứ, Kuznetsov tâm sự chân thành: “Thời ấy, chúng tôi đã hoạt động sôi nổi, cống hiến hết mình bằng nhiệt huyết tuổi trẻ. Với một lý tưởng cao đẹp, những đoàn viên Komsomol đã dành mọi sức lực và trí tuệ của mình cho đất nước và nhân dân…”.
★★★
Từ vị trí Bí thư Tỉnh đoàn, Kuznetsov chuyển về làm việc ở Tỉnh ủy Magadan được ba năm thì Đảng Cộng sản mất vai trò cầm quyền, Liên bang Xô Viết tan rã. Từ thời điểm này, anh trở lại làm luật sư tự do. Năm 1999, Kuznetsov cùng gia đình chuyển về Matxcơva và đến năm 2007 anh nghỉ hưu ở tuổi 53. Nghỉ hưu được một năm, Kuznetsov đã đến Việt Nam và tạo lập một sự nghiệp mới. - Cơ duyên nào dẫn anh tới Việt Nam? “Bắt đầu từ gợi ý của các bạn Việt Nam từng học tập tại Nga, những người làm việc trong lĩnh vực thủy sản”. Anh nói. -Vì sao anh đặt tên cho công ty của mình là Thung Lũng Nắng? Kuznetsov lý giải: “Ở phía bắc tỉnh Magadan có một thung lũng rất đặc biệt, người quê tôi gọi là Thung lũng Mặt trời. Ở đó, dù trời mùa đông sương giá tuyết rơi trắng xóa thì vẫn rất ấm áp, ngay cả khi nhiệt độ xuống âm 25-30 độ, người dân địa phương vẫn có thể trượt tuyết và tắm nắng khỏa thân. Tôi đặt tên Thung Lũng Nắng cho công ty ở miền núi rừng Đạ Sar này để gợi nhớ quê hương…”.
Hành trình 17 năm, Gennady Kuznetsov lập nghiệp ở Lâm Đồng chậm hơn so với những ông chủ nước ngoài khác, nhưng người đàn ông Nga này đến đây làm một việc không giống với những người đến trước là lên núi lập trang trại nuôi cá tầm và gặt hái thành công. Kể về hành trình đến với con cá nước lạnh, Kuznetsov nói rằng, anh bén duyên với nghề này từ những gợi ý của bạn bè người Việt từng học tập, làm việc tại Nga như đã kể ở trên; đặc biệt là sự động viên, hỗ trợ nhiệt tâm của tiến sĩ Lê Thanh Lựu-Viện trưởng Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1. Từ gợi ý của tiến sĩ Lựu, anh đã đến Lâm Đồng khảo sát tìm nơi nuôi cá. Năm 2008, Kuznetsov chọn con suối giữa rừng thuộc xã Đạ Sar để lập trang trại. Sau khi thảo luận thành công với chính quyền địa phương, anh trở về Nga tìm nguồn vốn, xây dựng dự án. Trở lại Việt Nam, tháng 3/2008, Gennady Kuznetsov tiếp nhận quyết định thành lập Công ty TNHH liên doanh Thung Lũng Nắng (Sun Dale JV.Ltd) của Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng với ngành nghề nuôi cá nước lạnh và bảo vệ rừng.
“Ở Việt Nam hiện nay, Thung Lũng Nắng không phải là doanh nghiệp duy nhất tham gia nuôi cá tầm nhưng chỉ có chúng tôi mới có thể làm được bất chấp các vấn đề về khí hậu, hạn hán, lũ lụt. Làm được, bởi vì chúng tôi đã sử dụng các công nghệ mới, không ngừng cố gắng cải thiện chất lượng nước và điều kiện nuôi cá”. Kuznetsov nói tiếp: “Gần hai mươi năm tồn tại, công ty đã trải qua một chặng đường rất nhiều khó khăn. Khi chúng tôi khởi nghiệp, chung quanh toàn là rừng rậm hoang vắng, cách duy nhất để đến địa điểm công ty hiện nay là đi bộ men theo con suối”. Bây giờ ở Thung Lũng Nắng, mọi thứ đã được xây dựng hoàn thiện. Trên khu đất rừng rộng hơn 100ha được giao, công ty đã xây dựng kết cấu hạ tầng cần thiết, các đập nước, đường ống dẫn, bể nuôi, xưởng sản xuất trứng cá muối (CAVIAR), nhà ở cho công nhân. Công ty cũng đã đóng góp vào sự phát triển của địa phương bằng cách đầu tư một con đường đá dài hơn 5 km và đường điện hạ thế dài 3,5 km để người dân địa phương và các doanh nghiệp bạn cùng sử dụng chung.
 |
| Ông Kuznetsov (người bên trái) tại trang trại cá tầm Thung Lũng Nắng (Lạc Dương, Lâm Đồng). |
Gennady Kuznetsov cho biết, ở miền bắc nước Nga quê anh, người ta cũng nuôi cá hồi, cá tầm nhưng do thời tiết quá lạnh nên thời gian từ khi ươm giống đến thu hoạch phải mất ba, bốn năm. Ở Lâm Đồng, nhờ nhiệt độ thích hợp nên chỉ một năm đã có cá thương phẩm. Đến nay, Kuznetsov đã cho mở rộng Thung Lũng Nắng với quy mô lớn trên chiều dài 2,3 km suối với hàng trăm nghìn con cá tầm, bao gồm cá thịt và cá lấy trứng. Con cá tầm lớn nhất mà chúng tôi chứng kiến tại bể nuôi có trọng lượng hơn 40 kg. Ngoài sản xuất, kinh doanh cá tầm, Công ty Thung Lũng Nắng rất quan tâm đến bảo vệ môi trường, bảo vệ và tái tạo rừng. Cá tầm của công ty cũng là sản phẩm thân thiện với môi trường, được nuôi trồng trong điều kiện tự nhiên lý tưởng, sử dụng thức ăn chăn nuôi từ các nhà sản xuất hàng đầu thế giới tại Pháp và Hà Lan. Các sản phẩm của công ty được sản xuất theo công nghệ hiện đại của
Nga và châu Âu hiện đã được người tiêu dùng trên khắp Việt Nam đánh giá cao. Năng lực của doanh nghiệp cho tăng trưởng hằng năm lên tới 120 tấn sản phẩm; cũng tạo được đầy đủ chu trình sinh sản đến tiêu thụ. “Chúng tôi nuôi cá tầm thuộc nhiều giống khác nhau, trong đó có cá tầm Nga và Siberia và còn có một quần thể cá tầm bạch tạng quý hiếm, từ đó chế biến trứng cá muối vàng. Thung Lũng Nắng sản xuất trứng cá tầm đen theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Nga, vì đây là sản phẩm nguyên bản của Nga. Tất cả các sản phẩm đều được chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế-HACCP”, Kuznetsov nói.
Gennady Kuznetsov tỏ lòng biết ơn đối với các cấp chính quyền địa phương, các nhà quản lý và chuyên gia thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường; các Viện nuôi trồng thủy sản 1 và 3; các chuyên gia kỹ thuật từ Nga, Đức đã nhiệt tình hỗ trợ. Trò chuyện với chúng tôi, anh cũng rất tự hào khi nói về 20 công nhân người dân tộc thiểu số Cơ Ho làm việc tại công ty. Anh cho biết, công nghệ nuôi cá tầm, đặc biệt là cá tầm lấy trứng, là một quy trình kỹ thuật hết sức phức tạp, với những đòi hỏi khắt khe, chính xác từ chọn giống, nuôi con giống, phát triển cá thịt và trứng cá đến cách lấy trứng, bảo quản sản phẩm và nhiều công đoạn khác. Rất chân thành, Kuznetsov nói rằng, những công nhân người Cơ Ho tại Thung Lũng Nắng là những người lao động rất có trách nhiệm và kỹ năng làm việc tuyệt vời. Tuy công việc đòi hỏi tính kỷ luật và trình độ kỹ thuật cao, nhưng những công nhân của anh đã đáp ứng hết sức xuất sắc, thậm chí, họ đã có những sáng kiến làm cho các chuyên gia nước ngoài cũng phải ngạc nhiên…
★★★
Dù đang dạo gót trong trang trại cá tầm giữa một cánh rừng sâu Lâm Đồng nhưng tôi lại muốn cùng Kuznetsov trở về ký ức một thời tuổi trẻ, thời mà ông chủ Thung Lũng Nắng còn là đồng chí Bí thư Tỉnh đoàn Komsomol ở tỉnh Magadan. Trong dòng cảm xúc hết sức tự nhiên, bất giác tôi cùng anh đồng thanh cất lên tiếng hát, một bài hát mà thế hệ anh và tôi nhiều người cùng thuộc. Đó là bài hát “Thời thanh niên sôi nổi” của nhạc sĩ người Nga nổi tiếng Aleksandra Pakhmutova. Kuznetsov hát bằng tiếng Nga, còn tôi hòa thanh tiếng Việt: “Lòng ta hằng mong muốn và ước mơ/ Bàn tay son sắt giương cao ngọn cờ/ Để ngàn đời bền vững Tổ quốc ta…”. Tôi cảm nhận như trong giọng hát của người cựu đảng viên Đảng cộng sản Liên Xô đang bước bên tôi hôm nay giữa núi rừng Tây Nguyên có những nốt nhạc cất lên chứa cảm thức nghẹn ngào về một miền ký ức xưa cũ…
