Bài 2: Kỳ tích trong bảo vệ chủ quyền biển đảo
Suốt gần 40 năm qua, nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ hải quân đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, không chỉ chốt giữ trên các nhà giàn, mà họ còn trở thành biểu tượng của niềm tin, tinh thần dám sống vì lý tưởng, dấn thân vì đất nước.
"Ăn trên sóng, gối đầu lên sóng"
Trung tá Nguyễn Đình Thịnh, nguyên Chỉ huy Trưởng Nhà giàn DK1/1 vẫn nhớ những ngày đầu nhận nhiệm vụ, "ăn trên sóng, gối đầu lên sóng". Sau khi tốt nghiệp Trường Sĩ quan pháo binh được hơn một năm, anh được cử vào Vùng 2 Hải quân công tác, khi đó anh mang quân hàm Đại úy. Sau hai tháng huấn luyện tại Lữ đoàn 171, ngày 27/6/1989, anh cùng nhóm cán bộ, chiến sĩ đổ bộ lên Nhà giàn DK1/1. Trước khi đi, Tư lệnh Quân chủng Hải quân Giáp Văn Cương đã gặp gỡ, giao nhiệm vụ cho mọi người, bằng mọi giá phải bám trụ nhà giàn. “Khi đó, chúng tôi đều là những người rất trẻ, chưa ai có gia đình. Lúc đầu nhận nhiệm vụ, mọi thứ đều bỡ ngỡ, thêm nữa, điều kiện thời tiết ngoài khơi rất khắc nghiệt, thiếu thốn rất nhiều thứ. Tuy nhiên, chúng tôi đã động viên nhau cùng cố gắng”, anh Thịnh chia sẻ.
Nhận nhiệm vụ cùng đợt, Đại úy Nguyễn Văn Nam (nghỉ hưu với quân hàm Thượng tá) dẫn đầu một số cán bộ chiến sĩ, theo con tàu gỗ số hiệu HQ727 ra chốt giữ Nhà giàn DK1/3. Trước ngày đi ba hôm, em trai anh mất do tai nạn, vợ anh ốm nặng. Thời điểm ấy, nói đến đi DK1 là chuyện mà mỗi cán bộ, chiến sĩ phải xác định: “Ra đi chẳng hẹn ngày về”. Trước khi lên đường, thủ trưởng Lữ đoàn 171 đến động viên anh em yên tâm làm nhiệm vụ. “Khi đó, vợ tôi đang ốm, mắt đỏ hoe ra tiễn chồng, nói lời chúc tôi lên đường may mắn, vợ và các con luôn chờ đón anh về. Nhìn vợ và các con, tôi mím chặt môi để không bật ra tiếng nấc”, anh Nam xúc động kể.
Sau ít ngày, pông-tông Nhà giàn DK1/3 bị sóng đánh vỡ, đơn vị phải điều tàu ra đón các cán bộ, chiến sĩ về bờ để sửa chữa nhà giàn. Sau một tháng huấn luyện, Đại úy Nguyễn Văn Nam lại cùng cán bộ, chiến sĩ đem theo 20 phuy nước ngọt và năm phuy dầu hỏa theo tàu ra khơi. Anh Nam nhớ lại: “Sau thời gian sống, chốt giữ trên nhà giàn, tôi cùng chiến sĩ được về đất liền làm nhiệm vụ khác, một kíp trực mới ra thay. Lúc chia tay, tôi đã dặn dò anh em ở lại: Điều kiện sống ở đây vô cùng gian khổ, anh em phải đùm bọc nhau, coi nhau như ruột thịt…”.
Theo Tiểu đoàn DK1 (Vùng 2 Hải quân), những năm đầu ra chốt giữ nhà giàn, cán bộ, chiến sĩ đã làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nắng thì rát, mưa thì lạnh, ngoài khơi lại hay xảy ra bão tố, đời sống vật chất, tinh thần đều thiếu thốn. Thức ăn chính hằng ngày của cán bộ, chiến sĩ là thịt hộp và rau muống phơi khô đóng thành bao tải do quân nhu cấp gửi từ đất liền ra. Tuy nhiên, với tinh thần “còn người, còn nhà giàn”, cán bộ, chiến sĩ DK1 đã khắc phục khó khăn, chia nhau từng ca nước ngọt, nhường nhau từng cọng rau xanh, đêm ngày bám trụ kiên cường nơi đầu sóng ngọn gió.
![binh-minh-tren-nha-gian-dk-1-9.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/62977515b4d65a75781131310185843802194b8e8ff8b7befc6d8cd74970a89385657666131769067cafebc7a1ec924662b92e92537bbef001ea64494f378d25e667d376bf869970b83bd2a9ea12e0ea/binh-minh-tren-nha-gian-dk-1-9.jpg.avif "Hai "thế hệ" Nhà giàn DK1/9, tạo thành thế vững chắc giữa biển khơi. (Ảnh DIÊN KHÁNH)")
Xây vững bình yên
Nhà giàn DK1/3 và DK1/4 có kết cấu dạng pông-tông đặt trên nền san hô cách mặt nước 7m, nên chỉ cần sóng cấp 4 hoặc dòng nước chảy mạnh là khối pông-tông đã bập bềnh. Do vậy, theo lệnh cấp trên, các đơn vị thiết kế, xây dựng tìm cách sửa chữa, bơm bê-tông đầy pông-tông, phủ kín chung quanh, nhồi đầy các cọc thép để gia cố độ vững chắc.
Việc bơm bê-tông dưới biển ngày đó là thử thách quá sức tưởng tượng. Đơn vị thi công đã phải sử dụng những thợ lặn giỏi, dũng cảm nhất để làm nhiệm vụ dưới lớp lớp những con sóng và tầng san hô. Hôm sửa chữa Nhà giàn DK1/3, công việc đang thuận lợi thì ban chỉ huy ngoài khơi nhận tin bão sẽ ập đến, nên phải “chạy đua với bão”. Khi mẻ bê-tông cuối cùng được bơm xuống thì bão ập về, tung ra những “đòn sóng” khủng khiếp, làm chao đảo sà-lan 3.000 tấn, các phuy nước ngọt bị nước biển tràn vào, có công nhân bị hất văng xuống biển. May thay, đội cứu hộ luôn túc trực, đã ứng cứu kịp thời.
Ngày 31/7/1990, tại tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) đã diễn ra Hội nghị tổng kết, rút kinh nghiệm đợt đầu tiên về xây dựng nhà giàn. Với nhiều kinh nghiệm thực tế, Đại tá Nguyễn Quý (lúc đó là Cục trưởng Kỹ thuật - Bộ Tư lệnh Công binh), đã đề xuất gia cố thêm từ bốn đến tám chân cột mới cách bốn chân cột cũ 20m, ghìm nhau lại tạo nên thế vững chắc. Ý kiến này được tán thành. Đại tá Nguyễn Quý chia sẻ: “Cấp trên rút kinh nghiệm: Chúng ta đã thắng lợi, nhưng nhà giàn còn nhiều khuyết điểm về kỹ thuật, và phải gia cố ngay”.
Sau Hội nghị tổng kết, rút kinh nghiệm, Chính phủ thấy cần phải thành lập một đơn vị phụ trách toàn diện, từ khâu khảo sát, thiết kế, sản xuất trên bờ đến thi công trên biển và thanh quyết toán, từ đó đã thành lập Ban xây dựng DK1. Đại tá Nguyễn Quý được cử kiêm Trưởng Ban xây dựng DK1 (giai đoạn 1990-1996). Đảm nhiệm thêm trọng trách, Đại tá Nguyễn Quý đã tổ chức tham vấn, tổ chức khảo sát, thu thập số liệu về địa chất, khí tượng hải văn nhằm huy động lực lượng, trí tuệ của các nhà khoa học, chuyên gia trong các lĩnh vực có liên quan. Cùng đó là tổ chức đo đạc, đánh giá công trình sau khi xây dựng xong, duy tu thường xuyên công trình cũng như trang thiết bị trên nhà giàn. Theo Đại tá Nguyễn Quý, nhà giàn thế hệ thứ hai với bão cấp 9 đã có hiện tượng rung lắc, thì nhà giàn thế hệ 3, gió cấp 11 cũng chưa “xi nhê” gì.
Đại tá Nguyễn Quý - người con của Hà Nội, đi theo cách mạng từ khi mới 13 tuổi. Ông làm giao liên và trực tiếp đánh thực dân Pháp ở Hà Nội vào mùa đông năm 1946. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông về công tác tại đơn vị pháo binh, rồi được đơn vị cử đi học tại Trường đại học Bách khoa Hà Nội từ năm 1960-1965. Tốt nghiệp, ông tiếp tục phục vụ trong Bộ Tư lệnh Công binh, tham gia thiết kế đến Nhà giàn DK1/15, năm 1996 mới nghỉ hưu. Trong suốt cuộc đời mình, Đại tá Nguyễn Quý đúc kết lại bằng chữ “liều”. Bởi ông đã dám làm, dám chịu trách nhiệm. Trong suốt nhiều năm công tác, ông nhớ nhất là thời gian xây dựng Nhà giàn DK1/6 trên bãi cạn Quế Đường, năm 1991, phải giằng co với gió bão. Suốt cả đêm bão ập đến, những người bám trụ nhà giàn đã không thể chợp mắt. Thật may, cơn bão quét qua nhẹ hơn dự báo.
Với Đại tá Nguyễn Bá Hiểu, nguyên Trưởng Ban xây dựng DK1 (giai đoạn 2005-2016), được tham gia thiết kế, xây dựng hệ thống nhà giàn là niềm vinh dự lớn, là khoảng trời ký ức đáng nhớ cùng nhiều đồng đội, đồng nghiệp, anh em. Ông có hơn 30 năm gắn bó với ngành công binh, có vinh dự tham gia thi công công trình DK1 từ những ngày đầu tiên.
Đại tá Hiểu chia sẻ: “Từ năm 2010, thế hệ nhà giàn thứ 3 bắt đầu được xây dựng. Ngoài kết cấu theo mẫu giàn khoan nước sâu, nhà giàn thế hệ mới có chân cột vững chãi hơn, tổng diện tích lớn hơn nhiều công trình cũ. Giờ thiết kế đã tính toán nhà chịu được bão cấp 15, sóng cao đến 17m. Có thể nói, ta đã làm chủ về khoa học, công nghệ trong xây dựng công trình biển trên nền san hô mà trước đó chưa có tài liệu nào đề cập. Hệ thống trạm quan trắc khí tượng hải văn trên nhà giàn được kết nối với quốc tế, góp phần cung cấp số liệu chính xác kịp thời và khẳng định chủ quyền Việt Nam trên biển”.
Gần 40 năm qua, các cơ quan, lực lượng chức năng đã xây dựng 20 nhà giàn trên bảy bãi cạn trọng yếu gồm: Tư Chính, Huyền Trân, Quế Đường, Ba Kè, Phúc Nguyên, Phúc Tần và Cà Mau. Do thường xuyên chịu ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới và bão lớn, ba nhà giàn bị đổ, hai nhà giàn thấp, thường xuyên bị rung lắc mạnh và sóng tràn lên, nên không sử dụng và cũng không phục hồi, Bộ Tư lệnh Hải quân cho bộ đội rút sau khi các nhà giàn khác được xây dựng trong cùng bãi. Nhớ lại một thời gian nan, giọng đại tá Hiểu nghẹn lại: “Đã có sáu cán bộ, chiến sĩ hy sinh, ba đồng chí khác hy sinh trong thời gian làm nhiệm vụ trên công trình và trực trong khu vực. Lực lượng chức năng đã nâng cấp và kiên cố hóa 15 nhà giàn, giúp cán bộ, chiến sĩ thực hiện nghiêm chế độ trực canh 24/7”.
Theo các chuyên gia, việc gia cố, nâng cấp các công trình theo hướng tiện lợi, bền vững cần phải được tiếp tục thực hiện một cách bài bản với nguồn đầu tư thỏa đáng.
Nhiều năm qua, cán bộ, chiến sĩ các Nhà giàn DK1 đã chung tay làm tươi ngời những "đóa hoa trên sóng". Để lá cờ Tổ quốc hằng tung bay trong gió, để các đoàn tàu ngư dân bình yên vươn khơi. Để mỗi con sóng lại chắt chiu những yêu thương, hy vọng, đan dệt tấm lưới đoàn kết, nghĩa tình ■
(★) Xem Báo Nhân cuối tuần số ra ngày 15/3/2026 hoặc truy cập link https://nhandan.vn/nha-gian-dk1-bieu-tuong-tinh-than-thep-post948214.html
Các Nhà giàn DK1 không chỉ là pháo đài kiên cố, cột mốc thiêng liêng trên biển, mà còn là biểu tượng của ý chí, lòng yêu nước và sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc. Mỗi cán bộ, chiến sĩ luôn đề cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, nối tiếp nhau bảo vệ chủ quyền biển đảo, bằng ý chí, nghị lực và khát vọng thiêng liêng".
Đại tá Đỗ Hồng Duyên, Phó Chính ủy Vùng 2 Hải quân
