Phát huy giá trị di chỉ khảo cổ Mái Đá Ngườm

Trên triền núi đá vôi ven sông Thần Sa ở xóm Kim Sơn, xã Thần Sa (Thái Nguyên) có một mái đá khổng lồ nhô ra, đấy là Mái Đá Ngườm, nơi người tiền sử sinh sống cách nay hơn một trăm nghìn năm. Người dân địa phương mong muốn di tích được khẳng định, phát huy góp phần thu hút du khách.

Nhiều nhà khảo cổ, nhà khoa học, đại biểu tham quan di chỉ Mái Đá Ngườm lần thứ 6 năm 2025.
Nhiều nhà khảo cổ, nhà khoa học, đại biểu tham quan di chỉ Mái Đá Ngườm lần thứ 6 năm 2025.

“Thông điệp” từ ngàn xưa

Được phát hiện tháng 3/1980, ngay từ những đợt đào thăm dò đầu tiên dưới Mái Đá Ngườm, nhiều nhà nghiên cứu, khảo cổ đã thu thập được hàng trăm hiện vật đá, hạch cuội, mảnh tước có được gia công, nghiên cứu cho thấy đây là nơi ở của người tiền sử.

Năm 1981, lần khai quật đầu tiên bề mặt dưới Mái Đá Ngườm với diện tích 28m², giới chuyên môn thu được nhiều công cụ đồ đá của người tiền sử, đã khẳng định tầm quan trọng của di chỉ khảo cổ Mái Đá Ngườm, mở ra khái niệm “kỹ nghệ Ngườm”, đặt nền móng cho nhận diện “Văn hóa Thần Sa”, một giai đoạn đặc biệt trong tiến trình văn hóa tiền sử Việt Nam.

Các lần khai quật tiếp theo vào năm 1982, 1985, 2017, 2024, Mái Đá Ngườm không chỉ nổi danh đối với giới khảo cổ học Việt Nam mà còn trở thành một địa chỉ khảo cổ tầm khu vực.

Đặc biệt, đợt khai quật di chỉ Mái Đá Ngườm lần thứ 6 năm 2025 vẫn được tỉnh giao Bảo tàng Thái Nguyên tổ chức, nhóm nghiên cứu của Viện Khảo cổ học và một số nhà nghiên cứu nước ngoài bước đầu phát hiện các lớp trầm tích chứa dấu tích cư trú của loài người cách nay khoảng 124.590 năm, sớm nhất Việt Nam và thuộc nhóm sớm nhất Đông Nam Á lục địa.

Tiến sĩ Phạm Thanh Sơn ở Viện Khảo cổ học chủ trì nhóm khai quật, nghiên cứu lần thứ 6 năm 2025 gồm: Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Hưng; Tiến sĩ Lưu Anh Tuyên; Giáo sư, Tiến sĩ Ben Marwick; Giáo sư, Tiến sĩ Li Bô phát hiện ở địa tầng sâu có dấu vết xương động vật cháy, than tro, hành vi tiêu thụ hạt quả thực vật lần đầu tiên được ghi nhận ở nước ta trong một di chỉ có niên đại trên 124.500 năm cách ngày nay. Bước đầu khẳng định, Mái Đá Ngườm là nơi ghi nhận bằng chứng lửa được sử dụng sớm nhất ở Việt Nam và toàn bộ khu vực Đông Nam Á.

Giá trị đặc biệt

Qua những lần khai quật, khẳng định Mái Đá Ngườm là “bảo tàng” hình thành và phát triển “kỹ nghệ Ngườm”, một kỹ nghệ mảnh độc đáo, có vai trò quan trọng trong tiến trình văn hóa tiền sử Đông Nam Á; nơi ghi nhận sớm nhất việc con người sử dụng lửa ở Việt Nam, cùng bằng chứng tiêu thụ thực vật, động vật.

rsz-nguom-1.jpg
Tiến sĩ Phạm Thanh Sơn, Viện Khảo cổ học nhiều lần chủ trì khai quật, nghiên cứu hàng nghìn hiện vật thu được tại di chỉ Mái Đá Ngườm.

Theo người chủ trì khai quật, nghiên cứu, Tiến sĩ Phạm Thanh Sơn, di chỉ khảo cổ Mái Đá Ngườm có giá trị nhiều mặt cho nên cần mở rộng hợp tác quốc tế, nghiên cứu chuyên sâu khi khai quật mở rộng có kiểm soát; đồng thời bảo tồn nguyên trạng gắn với phục hồi cảnh quan, khôi phục hệ sinh thái sông Thần Sa.

Mái Đá Ngườm được xếp hạng Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia năm 1982. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa cho rằng, địa phương và cơ quan chức năng cần sớm hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp quản lý, bảo tồn, phát huy tốt hơn, hiệu quả hơn giá trị của di tích trong những năm tới.

Mái Đá Ngườm là trang sử sống, là “kho báu” lưu giữ thông tin về người tiền sử, việc bảo tồn và phát huy giá trị di chỉ này không chỉ là gìn giữ quá khứ mà còn mở ra hướng phát triển du lịch cho địa phương.

Do đó, chính quyền và người dân xã Thần Sa mong muốn có không gian trưng bày hiện vật di chỉ Mái Đá Ngườm theo tiến trình lịch sử, xây dựng khu trải nghiệm chế tác đá, mô phỏng đời sống cư dân cổ dưới Mái Đá Ngườm và tăng cường truyền thông để thu hút rộng rãi sự quan tâm của xã hội, gắn kết với các di tích, danh thắng và văn hóa bản địa truyền thống để phát triển du lịch, dịch vụ nhằm cải thiện đời sống người dân địa phương, trong đó chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện Công ty Cà-phê 15 tham quan vườn.

Từ vùng đất đỏ bazan đến cà-phê người lính

Từ vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Cà phê 15 - doanh nghiệp quân đội thuộc Quân khu 5, đang từng bước xây dựng mô hình sản xuất cà-phê bền vững, lấy kỷ luật và trách nhiệm cộng đồng làm nền tảng phát triển.

Đơn vị thi công tập trung máy móc nhân lực thi công đường động lực đoạn nối với quốc lộ 12 qua địa bàn bản Che Phai, phường Điện Biên Phủ.

Các dự án trọng điểm ở Điện Biên tăng tốc về đích

Chỉ còn hơn một tháng đến hạn cuối phải hoàn thành toàn bộ dự án trọng điểm tại tỉnh Điện Biên, những ngày này, cả hệ thống chính trị ở 4 phường, xã đang quyết liệt vào cuộc "gỡ" vướng mặt bằng; các đơn vị thi công thì huy động tổng lực nhân công, máy móc tăng tốc về đích...

Đến với Trường Mầm non và Tiểu học Tong Chiêng (thuộc Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chiềng Sung), xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

Du lịch từ thiện - Hành trình kết nối trái tim

Trong những năm gần đây, mô hình du lịch kết hợp hoạt động thiện nguyện ngày càng được nhiều du khách hưởng ứng. Không chỉ khám phá cảnh đẹp, tìm hiểu văn hóa, mà mỗi chuyến đi còn mang theo những món quà và sẻ chia đến với học sinh, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhiều trường học ở Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong giờ ra chơi.

Mô hình trường học không điện thoại ở Thành phố Hồ Chí Minh

Trong thời đại số, điện thoại thông minh đã trở thành công cụ không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, việc sử dụng điện thoại trong môi trường học đường lại mang đến nhiều thách thức, như làm phân tâm học sinh, ảnh hưởng đến chất lượng học tập, thậm chí dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm lý do lạm dụng mạng xã hội.

Cổng phía nam Thành nhà Hồ.

Về với di sản xứ Thanh

Là một trong năm di sản văn hóa thế giới của Việt Nam với kiến trúc đá độc nhất vô nhị Đông Nam Á và mang dáng dấp uy nghi của một kinh đô xưa, thế nhưng Thành nhà Hồ (nằm ở xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, tỉnh Thanh Hóa) vẫn lặng lẽ, thâm trầm chìm trong dáng vẻ cô tịch như một bản hùng ca chưa có người đàn đúng điệu.

Các em học sinh nghèo, hiếu học ở xã Đắk Ơ và xã Bù Gia Mập được tặng xe đạp tiếp sức đến trường.

Nhiều hoạt động thiện nguyện hướng về vùng biên

Trong những ngày gần đây, nhiều hoạt động thiện nguyện đã diễn ra trên tuyến biên giới tỉnh Đồng Nai. Thông qua các hoạt động này đã góp phần chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào nghèo trong giai đoạn đói giáp hạt, cũng như giúp những đối tượng yếu thế vượt khó khăn.

Nhiều giống hoa hồng mới được lai tạo từ hoa hồng lửa của Làng hoa Sa Đéc được Viện Cây ăn quả miền nam giới thiệu tại hội thảo “Giới thiệu giống hoa hồng mới và quy trình kỹ thuật”.

Hành trình "hồi sinh" giống hoa hồng lửa Sa Đéc

Thương hiệu hoa hồng lửa đã gắn liền với Làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Sau nhiều năm canh tác, giống hoa “biểu tượng của làng hoa” này đứng trước nguy cơ mai một do thoái hóa. Trước thực trạng đó, tỉnh đã chủ động phối hợp với các nhà khoa học, khởi động hành trình “giữ lửa” bản sắc làng hoa bằng công nghệ tiên tiến.

Công nhân ngành điện Thành phố Hồ Chí Minh tuyên truyền các biện pháp sử dụng điện an toàn cho người dân.

Cảnh báo các nguy cơ tai nạn điện tại các khu vực ngập nước

Ngày 8/11 vừa qua, tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh lại vừa có thêm một vụ tai nạn chết người liên quan đến điện giật xảy ra tại khu vực ngập nước khiến người dân không khỏi bất an. Từ thực tế này, các cơ quan chức năng, đơn vị quản lý cần tiếp tục có các giải pháp hướng dẫn, cảnh báo, phòng ngừa hiệu quả hơn nữa.

Các nghệ sĩ tham gia khối văn hóa-thể thao diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: nhandan.vn)

Văn hóa soi đường: Nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân

Với sứ mệnh phụng sự nhân dân, hơn 80 năm qua, ngành văn hóa Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong bảo đảm và nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân. Những kết quả đó khẳng định vị thế của văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu, động lực và sức mạnh nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Chuyên gia và lãnh đạo thành phố Cần Thơ tham quan mô hình trồng hành tím tại phường Vĩnh Châu.

Sản xuất hữu cơ, hướng đi mới cho người nông dân Cần Thơ

Mặc dù được xác định là ngành kinh tế chủ lực của thành phố Cần Thơ, nhưng cũng như nhiều địa phương trong khu vực, sản xuất nông nghiệp nơi đây đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hàng rào kỹ thuật đối với nông sản nhập khẩu và yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.