Italia và vai trò cầu nối giữa châu Âu và châu Phi

Italia mong muốn trở thành cầu nối thúc đẩy hợp tác giữa châu Âu và châu Phi thông qua việc tổ chức Hội nghị thượng đỉnh “Italia-châu Phi: Cầu nối cho tăng trưởng chung”. Ðây là sự kiện quốc tế đầu tiên mà Rome đăng cai tổ chức kể từ khi đảm nhận chức Chủ tịch Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7).
Thủ tướng Giorgia Meloni phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Italy-châu Phi ở Rome ngày 29/1. (Nguồn: AP/TTXVN)
Thủ tướng Giorgia Meloni phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Italy-châu Phi ở Rome ngày 29/1. (Nguồn: AP/TTXVN)

Thủ tướng Giorgia Meloni nhấn mạnh, Italia đang đưa ra sự lựa chọn chính sách đối ngoại chính xác và dành cho châu Phi vị trí danh dự trong chương trình nghị sự G7.

Hội nghị diễn ra tại thủ đô Rome với sự tham dự của Thủ tướng Italia Giorgia Meloni, 25 nhà lãnh đạo châu Phi, cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel và Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola. 5 điểm chính của Kế hoạch Mattei mà Italia đưa ra được tập trung thảo luận tại hội nghị là giáo dục và đào tạo, nông nghiệp, y tế, năng lượng và nước sạch, những vấn đề đang được cả hai châu lục chú trọng đẩy mạnh hợp tác.

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Meloni nhấn mạnh, “châu Âu và thế giới không thể nghĩ về tương lai mà không tính đến châu Phi; tương lai của chúng ta chắc chắn phụ thuộc vào châu Phi. Do nhận thức được điều này, chúng tôi muốn thực hiện phần việc của mình”. Bà đồng thời thông báo rằng, khoản phân bổ ban đầu của Kế hoạch Mattei nhằm tái thiết lập quan hệ của Italia với châu Phi với nguồn tài trợ ban đầu là hơn 5,5 tỷ euro, bao gồm cả khoản bảo lãnh công cho các dự án đầu tư và 3 tỷ euro từ một quỹ khí hậu quốc tế được thành lập vào năm 2021. Chính phủ của Thủ tướng Meloni sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ từ khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế như Liên minh châu Âu (EU).

Việc Italia là cầu nối giữa châu Phi và châu Âu được xây dựng từ những nền tảng vững chắc mà nhà sáng lập tập đoàn dầu khí quốc doanh Eni, ông Enrico Mattei đã đưa ra từ những năm 1950. Thủ tướng Italia mong muốn viết một chương trong lịch sử quan hệ, sự hợp tác giữa các đối tác bình đẳng giữa Italia nói riêng và châu Âu nói chung với châu Phi. Là một trong những quốc gia thuộc tuyến đầu phải hứng chịu những tác động tiêu cực của làn sóng người di cư từ châu Phi, Italia muốn phối hợp các quốc gia ở hai châu lục giải quyết tận gốc vấn đề này. Ðó là giúp châu Phi tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân thông qua các dự án phát triển.

Ðể thúc đẩy sự hỗ trợ của châu Âu dành cho châu Phi, góp phần hiện thực hoá các mục tiêu phát triển ở Lục địa đen, Kế hoạch Mattei mà Italia đưa ra đã đề cập hàng loạt lĩnh vực quan trọng. Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, kế hoạch này sẽ đưa ra các biện pháp can thiệp nhằm thúc đẩy đào tạo, điều chỉnh chương trình giảng dạy, khởi động các khóa đào tạo và chuyên môn mới phù hợp nhu cầu của thị trường lao động và hợp tác với các doanh nghiệp, đặc biệt là có sự tham gia của các doanh nghiệp Italia.

Thúc đẩy sự phát triển ở châu Phi là một trong những ưu tiên được Thủ tướng Meloni đưa ra trong bối cảnh Italia đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên G7 trong năm 2024, và là một chủ đề trọng tâm của G7.

Các biện pháp hỗ trợ trong nông nghiệp hướng tới thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm và hỗ trợ phát triển nhiên liệu sinh học không hóa thạch. Một trọng tâm nữa là tăng cường hệ thống y tế, cải thiện năng lực địa phương về mặt quản lý, đào tạo và việc làm trong các hệ thống chăm sóc sức khỏe, phát triển các chiến lược và hệ thống phòng ngừa cũng như ngăn chặn các mối đe dọa sức khỏe, đặc biệt là đại dịch và thiên tai.

Năng lượng cũng là một lĩnh vực trọng tâm của Kế hoạch Mattei. Mục tiêu là biến Italia thành trung tâm năng lượng, cầu nối thật sự giữa châu Âu và châu Phi. Trong bối cảnh kết nối giữa khí hậu và năng lượng, mọi biện pháp hỗ trợ sẽ được thực hiện để tăng cường hiệu quả sử dụng năng lượng và năng lượng tái tạo, với các hành động nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi các hệ thống điện, đặc biệt là sản xuất điện từ các nguồn tái tạo cũng như cơ sở hạ tầng truyền tải và phân phối điện.

Italia cũng cam kết việc phát triển tại chỗ các công nghệ ứng dụng vào năng lượng thông qua thành lập các trung tâm năng lượng đổi mới, nơi các công ty Italia sẽ có thể lựa chọn các công ty khởi nghiệp địa phương, qua đó hỗ trợ việc làm và phát triển nguồn nhân lực.

Sự khan hiếm nước ở châu Phi là một trong những yếu tố chính liên quan mất an ninh lương thực, xung đột và di cư. Bởi thế, bảo đảm nguồn cung nước sạch cho người dân trong châu lục cũng cần sự hỗ trợ từ các nước châu Âu. Trong khuôn khổ sáng kiến này, các biện pháp hỗ trợ sẽ liên quan việc duy trì các điểm cấp nước đã có; đầu tư vào mạng lưới phân phối; nâng cao nhận thức thông qua các hoạt động liên quan việc sử dụng nước sạch. Tất cả các trụ cột này được kết nối với nhau bằng những sáng kiến về cơ sở hạ tầng, vừa mang tính tổng thể vừa có tính đặc thù cho từng lĩnh vực.

Thúc đẩy sự phát triển ở châu Phi là một trong những ưu tiên được Thủ tướng Meloni đưa ra trong bối cảnh Italia đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên G7 trong năm 2024, và là một chủ đề trọng tâm của G7. Hỗ trợ phát triển kinh tế châu Phi và nâng cao mức sống của người dân châu lục này sẽ góp phần ngăn chặn làn sóng người di cư đến châu Âu, vì lợi ích chung của cả hai châu lục.

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Sau nhiều tháng trì hoãn, Nghị viện châu Âu (EP) vừa “bật đèn xanh” cho thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, kèm theo một số điều kiện.

Những tòa nhà ở thành phố Daraa, Syria bị tàn phá do chiến sự. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước chuyển chiến lược của Syria

Từ một quốc gia bị cô lập về ngoại giao và bị xung đột tàn phá nặng nề, Syria đang có những bước chuyển chiến lược với quyết tâm “hồi sinh” từ tro tàn chiến tranh, vừa tái thiết kinh tế, hàn gắn chia rẽ xã hội, vừa hòa nhập quốc tế, tối đa hóa viện trợ nước ngoài.

Xung đột leo thang tại Trung Đông tạo làn sóng di cư trái phép ồ ạt và mất an toàn.

Thách thức di cư ngày càng nghiêm trọng

Xung đột leo thang tại Trung Đông đã gây tổn thất không thể đong đếm về người và của, tình hình an ninh khu vực như “chỉ mành treo chuông”, tạo làn sóng di cư trái phép ồ ạt và mất an toàn. Do đó, châu Âu lại bị đặt vào tình cảnh như ngồi trên đống lửa.

Một người đàn ông bỏ phiếu tại một điểm bầu cử trong cuộc bầu cử quốc hội ở Kathmandu, Nepal, ngày 5/3/2026. (Ảnh: THX)

Phép thử toàn diện ở Nepal

Với việc đảng Rastriya Swatantra (RSP) mới được thành lập giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử vừa qua ở Nepal, bức tranh chính trị của quốc gia Nam Á đang xuất hiện những gam màu tươi sáng sau thời kỳ biến động sâu sắc.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Thủ tướng Australia Anthony Albanese. (Ảnh: europa.eu)

Thông điệp về hợp tác và niềm tin

Liên minh châu Âu (EU) và Australia vừa thông báo hoàn tất đàm phán và ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương. Tuyên bố khá bất ngờ này được người dân châu Âu và châu Đại Dương hồ hởi đón nhận, bởi họ đã chờ đợi cái bắt tay thật chặt giữa hai châu lục trong lĩnh vực thương mại từ gần 10 năm qua.

Các đại biểu tới tham dự Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) tại Belem, Brazil, ngày 10/11/2025. (Ảnh: Xinhua)

Trước khi quá muộn: COP31 và yêu cầu cấp bách cứu các quốc đảo trước tình trạng nước biển dâng cao

Trong bối cảnh khí hậu diễn biến cực đoan, các vấn đề nghị sự của Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) đang tiếp tục thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Nổi bật là yêu cầu cấp bách, tìm kiếm giải pháp hiệu quả cứu các quốc đảo trước nguy cơ bị xóa sổ.

Ngôi nhà bị phá hủy sau cuộc không kích của Israel xuống Jbaa, miền Nam Lebanon ngày 4/12/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Điểm nóng” tiếp tục tăng nhiệt

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tiếp tục kêu gọi ngừng bắn và khởi động đàm phán với Israel nhằm chấm dứt xung đột với lực lượng Hezbollah, trong bối cảnh Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noel Barrot thăm Beirut để thúc đẩy các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng.

Cờ của Liên minh châu Âu (EU). (Ảnh: Tân Hoa xã)

Phép thử tinh thần đoàn kết

Hội nghị thượng đỉnh của Liên minh châu Âu (EU) được tổ chức giữa lúc các nguy cơ an ninh và thách thức kinh tế đan xen. Sự không đồng thuận trong một số vấn đề gai góc tại hội nghị đã bộc lộ những khó khăn ngày càng lớn đối với tinh thần đoàn kết, năng lực ứng phó và tầm nhìn chiến lược của EU.

Chính phủ Anh nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, an toàn hơn trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Giai đoạn thách thức của nền kinh tế Anh

Chính phủ Anh vừa công bố giai đoạn tiếp theo của chiến lược kinh tế, trong đó nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, an toàn hơn trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Lợi ích chiến lược ở Bắc Cực

Các nước Bắc Âu và Canada đã nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, khả năng chống chịu của nền kinh tế và xã hội trước các “cú sốc” khủng hoảng, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt nhiều thách thức. 

Phương tiện bị phá hủy sau một cuộc không kích tại Nangarhar, Afghanistan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rủi ro ở Trung Á

Căng thẳng quân sự leo thang nhanh chóng giữa Afghanistan và Pakistan từ cuối tháng 2 vừa qua ngoài các vấn đề song phương, còn đặt khu vực Trung Á trước những rủi ro mới. Không chỉ ảnh hưởng an ninh khu vực, cuộc xung đột nguy cơ gây ra những biến động lớn về chính trị, kinh tế và an ninh quốc tế.

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.