Thực tiễn triển khai trong năm 2025 cho thấy, an sinh xã hội không chỉ được mở rộng về diện bao phủ, mà đang từng bước chuyển sang nâng cao chất lượng thụ hưởng. Bước sang năm 2026, khi nhiều luật, nghị quyết mới đi vào cuộc sống, xu hướng này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng an sinh bền vững hơn, lấy người dân và người lao động làm trung tâm phục vụ.
Khi an sinh trở thành chỗ dựa hiện hữu
Tại một khu nhà trọ công nhân ở xã Đông Anh (Hà Nội), chị Trần Thị L, công nhân ngành điện tử, vẫn chưa quên quãng thời gian khó khăn khi phải nghỉ làm hơn hai tháng để điều trị bệnh. Trong bối cảnh thu nhập bị gián đoạn, khoản trợ cấp ốm đau từ BHXH cùng với việc quỹ BHYT chi trả phần lớn chi phí khám, chữa bệnh đã giúp gia đình chị vượt qua giai đoạn chật vật nhất. “Nếu không có BHXH, BHYT, chắc tôi phải vay mượn khắp nơi. Lúc đó mới thấy bảo hiểm không phải là chuyện xa vời, mà là chỗ dựa rất thực tế của người lao động”, chị L chia sẻ.
Không chỉ ở các đô thị lớn, chính sách an sinh xã hội còn phát huy rõ hiệu quả tại khu vực nông thôn, miền núi. Ở xã Thanh Sơn (tỉnh Phú Thọ), ông Đinh Văn C, 77 tuổi, người dân tộc Mường, không có lương hưu, nhiều năm sống dựa vào con cháu làm nông nghiệp. Từ khi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo Luật BHXH năm 2024, ông có thêm khoản thu nhập hằng tháng để trang trải sinh hoạt thiết yếu. “Tuổi già rồi, có thêm đồng trợ cấp hằng tháng là yên tâm hơn nhiều. Đó không chỉ là tiền, mà là sự quan tâm của Nhà nước đối với người cao tuổi”, ông C bày tỏ.
Những câu chuyện đời thường ấy cho thấy, an sinh xã hội không còn là khái niệm mang tính chính sách thuần túy, mà đã trở thành điểm tựa cụ thể, hữu hình đối với hàng triệu người dân, từ công nhân, nông dân đến người cao tuổi, người yếu thế.
Theo BHXH Việt Nam, đến hết năm 2025, tỷ lệ bao phủ BHXH đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi, tăng 2,39% so với năm 2024; trong đó BHXH bắt buộc chiếm 38,6%, BHXH tự nguyện đạt 6,5%. Diện bao phủ BHTN đạt 35,07%, phản ánh tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường lao động. Đặc biệt, độ bao phủ BHYT tiếp tục duy trì ở mức cao, đạt 95,16% dân số, tiến gần mục tiêu BHYT toàn dân.
Những kết quả này cho thấy chính sách bảo hiểm không còn nằm trên giấy, mà đang từng bước đi vào đời sống, trở thành lựa chọn chủ động của ngày càng nhiều người dân, thay vì chỉ là nghĩa vụ hành chính.
Tại Hà Nội, địa phương có quy mô dân số và lực lượng lao động lớn nhất cả nước, năm 2025 ghi nhận nhiều kết quả nổi bật. Số người tham gia BHXH bắt buộc vượt 2,3 triệu người, chiếm 48% lực lượng lao động trong độ tuổi; BHXH tự nguyện đạt 136,5 nghìn người, tăng hơn 30% so với năm trước; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 95,95% dân số. Tổng thu BHXH, BHYT, BHTN đạt 78.000 tỷ đồng, vượt kế hoạch được giao.
Ở tỉnh Phú Thọ, trong điều kiện còn nhiều khó khăn, BHXH tỉnh đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành phù hợp, bảo đảm hoạt động thông suốt. Năm 2025, tổng thu BHXH, BHYT, BHTN đạt hơn 17,7 nghìn tỷ đồng; số người tham gia BHXH bắt buộc tăng 8,3%, BHXH tự nguyện tăng tới 54% so với năm trước; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt hơn 95% dân số.
Tại tỉnh Quảng Trị, địa phương chịu nhiều tác động của thiên tai, chính sách an sinh xã hội tiếp tục phát huy vai trò “bệ đỡ”. Toàn tỉnh có 323.577 người tham gia BHXH, chiếm khoảng 45% lực lượng lao động trong độ tuổi; BHXH tự nguyện đạt hơn 60.642 người, cao gấp nhiều lần mục tiêu được giao. Độ bao phủ BHYT đạt 95,2% dân số, bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh cho người dân, nhất là khu vực nông thôn, miền núi, vùng khó khăn.
Đánh giá về kết quả năm 2025, ông Phan Văn Mến, Trưởng ban Quản lý thu và phát triển người tham gia (BHXH Việt Nam), khẳng định: “Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, việc độ bao phủ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được mở rộng, đạt và vượt các chỉ tiêu Chính phủ giao cho thấy nỗ lực rất lớn của toàn hệ thống. Quan trọng hơn, lưới an sinh xã hội đang được mở rộng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, góp phần bảo đảm tính bền vững của các quỹ bảo hiểm”.
Theo ông Phan Văn Mến, thời gian tới, ngành BHXH sẽ tiếp tục tập trung đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành, địa phương; đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, phòng chống trục lợi, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia và thụ hưởng. Còn ở địa phương, lãnh đạo BHXH nhiều tỉnh, thành phố cho rằng, việc đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội hằng năm đã tạo sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, giúp chính sách an sinh đi vào cuộc sống một cách bền vững hơn.
Yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn về chất lượng
Thực tiễn triển khai chính sách BHXH, BHYT, BHTN trong năm 2025 cho thấy, khi chính sách được thiết kế đúng, tổ chức thực hiện quyết liệt và lấy người dân làm trung tâm, an sinh xã hội sẽ thật sự trở thành trụ cột vững chắc của phát triển. Không chỉ giúp người lao động, người cao tuổi, người yếu thế vượt qua khó khăn trước mắt, hệ thống an sinh xã hội còn góp phần ổn định xã hội, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, củng cố niềm tin của nhân dân vào đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Năm 2026 được xem là dấu mốc quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, khi hàng loạt luật, nghị quyết mới bắt đầu đi vào thực tiễn. Trọng tâm chính sách không chỉ dừng ở mở rộng số người tham gia BHXH, BHYT, BHTN, mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng thụ hưởng, lấy người dân và người lao động làm trung tâm phục vụ.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là Luật BHXH năm 2024 chính thức đi vào cuộc sống với hàng loạt chính sách mới mang tính nền tảng. Theo đó, hệ thống BHXH đa tầng sẽ được hoàn thiện rõ nét hơn, bao gồm: Trợ cấp hưu trí xã hội, BHXH cơ bản và BHXH bổ sung. Việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, gia tăng tính linh hoạt và hấp dẫn của BHXH tự nguyện được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh trong việc thu hút người lao động khu vực phi chính thức - nhóm còn nhiều “khoảng trống” an sinh hiện nay.
Cùng với đó, trợ cấp hưu trí xã hội cho người từ 75 tuổi trở lên được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước sẽ tiếp tục mở rộng “vòng tay” an sinh đối với người cao tuổi, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi, nơi điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn. Đây được xem là bước đi quan trọng hướng tới mục tiêu bao phủ an sinh xã hội toàn dân, phù hợp với bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.
Đối với lĩnh vực y tế, năm 2026 cũng đánh dấu giai đoạn triển khai các mục tiêu lớn của Nghị quyết số 72-NQ/T.Ư, trong đó nổi bật là định hướng khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn dân và lộ trình tiến tới miễn viện phí cơ bản theo quyền lợi BHYT. Xu hướng này cho thấy chính sách BHYT không chỉ dừng lại ở việc “chia sẻ rủi ro” khi ốm đau, mà từng bước chuyển sang chăm sóc sức khỏe chủ động, phòng bệnh từ sớm, từ xa.
Song song với mở rộng quyền lợi, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng quỹ tiếp tục là yêu cầu xuyên suốt trong năm 2026. Ngành BHXH sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, kết nối, chia sẻ dữ liệu dân cư, dữ liệu y tế, lao động - việc làm; mở rộng chi trả không dùng tiền mặt; đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Đây được coi là giải pháp then chốt để vừa mở rộng bao phủ, vừa bảo đảm an toàn, bền vững các quỹ bảo hiểm trong dài hạn.
Ở góc độ thị trường lao động, xu hướng mở rộng BHTN gắn với đào tạo lại, nâng cao kỹ năng cho người lao động cũng được xác định rõ hơn trong năm 2026. Trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu lao động, tác động của chuyển đổi số và biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, BHTN không chỉ là “phao cứu sinh” khi mất việc làm, mà còn là công cụ hỗ trợ người lao động thích ứng, quay trở lại thị trường lao động một cách bền vững.
Từ thực tiễn triển khai chính sách và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, an sinh xã hội năm 2026 đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn về chất lượng. Việc bảo đảm quyền lợi thiết thực, bền vững cho người dân không chỉ giúp giảm rủi ro trước mắt, mà còn tạo nền tảng ổn định xã hội và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.
