Nâng tầm quan hệ Nhật Bản - Australia
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Australia, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và người đồng cấp nước chủ nhà Anthony Albanese đã đạt nhiều thỏa thuận quan trọng, góp phần nâng tầm quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt giữa hai nước. Phát biểu ý kiến sau hội đàm tại Canberra, Thủ tướng Albanese cho biết, Tuyên bố chung về Hợp tác an ninh kinh tế sẽ giúp Nhật Bản và Australia tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc và bất ổn, đồng thời thúc đẩy xây dựng chuỗi cung ứng tin cậy. Hai bên cam kết đẩy mạnh hợp tác trong các công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và công nghệ sinh học, qua đó hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế khu vực.
Hai nhà lãnh đạo ra Tuyên bố chung về Hợp tác Khoáng sản thiết yếu, chính thức đưa lĩnh vực này trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ kinh tế - an ninh song phương. Thỏa thuận kế thừa khuôn khổ đối tác được thiết lập từ năm 2022, nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn, công nghệ và gắn kết chặt chẽ hơn giữa nguồn cung của Australia với nhu cầu công nghiệp của Nhật Bản.
Bên cạnh đó, việc thông qua Tuyên bố chung về An ninh năng lượng, hai bên tái khẳng định cam kết phối hợp ứng phó khủng hoảng năng lượng, duy trì các dòng chảy thương mại mở đối với nhiên liệu hóa lỏng và khí đốt. Trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh, hai bên hoan nghênh thỏa thuận cung cấp ba tàu hộ tống lớp Mogami cải tiến đầu tiên cho Hải quân Australia, đồng thời nhất trí nâng cấp hợp tác quốc phòng và an ninh mạng thông qua Đối tác không gian mạng chiến lược.
Định hướng hợp tác với châu Phi
Phát biểu ý kiến tại Thủ đô Nairobi (Kenya) trong khuôn khổ chuyến công du bốn nước châu Phi, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã vạch ra một hướng đi mới cho hợp tác Nhật Bản - châu Phi dựa trên sáng kiến phiên bản mới “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP). Bộ trưởng Toshimitsu nhấn mạnh, FOIP được hình thành cách đây đúng 10 năm, tại chính đất nước Kenya khi cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe có bài phát biểu mang tính lịch sử tại Hội nghị quốc tế Tokyo về phát triển châu Phi (TICAD) lần thứ 6, cũng là hội nghị đầu tiên được tổ chức tại “lục địa đen”. Tư tưởng cốt lõi của FOIP là nhìn nhận Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương như một không gian liên kết thống nhất, kết nối châu Á và châu Phi, dựa trên các nguyên tắc tự do, cởi mở, bao trùm và thượng tôn pháp luật. Qua thời gian, FOIP đã trở thành một trụ cột trong chính sách đối ngoại của Nhật Bản, đồng thời nhiều đối tác như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và ASEAN cũng đã lần lượt công bố các sáng kiến riêng về khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Bộ trưởng Toshimitsu cho biết, thế giới đang đối mặt những biến chuyển lớn của thời đại với sự gia tăng cạnh tranh địa - chính trị, đổi mới công nghệ diễn ra với tốc độ nhanh chóng, sự trỗi dậy của các nước thuộc phương Nam bán cầu mà tiêu biểu là châu Phi. Trong bối cảnh đó, Nhật Bản cam kết sẽ cùng các nước, các khu vực hợp tác trong mọi lĩnh vực như kinh tế, xã hội, an ninh…, cung cấp sự hỗ trợ và hợp tác cần thiết nhằm đạt được mục tiêu đó.
Người đứng đầu ngành ngoại giao Nhật Bản nhấn mạnh ba trụ cột chính trong hợp tác Nhật Bản - châu Phi trong khuôn khổ FOIP mới, gồm hiện thực hóa lục địa châu Phi hòa bình, tạo dựng vòng tuần hoàn tăng trưởng tích cực giữa châu Phi và Nhật Bản, xây dựng một xã hội mà mọi người đều có thể cảm nhận được sự thịnh vượng thông qua sự đồng sáng tạo của thế hệ tiếp theo. Ông Toshimitsu cũng nhấn mạnh vai trò của mô hình TICAD đối với hợp tác Nhật Bản - châu Phi trong giai đoạn mới. Theo đó, kể từ khi khởi động năm 1993, TICAD đã đóng vai trò là một sáng kiến trung tâm trong ngoại giao của Nhật Bản với châu Phi. Nhật Bản sẽ cùng châu Phi “đồng sáng tạo tương lai”, dựa trên nguyên tắc cơ bản của TICAD là quyền làm chủ của châu Phi và quan hệ đối tác với cộng đồng quốc tế nhằm giúp “lục địa đen” phát triển theo đúng bản sắc của mình.
Bộ trưởng Toshimitsu khẳng định, sự tăng trưởng và tương lai của châu Phi gắn liền với sự phát triển và tương lai của Nhật Bản. Khi châu Phi đạt được hòa bình và ổn định, các động lực tăng trưởng và đổi mới công nghệ do Nhật Bản và châu Phi cùng tạo ra sẽ lan tỏa, góp phần thúc đẩy phát triển không chỉ tại lục địa này mà còn trên phạm vi toàn cầu.
