Theo đó, Bộ đề xuất sửa đổi lộ trình áp dụng xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 30/4/2026, sớm hơn khoảng một tháng so mốc 1/6/2026 được đề cập tại Thông tư 50.
E10 RON 95 là hỗn hợp gồm 90% xăng khoáng RON 95 và 10% ethanol (cồn sinh học), nhiên liệu chủ lực sẽ thay thế xăng RON 95 truyền thống. Loại xăng này đã được Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL) bán thử nghiệm tại Hà Nội, Hải Phòng từ ngày 1/8/2025, sau đó mở rộng ra các khu vực khác và sẽ phủ khắp cả nước từ khoảng giữa tháng 5/2026. Hiện tại, giá xăng E10 RON 95 tại các cửa hàng của PVOIL và Petrolimex được niêm yết ở mốc giữa xăng E5 RON 92 và xăng RON 95-III.
Việc sử dụng xăng sinh học E10 để thay thế xăng khoáng nguyên chất trên cả nước là giải pháp quan trọng, nhằm thực hiện chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước về xây dựng nền kinh tế xanh, phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Đây cũng là một trong những nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu cam kết “Net Zero” vào năm 2050.
Bên cạnh những ý nghĩa tích cực quan trọng, lộ trình “xanh hóa” năng lượng cũng đưa đến nhiều băn khoăn sát sườn của người dân, về rủi ro kỹ thuật đối với phương tiện giao thông. Ethanol có đặc tính hút ẩm cực mạnh, dễ dẫn đến phân tách lớp nếu xe để lâu không sử dụng, có thể gây hiện tượng “bỏ máy” hoặc làm hư hỏng kim phun và hệ thống nhiên liệu.
Ngoài ra, do đóng vai trò như một dung môi mạnh, có tính oxy hóa và ăn mòn kim loại, ethanol có thể gây hại cho các vật liệu không được thiết kế để chịu tác động của cồn như gioăng cao su, phớt, đường ống dẫn nhiên liệu… Vấn đề này không nghiêm trọng với xe đời mới, nhưng là rủi ro cao cho các dòng xe “đời sâu”. Về vận hành, mật độ năng lượng của E10 thấp hơn xăng khoáng, khiến phương tiện tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn trên cùng quãng đường di chuyển.
Dù đang có tốc độ phát triển cao, đời sống vật chất của xã hội “thay da đổi thịt” nhanh chóng, về cơ bản phương tiện giao thông (ô-tô, xe máy) vẫn là tài sản lớn của đại đa số người dân. Khi các tiêu chí “bền, lành” của phương tiện có thể bị tác động bởi yếu tố bên ngoài, sự nghi ngại là không tránh khỏi. Không phải ngẫu nhiên mà xăng sinh học E5 đã xuất hiện rất lâu, nhưng tới giờ nhiều người dân vẫn chưa mặn mà sử dụng.
Bởi vậy, không ít ý kiến cho rằng, thay vì bắt buộc phối trộn xăng không chì thành xăng E10 (hay nói cách khác là thay thế hoàn toàn xăng khoáng thành xăng sinh học), nên chăng trước mắt duy trì cả hai loại hình để người dân có lựa chọn theo nhu cầu. Thêm nữa, để thu hút người dùng, xăng sinh học ngoài việc chứng minh ưu thế vận hành thực tế còn cần đòn bẩy về giá, kích cầu thiết thực.
“Xanh hóa” năng lượng là bước đi không thể đảo ngược trên tiến trình phát triển của thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng. Tuy nhiên, cần lộ trình hài hòa để tránh “gây sốc” trong đời sống xã hội. Chỉ khi những lợi ích của mỗi cá nhân, gia đình giao thoa cùng lợi ích quốc gia, bệ phóng cho tương lai mới thật sự được dựng xây trường tồn, bền vững.
