Từ đe dọa tăng thuế quan
Với cáo buộc EU không tuân thủ thỏa thuận thương mại song phương với Mỹ, hôm 1/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ tăng thuế quan đối với các loại ô-tô và xe tải nhập khẩu từ EU lên mức 25%, có thể bắt đầu từ tuần này. Các quốc gia sản xuất ô-tô tại Mỹ sẽ không phải chịu thuế quan. Tuy nhiên, trong thông báo, Tổng thống Mỹ không nêu rõ cáo buộc EU vi phạm thỏa thuận.
Theo thỏa thuận thương mại EU-Mỹ đạt được năm 2025, EU tạm đình chỉ thuế quan đối với tất cả các sản phẩm công nghiệp của Mỹ và áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với một loạt các sản phẩm nông thực phẩm của Mỹ nhập khẩu vào thị trường EU. Đổi lại, Mỹ áp dụng thuế nhập khẩu 15% đối với hầu hết hàng hóa của EU. Trước đó, ô-tô từ EU từng phải chịu tổng mức thuế lên tới 27,5%.
Thông báo của Tổng thống Mỹ được đưa ra sau khi ông Trump liên tiếp chỉ trích Thủ tướng Đức Friedrich Merz, cho rằng nhà lãnh đạo này nên tập trung vào việc chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine thay vì can thiệp vào tình hình Iran. Nếu Mỹ thực hiện biện pháp thuế quan nêu trên, Đức sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề do đóng góp lượng lớn ô-tô xuất khẩu của EU vào Mỹ.
Ngay sau thông báo từ Mỹ, một phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu (EC) nhấn mạnh, EU vẫn đang thực hiện các cam kết trong Tuyên bố chung, đồng thời luôn thông tin cập nhật đầy đủ cho phía Mỹ. EU cũng duy trì liên lạc chặt chẽ với các đối tác Mỹ, bảo đảm sự rõ ràng về các cam kết của Washington theo thỏa thuận.
Người phát ngôn EC nêu rõ: EU luôn cam kết duy trì mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương cùng có lợi và có thể dự đoán. Tuy nhiên, nếu Mỹ thực hiện biện pháp không phù hợp với Tuyên bố chung về quan hệ thương mại có đi có lại, công bằng và cân bằng mà EU và Mỹ đã ký vào năm 2025, thì EU sẽ có các “lựa chọn mở” để bảo vệ lợi ích của mình.
Đến quyết định rút binh sĩ
Trong khi đó, không phải là đe dọa như tăng thuế, mà Tổng thống Trump hôm 1/5 đã ra lệnh rút khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức. Lầu năm góc xác nhận thông tin trên và cho biết quyết định được đưa ra sau khi Bộ Chiến tranh xem xét kỹ lưỡng việc bố trí lực lượng tại châu Âu nhằm đáp ứng yêu cầu và điều kiện thực tế hiện nay. Dự kiến việc rút quân sẽ hoàn tất trong vòng 6 đến 12 tháng tới.
Theo giới chức Lầu năm góc, động thái rút quân sẽ đưa số lượng binh sĩ Mỹ ở Đức trở lại mức trước năm 2022 và sẽ ảnh hưởng đến một lữ đoàn chiến đấu và có thể là cả các lực lượng khác của Mỹ hiện đóng tại Đức. Theo số liệu của Bộ Chiến tranh Mỹ, tính đến tháng 12/2025, Mỹ có hơn 68.000 quân nhân tại ngũ đóng quân thường trực tại các căn cứ hải ngoại ở châu Âu. Trong đó, hơn 36.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại các căn cứ trên khắp nước Đức, cùng với gần 1.500 lính dự bị và 11.500 nhân viên dân sự. Đức cũng là nơi đặt trụ sở của các Bộ Tư lệnh châu Âu và châu Phi của Mỹ, trong khi căn cứ không quân Ramstein của Đức là một trung tâm quan trọng cho các hoạt động của Mỹ.
Không chỉ nhắm tới Đức, tuần trước, ông Trump cũng công khai ý định rút quân Mỹ khỏi Italy và Tây Ban Nha. Tính đến cuối năm ngoái, Mỹ có hơn 12.600 binh sĩ đồn trú tại Italy và hơn 3.800 binh sĩ ở Tây Ban Nha.
Theo giới quan sát, trong cả hai nhiệm kỳ của mình đến nay, Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa cắt giảm số lượng binh sĩ Mỹ tại Đức và các nước đồng minh châu Âu khác. Lý do là ông Trump muốn châu Âu gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc phòng thủ, thay vì phụ thuộc vào Mỹ. Gần đây, ý định này được ông Trump nhắc lại nhiều lần, như lời cảnh báo trừng phạt các đồng minh đã không ủng hộ cuộc chiến của Mỹ chống Iran, hoặc tham gia lực lượng do Mỹ khởi xướng nhằm bảo đảm hoạt động tại Eo biển Hormuz.
Trong thông điệp phản hồi quyết định của Mỹ giảm hiện diện quân sự tại châu Âu, EU khẳng định Mỹ là đối tác quan trọng đóng góp cho an ninh và quốc phòng của châu Âu. Song, việc Mỹ duy trì lực lượng quân sự tại châu Âu không chỉ vì an ninh của châu lục mà còn phục vụ lợi ích chiến lược toàn cầu của Mỹ. Người phát ngôn EU cho biết thêm, các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu đang nâng ngân sách quốc phòng với tốc độ chưa từng có, trong đó Đức dự kiến tăng gấp ba chi tiêu quốc phòng trong những năm tới.
Phía Đức thông báo “đã sẵn sàng” trước khả năng Mỹ cắt giảm lực lượng đồn trú. Thủ tướng Friedrich Merz nhấn mạnh về tầm quan trọng của quan hệ đối tác Mỹ-châu Âu và Đức tiếp tục nỗ lực vì mục tiêu NATO đoàn kết và quan hệ xuyên Đại Tây Dương đáng tin cậy.
