FTSE Russell (nhà cung cấp chỉ số thị trường chứng khoán, dữ liệu tài chính và các công cụ phân tích hàng đầu thế giới) xác nhận chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. Đây được coi là cơ hội đón dòng vốn từ các quỹ thụ động. Quy mô dòng vốn này ước tính lên tới khoảng 1,7 tỷ USD, đủ lớn để tạo ra thay đổi mang tính cấu trúc thị trường.
Thị trường đã được định giá trước
Dòng tiền được dự báo sẽ tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, có tỷ lệ tự do chuyển nhượng cao và thanh khoản tốt. Trong đó, VIC (của Tập đoàn VinGroup) có thể là mã thu hút vốn mạnh nhất, ước khoảng 414 triệu USD. Tiếp đến là HPG (Công ty CP Tập đoàn Hòa Phát), với khoảng 147 triệu USD. Một số cổ phiếu khác cũng được kỳ vọng hút dòng tiền hơn 50 triệu USD như VHM (92,3 triệu USD), FPT (90,7 triệu USD), MSN (81,4 triệu USD)…
Các chuyên gia của Công ty Chứng khoán SSI (SSI) vẫn đưa ra lưu ý, dòng vốn thụ động khó giải ngân ngay lập tức. Các thị trường mới được nâng hạng trước đây, như Saudi Arabia năm 2019, dòng tiền thường được rót theo từng đợt, kéo dài trong 3-5 kỳ. Mỗi kỳ cách nhau khoảng một quý, nhằm tránh gây biến động quá mạnh cho thị trường.
Nghiên cứu của SSI Research (Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư SSI) cũng cho thấy, các thị trường được FTSE nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thường có mức sinh lời tốt trong trung hạn. Nhưng phần lớn tác động tích cực này đã phản ánh vào giá cổ phiếu từ trước, khi nhà đầu tư dần “chiết khấu” kỳ vọng nâng hạng vào thị trường.
Theo ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, chuyên gia chiến lược đầu tư tại SSI, xác suất Việt Nam được nâng hạng trong kỳ này được đánh giá rất cao và đã nhắc đến trong thời gian dài. Hầu như giá cổ phiếu đã được “định giá trước” cho kịch bản này. Điểm khác biệt so với thời điểm khoảng tháng 9 năm trước nằm ở yếu tố bất ngờ. Khi đó thông tin nâng hạng còn chưa rõ ràng.
Dòng tiền trong nước, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân, đang chủ động đón đầu câu chuyện nâng hạng bằng cách tập trung vào các nhóm cổ phiếu có khả năng lọt "rổ" chỉ số quốc tế, hoặc có thanh khoản và vốn hóa đủ lớn để thu hút dòng vốn ngoại. Điều này khiến mặt bằng giá của nhiều cổ phiếu tăng nhanh hơn so với tốc độ cải thiện thực tế của doanh nghiệp.
Đây không phải là hiện tượng mới. Từ làn sóng bất động sản giai đoạn 2020-2021, cổ phiếu ngân hàng sau tái cơ cấu, đến các nhóm ngành hưởng lợi từ đầu tư công, thị trường đều có xu hướng phản ánh kỳ vọng trước khi kết quả thật sự được hiện thực hóa. Nhưng cũng chính vì vậy, những chu kỳ này thường đi kèm với rủi ro điều chỉnh khi kỳ vọng đạt đỉnh.
Ông Nguyễn Thành Trung, Nhà sáng lập FinSuccess (startup kiến thức đầu tư, tư vấn đầu tư và quản lý danh mục cho khách hàng cá nhân) cho rằng, thị trường hiện phản ánh tâm lý thận trọng khi các yếu tố vĩ mô còn nhiều bất định. Dù khối nước ngoài bán ròng và tổ chức trong nước tăng tỷ trọng tiền mặt, nhưng đây chủ yếu là diễn biến mang tính chu kỳ. Dòng tiền không rút khỏi thị trường, mà đang chậm lại và trở nên chọn lọc hơn.
Trong thời gian tới, thị trường sẽ chịu tác động lớn từ lạm phát tại Mỹ và chính sách lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED). Nếu FED tiếp tục thận trọng hoặc trì hoãn giảm lãi suất, áp lực lên tỷ giá và dòng tiền có thể gia tăng. Ở chiều ngược lại, thị trường trong nước vẫn có lực đỡ từ chính sách thúc đẩy tăng trưởng, đầu tư công và định hướng tiền tệ hỗ trợ, tạo nền tảng cho trung hạn nếu triển khai hiệu quả.
Đáng chú ý, câu chuyện nâng hạng có thể khiến dòng vốn dịch chuyển theo hướng “bán trước - mua lại sau”, các quỹ cận biên giảm tỷ trọng trước, rồi dòng tiền quay lại qua các quỹ thị trường mới nổi quy mô lớn hơn.
Đảo chiều lợi thế cạnh tranh
Tại Hội nghị “Tư duy mới trong đầu tư chứng khoán”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Hà Duy Tùng cho biết, thị trường chứng khoán ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế và thu hút thêm nhiều nhà đầu tư cá nhân.
Tuy nhiên, nhóm nhà đầu tư mới vẫn có rủi ro ở mức cao nếu thiếu kiến thức nền tảng và phương pháp tiếp cận phù hợp. Việc đầu tư theo tâm lý đám đông, không nắm rõ quy định pháp luật và nguyên tắc vận hành của thị trường có thể dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc. Việc trang bị kiến thức, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nhà đầu tư trẻ là hết sức cần thiết.
Ông Trịnh Văn Điển, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu khoa học và đào tạo chứng khoán (SRTC) nhận định, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước khả năng bước vào một “siêu chu kỳ”, với động lực chính từ câu chuyện nâng hạng.
Trong bối cảnh này, nhà đầu tư không thể tiếp cận theo cảm tính. Họ cần xây dựng hệ thống tư duy rõ ràng, từ xác định mục tiêu đầu tư như tăng trưởng hay tích sản đến phân bổ tài sản theo các mức độ rủi ro khác nhau. Dòng vốn sẽ liên tục luân chuyển giữa các lớp tài sản, đòi hỏi nhà đầu tư phải hiểu rõ chu kỳ thị trường.
Ở cấp độ doanh nghiệp, lựa chọn cổ phiếu cần dựa trên các chỉ tiêu cốt lõi như hiệu quả sinh lời, tăng trưởng, cấu trúc tài chính và đặc biệt là chất lượng dòng tiền. Ông Điển lưu ý, phân tích và định giá chỉ là một phần của bài toán. Ngay cả khi đánh giá đúng, việc mua sai thời điểm vẫn có thể dẫn đến thua lỗ.
Trong đó, phân tích kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc xác định thời điểm mua - bán, đặc biệt khi kết hợp với các phương pháp khác. Việc theo dõi dòng tiền vào cổ phiếu giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn hành vi thị trường, thay vì chỉ dựa vào câu chuyện.
Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, mức lợi nhuận khoảng 10-15%/năm là hoàn toàn khả thi. Thậm chí lợi nhuận có thể cao hơn khi thị trường diễn biến thuận lợi, nhất là khi câu chuyện nâng hạng trở thành động lực dẫn dắt dòng vốn.
Tuy vậy, thay vì chỉ nhìn vào con số lợi nhuận, điều quan trọng hơn nằm ở cách quản trị danh mục. Đầu tư dài hạn theo hướng tích sản, chủ động tái cân bằng khi danh mục biến động và phân bổ tài sản phù hợp với nhu cầu thanh khoản được xem là nền tảng bền vững hơn so với việc chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.
Theo ông Đỗ Văn Vang, Trưởng phòng Khảo thí, Trung tâm Nghiên cứu khoa học và đào tạo chứng khoán: có những thời điểm diễn biến giá cổ phiếu không phản ánh đầy đủ giá trị doanh nghiệp. Vì vậy, bên cạnh phân tích cơ bản, nhà đầu tư cần theo dõi dữ liệu giao dịch và xu hướng dòng tiền.
