Điểm chuẩn thấp vẫn kém thu hút
Cả nước hiện có 58 trường đại học, 57 trường cao đẳng, 40 trường trung cấp có ngành đào tạo giáo viên, nhưng có tới 44 trường đại học, 24 trường cao đẳng, 38 trường trung cấp không phải là trường sư phạm nhưng cũng đang đào tạo ngành sư phạm. Mùa tuyển sinh năm 2017, các trường đào tạo giáo viên bao gồm cả trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp vẫn tuyển mới hơn 55.600 chỉ tiêu.
Thế nhưng, trong kỳ tuyển sinh năm nay, chỉ có ba trường có điểm trúng tuyển ở mức trên dưới 20 điểm. Đó là các trường ĐH Sư phạm Hà Nội, ĐH Sư phạm TP Hồ Chí Minh và ĐH Sài Gòn. Các trường còn lại thì có mức điểm chuẩn chỉ bằng điểm sàn của Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) là 15,5 điểm. Điều đáng ngại là dù điểm chuẩn sư phạm thấp như vậy nhưng thí sinh vẫn… thờ ơ. Nhiều trường vẫn không tuyển đủ chỉ tiêu.
Lý giải nguyên nhân khiến ngày càng có ít học sinh có học lực giỏi ở bậc THPT chọn ngành sư phạm, đa phần các ý kiến đều cho rằng, do cơ chế tuyển dụng vào ngành sư phạm hiện nay khá cứng nhắc và còn nhiều tiêu cực. Bên cạnh đó do ngày trước, chính sách ưu đãi cho sinh viên sư phạm tốt, công việc sau khi tốt nghiệp cũng được bảo đảm, điểm trúng tuyển vào ngành luôn ở mức cao. Một số ý kiến khác thì đánh giá ngành sư phạm đang phải chịu nhiều áp lực từ việc nâng cao trình độ, trau dồi chuyên môn đến các áp lực xã hội từ bên ngoài tác động khiến nghề dạy học không còn nhiều hấp dẫn với học sinh như trước.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, cả nước hiện thừa 26.700 giáo viên. Dự kiến, đến năm 2020, Việt Nam thừa hơn 70.000 cử nhân sư phạm. Lương của một giáo viên mới tốt nghiệp ra trường hiện trung bình chỉ từ 3 đến 3,5 triệu đồng/tháng. Đây là mức thu nhập thấp so mặt bằng hiện nay. “Mất bốn năm học với bao áp lực mà ra trường nếu được đi dạy (đã là may mắn), lương nhận không bằng một công nhân may học việc dẫn đến mức thu nhập thấp, không đủ sống là lý do khiến đội ngũ giáo viên chưa chuyên tâm với nghề và ngành sư phạm cũng không thể thu hút được sinh viên giỏi”, TS Nguyễn Thị Kim Phụng, Vụ trưởng Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT thừa nhận.
Điều chỉnh nào cho hợp lý?
Miễn học phí được xem là biện pháp hấp dẫn thí sinh vào ngành sư phạm nhưng nó chỉ tạo ra sức hút cho giai đoạn đầu. Vài năm trở lại đây, khi nền kinh tế hội nhập phát triển, nhu cầu việc làm cho những ngành nghề đáp ứng xu thế quốc tế hóa đã khiến ngành sư phạm không còn sức hút nữa. Nhiều thí sinh và gia đình cho biết họ cũng đã cân nhắc trước việc có nên gắn bó với nghề đi dạy hay không. “Học ngành này được miễn học phí khoảng 30 triệu đồng trong bốn năm, trong khi nghề nghiệp thì gắn bó cả đời, mà thu nhập của nghề dạy học thì không hấp dẫn nên không thu hút được người giỏi. Đó là chưa kể, nghề giáo xin việc không đơn giản”, cô Bùi Xuân Thu, nguyên giáo viên môn Sử, Trường THCS Giảng Võ (quận Ba Đình, Hà Nội) cho biết.
Liệu có phải việc cho phép các trường được mở ngành sư phạm nhiều trong những năm trước dẫn đến tình trạng thừa giáo viên hiện nay? TS Nguyễn Thị Kim Phụng cho biết, mỗi năm, Bộ đã cắt giảm 10 - 20% chỉ tiêu cho phù hợp nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, do số lượng cơ sở đào tạo sư phạm còn lớn, chỉ tiêu chung vẫn cao, vì thế, về lâu dài, vẫn cần quy hoạch mạng lưới hợp lý, có tầm nhìn. Do đó, vẫn có nhu cầu đào tạo giáo viên mới.
Về việc đào tạo, theo TS Bùi Văn Ga, Thứ trưởng GD&ĐT thì việc quy hoạch mạng lưới các trường sư phạm sẽ được Bộ ưu tiên làm ngay. Theo đó, mạng lưới các trường sẽ được quy hoạch theo nhu cầu nhân lực của mỗi vùng miền. Tùy theo tình hình cụ thể, một số trường sư phạm có thể sẽ phải điều chỉnh nhiệm vụ đào tạo. Đặc biệt, việc đổi mới ngành sư phạm cần hướng đến việc đào tạo gắn với sử dụng. “Điểm đầu vào chỉ là một yếu tố, quá trình tuyển chọn giáo sinh cho các trường sư phạm phải quan tâm tới năng khiếu có tính chất nghiệp vụ, cũng như năng lực phẩm chất nhà giáo”, ông Ga nói.
