Nhiều công nhân đang mắc kẹt trong “vòng quay” khép kín giữa phòng trọ chật hẹp và nhà máy. Sau những ca làm kéo dài, thời gian giải trí, giao lưu hay tham gia hoạt động văn hóa gần như chỉ còn gói gọn trong chiếc điện thoại.
Sau giờ làm hầu như chỉ... xem điện thoại
Hơn 20 năm gắn bó với công việc lắp ráp tại một nhà máy thuộc KCN Nội Bài (Hà Nội), tổng thu nhập của hai vợ chồng anh Vũ Vương Đức hiện khoảng 20 triệu đồng/tháng. Nuôi ba con nhỏ, chi phí thuê trọ, sinh hoạt… gần như đã chiếm hết khoản thu nhập này. Cuộc sống quanh cơm áo, gạo tiền khiến những nhu cầu về vui chơi, giải trí hay cải thiện đời sống tinh thần buộc phải gác lại phía sau.
Không riêng anh Đức, nhiều công nhân khác cũng ở trong hoàn cảnh tương tự. Chị Đinh Thị Tú (xã Hòa Xá), làm việc tại một nhà máy ở KCN Đồng Văn IV (Ninh Bình) chia sẻ, bản thân rất yêu thích các hoạt động văn nghệ, thể thao. Song, lựa chọn quen thuộc sau giờ làm chỉ là nghỉ ngơi, xem điện thoại, nghe nhạc hoặc đọc tin tức. Bởi đặc thù làm việc theo ca kíp, thường xuyên tăng ca, chị gần như không còn thời gian để tham gia các hoạt động khác.
Là cán bộ công đoàn, đồng thời cũng là lao động sản xuất trực tiếp, ông Phan Thanh Hải, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Điện tử Meiko Việt Nam cho rằng, người lao động không chỉ cần một công việc ổn định, mà còn có nhu cầu giải trí lành mạnh, học tập, kết nối, nâng cao kỹ năng...
PGS, TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Viện trưởng Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng: Văn hóa không phải yếu tố phụ trợ, mà là nền tảng của sự phát triển. Khi đời sống tinh thần của công nhân được chăm lo, họ không chỉ làm việc hiệu quả hơn mà còn gắn bó lâu dài hơn với doanh nghiệp, qua đó đóng góp tích cực cho sự phát triển chung.
Được chăm lo văn hóa, lao động sẽ hiệu quả hơn
Xây dựng và nâng cao đời sống văn hóa ở cơ sở từ lâu đã là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, được đặt ra từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (năm 1982) và liên tục được cụ thể hóa qua các giai đoạn. Tuy nhiên, trước những biến đổi nhanh chóng của đời sống công nghiệp hiện đại, yêu cầu này đang đặt ra những đòi hỏi mới, cần cách tiếp cận linh hoạt và thực chất hơn.
Gần đây, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở ra một hướng đi mới khi xác định đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho phát triển bền vững, với con người là trung tâm. Điểm đáng chú ý là Nghị quyết tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, nguồn lực và hạ tầng. Trong đó, việc đẩy mạnh xã hội hóa được kỳ vọng sẽ tạo cơ chế linh hoạt hơn, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư các thiết chế văn hóa, thể thao cho công nhân, thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách Nhà nước.
PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, để công nhân không “đứng ngoài” đời sống văn hóa, cần đưa các sản phẩm văn hóa đến gần hơn với nhịp sống của họ. Điều này có thể bắt đầu từ việc phát triển các nền tảng nội dung số ngắn, dễ tiếp cận, chi phí thấp, phù hợp với thời gian nghỉ giữa ca hoặc sau giờ làm. Đồng thời, cần mở rộng các mô hình sinh hoạt văn hóa, giải trí, giáo dục ngay tại ký túc xá, khu lưu trú, nhà máy hoặc các trung tâm sinh hoạt công nhân. Văn hóa số không chỉ dừng lại ở việc giải trí, mà còn có thể trở thành kênh để công nhân học kỹ năng, tiếp cận tri thức, mở rộng đời sống tinh thần.
Ở góc độ tổ chức thực hiện, các chuyên gia cũng cho rằng, dù làm việc theo ca kíp, công nhân vẫn có những khoảng thời gian nhất định để tham gia các hoạt động văn hóa nếu được tổ chức phù hợp. Vấn đề nằm ở việc có lực lượng đứng ra kết nối, tổ chức và duy trì các hoạt động này. Trong đó, vai trò của tổ chức Công đoàn đặc biệt quan trọng. Thông qua hệ thống này, các chương trình có thể được thiết kế sát nhu cầu, từng bước hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, bền vững cho người lao động.
