Đằng sau những cánh cửa đóng kín là áp lực chi phí leo thang, cùng với việc siết chặt quản lý vỉa hè đô thị, buộc hoạt động kinh doanh truyền thống phải tái cơ cấu để thích ứng.
Nhiều hộ kinh doanh cho biết, họ đã cố gắng cầm cự trong thời gian dài, nhưng trước áp lực chi phí và sự sụt giảm doanh thu, việc trả mặt bằng trở thành lựa chọn khó tránh khỏi. Đặc biệt, với những mô hình phụ thuộc nhiều vào không gian vỉa hè, việc không còn được tận dụng diện tích bên ngoài đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì hoạt động.
Làn sóng trả mặt bằng kinh doanh
Từ giữa tháng 12/2025, Hà Nội đồng loạt triển khai chiến dịch lập lại trật tự đô thị trên toàn địa bàn, trọng tâm là xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Theo ghi nhận của phóng viên tại khu vực phường Hoàn Kiếm và các phường lân cận, nhiều cửa hàng từng hoạt động nhộn nhịp nay đã đóng cửa hoặc chuyển nhượng. Một số mặt bằng dù nằm ở vị trí “đắc địa” vẫn rơi vào tình trạng bỏ trống trong thời gian dài.
Chị Phạm Thu Hà, chủ một cửa hàng đồ uống trên phố trung tâm, chia sẻ: “Tiền thuê mặt bằng mỗi tháng hơn 40 triệu đồng, chưa kể chi phí nhân viên, điện nước. Trước đây, quán có thể kê thêm bàn ghế ra vỉa hè, khách đông, nhất là buổi tối. Nhưng từ khi không được sử dụng vỉa hè, lượng khách giảm rõ rệt, doanh thu không đủ bù chi phí nên tôi buộc phải trả lại mặt bằng”.
Tương tự, anh Trần Văn Phong, kinh doanh quần áo tại khu vực Chùa Bộc cho biết: “Mặt tiền cửa hàng nhỏ, nếu không bày thêm giá treo ngoài vỉa hè thì khách đi qua khó nhìn thấy. Lượng khách giảm mạnh trong khi giá thuê không giảm tương ứng, khiến việc kinh doanh trở nên kém hiệu quả”.
Đối diện với “làn sóng” trả mặt bằng hàng loạt, anh Nguyễn Minh Hiếu, chủ một căn nhà trên phố Chùa Láng cho biết, việc cho thuê hiện nay không còn thuận lợi như trước. “Gần đây khách hỏi thuê kém hơn hẳn, nhiều mặt bằng phải để trống vì người kinh doanh e ngại buôn bán kém hiệu quả. Gia đình tôi cũng phải chủ động giảm giá, linh hoạt hơn về hợp đồng để giữ khách”.
Theo một số đơn vị môi giới, giá thuê mặt bằng tại nhiều tuyến phố trung tâm đã giảm từ 10-30% so với trước, nhưng vẫn khó tìm được khách thuê mới. Nguồn cung tăng lên do nhiều cửa hàng trả mặt bằng, trong khi nhu cầu chưa phục hồi. Chủ nhà buộc phải linh hoạt hơn, nhưng thị trường vẫn trầm lắng.
Không chỉ các hộ kinh doanh nhỏ, một số chuỗi cửa hàng cũng bắt đầu điều chỉnh chiến lược. Nhiều thương hiệu thu hẹp số lượng điểm bán, chuyển từ mặt phố sang các vị trí trong ngõ hoặc trung tâm thương mại, thậm chí đẩy mạnh kinh doanh trực tuyến để tiết kiệm chi phí.
Bài toán sinh kế đô thị
Việc tăng cường quản lý vỉa hè nhằm lập lại trật tự đô thị, bảo đảm an toàn giao thông là chủ trương đúng đắn và cần thiết. Tại nhiều tuyến phố, tình trạng lấn chiếm đã giảm rõ rệt, vỉa hè thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho người đi bộ. Ông Nguyễn Đình Khanh (Hoàn Kiếm, Hà Nội) bày tỏ: “Tôi hoàn toàn ủng hộ việc dẹp lấn chiếm vỉa hè. Trước đây, nhiều đoạn vỉa hè bị chiếm dụng, người đi bộ phải xuống lòng đường rất nguy hiểm. Nay đường sá gọn gàng, trật tự hơn”.
Ở góc độ chuyên gia, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhận định, xu hướng giảm giá thuê là diễn biến khó tránh khỏi trong bối cảnh nhu cầu suy yếu. Khi hoạt động kinh doanh không còn sôi động, sức hấp dẫn của mặt bằng giảm, chủ nhà buộc phải điều chỉnh giá để giữ khách, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ gián đoạn dòng tiền. Giá thuê đi xuống không chỉ ảnh hưởng tới thu nhập trước mắt mà còn có thể tác động đến giá trị bất động sản khu vực, nhất là tại những tuyến phố phụ thuộc nhiều vào hoạt động kinh doanh vỉa hè.
Bên cạnh đó, xu hướng chuyển dịch sang kinh doanh trực tuyến cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Nhiều hộ kinh doanh sau khi trả mặt bằng đã lựa chọn bán hàng qua mạng để giảm chi phí. Tuy nhiên, việc chuyển đổi này không dễ dàng với tất cả mọi người, nhất là những người ít tiếp cận công nghệ.
Thực tế cho thấy, làn sóng trả mặt bằng không chỉ phản ánh khó khăn trước mắt mà còn là dấu hiệu của sự thay đổi trong cấu trúc kinh doanh đô thị. Việc siết chặt quản lý vỉa hè là cần thiết để xây dựng một thành phố văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra bền vững, cần có những chính sách linh hoạt, đồng bộ, giúp người dân và hộ kinh doanh thích ứng với bối cảnh mới.
