Chuẩn OECD kiểu Việt Nam, tại sao không?

Trong báo cáo về điều kiện kinh doanh gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư (KHÐT) kiến nghị bãi bỏ 1.930 yêu cầu, điều kiện về kinh doanh không phù hợp. Bộ này cũng kiến nghị Chính phủ thay đổi cách thức quản lý kinh doanh theo tiêu chuẩn của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD).

Tuy nhiên, chung quanh việc nên hay không áp dụng chuẩn OECD đối với Việt Nam vẫn còn khá nhiều ý kiến trái chiều. Có nhiều chuyên gia cho rằng nên sử dụng OECD như một công cụ hiệu quả để chặt đứt các điều kiện kinh doanh (ÐKKD) vô lý... Nhưng cũng có chuyên gia cho rằng, nên cẩn trọng trong việc đưa OECD vào để cắt bỏ các ÐKKD bởi hoàn cảnh thực tại của Việt Nam chưa cho phép...

Có thể nói, việc cần có một bộ quy tắc chung cho hệ thống quản lý kinh doanh là một đòi hỏi cấp bách. Yêu cầu này đã được lãnh đạo Chính phủ “đặt hàng” đối với các cơ quan quản lý với mục tiêu cao nhất là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Những nỗ lực của các bộ, ngành trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm các loại giấy phép con gây khó cho doanh nghiệp... đã có những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, vì chưa có một bộ nguyên tắc chuẩn, nên tình trạng bỏ giấy phép con - nẩy giấy phép cháu vẫn tồn tại.

Câu hỏi là, tại sao chúng ta không vận dụng Bộ nguyên tắc chuẩn của OECD theo thực tế của Việt Nam, để tạo ra một Bộ nguyên tắc của riêng chúng ta? Bảo đảm kế thừa được tính ưu việt của Bộ nguyên tắc của OECD nhưng vẫn phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Về vấn đề này, chúng ta hoàn toàn có thể học hỏi từ kinh nghiệm của quốc gia được đánh giá rất cao về nền quản trị công cũng như việc tạo điều kiện cho các hoạt động phát triển kinh doanh là Xin-ga-po.

Hệ thống công vụ của Xin-ga-po được thiết kế và vận hành theo hướng “Sẵn sàng với tương lai”. Nền quản trị và hành chính Xin-ga-po chuyển đổi theo định hướng thị trường cùng trào lưu của Quản lý Công Mới (NPM) trên thế giới. Theo đó, Chính phủ Xin-ga-po quan tâm nghiên cứu những nội dung phù hợp của khái niệm/lý thuyết về Quản trị và Hành chính công phương Tây để vận dụng phù hợp với văn hóa châu Á và điều kiện của các nước đang phát triển trong bối cảnh phát triển của thế kỷ XXI để xóa đói, giảm nghèo, thúc đẩy phát triển bền vững... dựa trên bốn nguyên tắc: Chú trọng lãnh đạo; Tạo động lực làm việc; Ðãi ngộ, khen thưởng theo kết quả; Quyền lợi chung - Cơ hội cho tất cả; Lường trước sự thay đổi, thích ứng với môi trường.

Văn hóa công vụ Xin-ga-po đã được các thế hệ lãnh đạo quốc gia như Lý Quang Diệu sáng tạo dựa trên tính liêm chính, thực tài và lấy kết quả làm trọng tâm, đã góp phần xây dựng một nền công vụ trong sạch, hiệu quả, tạo thuận lợi tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Qua thời gian, các giá trị nền tảng này đã thấm nhuần trong nền công vụ và trở thành các nguyên tắc định hướng trong các chương trình, chính sách.

Thiết nghĩ, nếu chúng ta học được cách làm của Xin-ga-po, sử dụng một mô hình chuẩn quốc tế được vận dụng một cách linh hoạt để xây dựng một Bộ quy chuẩn của riêng Việt Nam về quản lý kinh doanh sẽ là tối ưu nhất. Và Bộ quy chuẩn ấy được ban hành, sẽ giúp kiểm soát một cách tốt hơn môi trường kinh doanh. Ðể không phải xử lý tình huống bằng những nghị định hay chỉ thị để kiểm soát điều kiện đầu tư kinh doanh.