Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang

Trong một diễn biến làm gia tăng căng thẳng song phương, quân đội Mỹ ngày 28-4 xác nhận một tàu quân sự nước này đã bắn cảnh cáo sau khi có ba tàu của Hải quân Iran áp sát tàu này và một tàu tuần tra khác của Mỹ trên vùng biển quốc tế ở phía bắc vùng Vịnh vào ngày 26-4.

Tàu hải quân Iran áp sát tàu Firebolt của Mỹ ở phía bắc vùng Vịnh. Ảnh: REUTERS
Tàu hải quân Iran áp sát tàu Firebolt của Mỹ ở phía bắc vùng Vịnh. Ảnh: REUTERS

Tuyên bố của quân đội Mỹ nêu rõ, các thủy thủ đoàn Mỹ đã đưa ra nhiều cảnh báo thông qua loa báo động, nhưng các tàu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn tiếp tục hoạt động rất gần, khiến thủy thủ tàu Firebolt phải bắn cảnh báo. Trước đó, Người phát ngôn Lầu năm góc John Kirby cho biết, Mỹ cố gắng tránh có sai sót khi giải quyết vấn đề việc các tàu hải quân của IRGC tiếp cận ở cự ly gần trên biển và thận trọng không để sự cố với Iran làm gia tăng căng thẳng.

Theo kế hoạch, các cuộc đàm phán nhằm cứu vãn thỏa thuận hạt nhân mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) sẽ tiếp tục trong tuần này. Từ đầu tháng 4, các nhà ngoại giao từ Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Iran và Nga đã nhóm họp tại Vienna (Áo), trong khi các nhà ngoại giao Mỹ gián tiếp tham gia các cuộc đàm phán. Đây được coi là cơ hội tốt nhất để khôi phục JCPOA, khi Tổng thống Mỹ Joe Biden muốn tái tham gia thỏa thuận nếu Tehran tuân thủ trở lại các điều khoản. Mỹ đã tái áp đặt các biện pháp trừng phạt Iran sau khi cựu Tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi JCPOA vào năm 2018.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, dù các cuộc đàm phán nhằm cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran đã đạt tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều bất đồng nghiêm trọng giữa Washington và Tehran. Theo đó, sự khác biệt chính là biện pháp trừng phạt nào Mỹ cần dỡ bỏ và Iran cần thực hiện bước đi nào để tiếp tục tuân thủ những cam kết nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của mình. Các nước Anh, Pháp và Đức khuyến khích tất cả các bên nắm bắt cơ hội ngoại giao trước mắt, đồng thời lên án mọi hành động làm leo thang căng thẳng có thể gây nguy hiểm cho những tiến bộ đã đạt được.

Bộ Ngoại giao Iran khẳng định, Tehran không chấp nhận bị gây sức ép trong tiến trình đàm phán nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Iran cảnh báo sẽ ngừng đàm phán nếu các đối tác không nghiêm túc hay “câu giờ”, hoặc đưa thêm các vấn đề khác vào thảo luận. Tehran tuyên bố sẽ chỉ khôi phục các cam kết được đưa ra trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015 nếu Mỹ dỡ bỏ mọi biện pháp trừng phạt đối với Iran.