Tại thành phố Yongin, bà Bang Chun-ja, 78 tuổi, dành phần lớn thời gian bên cạnh búp bê AI tên gọi “Hyodol”. Mỗi sáng, Hyodol chào hỏi, nhắc bà uống thuốc, ăn đúng giờ và đôi khi cất tiếng hát để tạo không khí vui vẻ trong căn nhà vốn chỉ có một mình bà sinh sống. “Tôi coi nó như một người bạn. Khi ở nhà một mình, tôi vẫn có người để trò chuyện”, bà Bang chia sẻ. Sau một ca phẫu thuật cột sống và quãng thời gian dài sống trong cảm giác cô đơn, sự xuất hiện của Hyodol đã giúp bà duy trì thói quen sinh hoạt tích cực hơn.
Câu chuyện của bà Bang phản ánh tình trạng xã hội mà Hàn Quốc đang đối mặt. Quốc gia này hiện nằm trong nhóm có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tỷ lệ người cao tuổi sống đơn thân ngày càng gia tăng, kéo theo những vấn đề về sức khỏe tinh thần. Theo thống kê của Chính phủ Hàn Quốc, năm 2024, 3.920 trường hợp người già qua đời trong cô quạnh và chỉ được phát hiện sau nhiều ngày đã được ghi nhận.
Trước thực trạng đó, các địa phương và doanh nghiệp công nghệ đã triển khai chương trình hỗ trợ người cao tuổi bằng búp bê AI. Hyodol được phát triển dựa trên quá trình nghiên cứu nhu cầu tâm lý của người già, với khả năng tương tác bằng giọng nói, kể chuyện, phát nhạc, nhắc lịch sinh hoạt và theo dõi các hoạt động thường ngày. Ông Kim Ji-hyun, đại diện đơn vị phát triển sản phẩm cho biết, mục tiêu của Hyodol không phải thay thế con người mà là tạo ra một người bạn đồng hành có thể hiện diện thường xuyên bên cạnh người cao tuổi. “Nhiều người già sống một mình cần được lắng nghe và nhắc nhở trong cuộc sống hằng ngày. Công nghệ có thể hỗ trợ phần nào nhu cầu đó", ông Kim khẳng định.
Theo AFP, thông qua các chương trình hỗ trợ của chính quyền địa phương, hiện khoảng 14.500 búp bê AI đang được sử dụng trên khắp Hàn Quốc. Một số phiên bản còn được tích hợp tính năng gửi cảnh báo đến người thân hoặc nhân viên chăm sóc khi phát hiện dấu hiệu bất thường trong sinh hoạt của người sử dụng.
Các nhà nghiên cứu sức khỏe tâm thần đánh giá, những thiết bị này có thể góp phần cải thiện đời sống tinh thần, giảm cảm giác bị bỏ rơi và khuyến khích người cao tuổi duy trì các thói quen sinh hoạt lành mạnh. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng, AI chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ. GS Kim Hye-jin, nhà nghiên cứu về phúc lợi người cao tuổi tại Hàn Quốc nhận định, công nghệ có thể giúp thu hẹp khoảng trống trong chăm sóc xã hội, song không thể thay thế sự quan tâm của gia đình và các mối quan hệ cộng đồng. Theo bà, điều người cao tuổi cần nhất vẫn là sự kết nối giữa người với người.
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và nguồn nhân lực chăm sóc ngày càng thiếu hụt, búp bê AI đang mở ra một hướng tiếp cận mới trong hỗ trợ người cao tuổi tại Hàn Quốc. Dù chưa thể thay thế các mối quan hệ xã hội thật sự, những người bạn công nghệ này đang góp phần mang lại sự sẻ chia và hơi ấm tinh thần cho nhiều người già sống trong cô đơn.
