Trong một ngày nhiệt độ ngoài trời lên tới 36oC ở thành phố Từ Châu, tỉnh Giảng Tô, bà Wang Qingmei (76 tuổi) vẫn đứng nấu ăn trong bếp dù căn hộ của bà không bật điều hòa. Vừa chỉ vào chiếc nhiệt kế và ẩm kế treo trên tường phòng khách chỉ mức nhiệt 26oC, độ ẩm khoảng 54%, bà vừa cảm thán: “Cảm giác thật tuyệt!”.
Theo Xinhua, sự dễ chịu này đến từ dự án làm mát khu dân cư tập trung đầu tiên tại Trung Quốc sử dụng nước từ các mỏ than bỏ hoang. Thay vì sản xuất hơi lạnh bằng máy nén và môi chất lạnh như hệ thống điều hòa truyền thống, dự án khai thác nguồn nước ngầm có nhiệt độ quanh năm duy trì ở mức hơn 10oC. Tận dụng chính mạng lưới đường ống cung cấp khí nóng sưởi ấm vào mùa đông, các nhà khoa học đã dẫn nước từ mỏ than đến trạm trao đổi nhiệt ở các khu dân cư để luân chuyển dòng nước lạnh đến khắp các căn hộ vào mùa hè.
Zhang Tao, người đứng đầu dự án cho biết, nhóm nghiên cứu đã phối hợp các đơn vị khoa học để phát triển thiết bị hút ẩm chuyên dụng. Đây là giải pháp quan trọng trong điều kiện mùa hè nóng ẩm, bởi nhiệt độ thấp của đường ống có thể khiến hơi nước ngưng tụ trên tường và sàn nhà. “Điều đó giúp duy trì độ ẩm trong nhà ở mức dễ chịu, đồng thời tránh hiện tượng ngưng tụ”, ông Zhang cho biết.
Không chỉ tạo ra môi trường mát mẻ, mô hình này còn cho thấy hiệu quả kinh tế đáng kể. Với căn hộ rộng khoảng 100m², bà Wang chỉ phải trả 400 nhân dân tệ, tương đương khoảng 59USD, cho cả mùa làm mát kéo dài từ tháng 6 đến cuối tháng 9. “Số tiền đó xấp xỉ bằng số tiền điện để chạy máy điều hòa trong một tháng”, bà Wang nói. Trong giai đoạn thí điểm, hệ thống đã cung cấp dịch vụ làm mát tập trung cho gần 100 hộ gia đình. Theo nhóm dự án, mức tiêu thụ năng lượng có thể giảm khoảng 50%, đồng thời lượng phát thải CO2 dự kiến giảm hơn 50 tấn mỗi năm đối với quy mô 100 hộ.
Mô hình này xuất hiện trong bối cảnh Trung Quốc đang phải ứng phó với những mùa hè ngày càng khắc nghiệt, trong khi nhu cầu làm mát tại các đô thị liên tục gia tăng. Han Jian, Giáo sư tại Trường đại học Nam Kinh nhận định: “Thực tiễn ở Từ Châu mang lại nguồn cảm hứng để chuyển đổi các nguồn tài nguyên công nghiệp nhàn rỗi thành các nguồn tài nguyên bền vững phục vụ quản lý đô thị ít phát thải carbon”.
Trung Quốc đặt mục tiêu đưa phát thải CO2 đạt mức tối thiểu trước năm 2030 và đạt trung hòa carbon trước năm 2060. Theo kế hoạch quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), Trung Quốc đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 17% lượng phát thải CO2 trên mỗi đơn vị GDP so năm 2025. Sáng kiến làm mát tại Từ Châu vì vậy được cho là hướng đi phù hợp mục tiêu kép về carbon mà Trung Quốc theo đuổi, giúp nâng cao chất lượng sống và tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển xanh.
