Sự hội tụ đông đảo đầy khỏe khoắn!
Để biết ơn những bước chân đầu tiên đã tạo dựng tinh thần để hướng tới “thành tòa” kết cấu hiện sinh đương đại của Bảo tàng Không gian Văn hóa Mường, Giám đốc, họa sĩ Vũ Đức Hiếu cho biết, thì người đầu tiên phải nhắc tới là nữ họa sĩ Đặng Thị Khuê với tác phẩm sắp đặt tươi mới tại bảo tàng từ khi nơi này ra đời chính thức từ năm 2007. Bà Khuê là một trong “bộ tam thư ký trẻ” Đổi mới của Hội Nghệ sĩ Tạo hình Việt Nam giai đoạn 1984-1989 gồm họa sĩ Nguyễn Quân (sinh năm 1948) và họa sĩ Lương Xuân Đoàn (sinh năm 1952). Các quý vị tiền bối này lần lượt có những hỗ trợ không nhỏ cho hoạt động của bảo tàng, anh Hiếu nói, và còn đặt dấu ấn bằng tác phẩm để lại cho bộ sưu tập hiện đại của nơi đây, thí dụ như các tác phẩm gốm và sơn mài của họa sĩ, nhà lý luận mỹ thuật Nguyễn Quân.
Trong lần trưng bày này, thì 18 họa sĩ khách mời (trẻ nhất sinh năm 1991 là nhà điêu khắc trẻ Đào Tân) đều là các họa sĩ - điêu khắc gia tuổi 5x, 6x, 7x… thành danh lần lượt khắp từ bắc vào nam như Lê Quảng Hà, Nguyễn Ngọc Lâm, Nguyễn Duy Mạnh, Thái Nhật Minh, Trần Lưu Mỹ, Văn Ngọc, Trần Việt Phú, Phan Đình Phúc, Nguyễn Ngọc Phương, Đinh Quân, Lê Anh Quân, Đào Tân, Vương Văn Thạo, Lê Thừa Tiến, Trịnh Minh Tiến, Nguyễn Huy Tính, Đào Duy Tùng, Khổng Đỗ Tuyền. Còn loạt tác phẩm khác của hơn bảy tác giả còn lại đều thuộc bộ sưu tập hiện đại cố định của bảo tàng sau chuỗi hoạt động thường niên từ 2007. Đó là các tác phẩm của Nguyễn Quân (cao tuổi nhất trong nhóm hiện nay), Phan Cẩm Thượng, Đào Châu Hải, Phạm An Hải, Lê Thiết Cương, Thu Trần, Nguyễn Quang Huy, Lê Thị Minh Tâm, Dương Thùy Dương…
Điều đáng nhấn mạnh nhất, là các tác giả có tác phẩm sẵn và tác giả khách mời với tác phẩm mới tham dự, kéo dài từ 4x đến 9x (tức là cách biệt 50 năm sinh) đều đang sung sức sáng tác mỗi ngày. Để có được điều đáng mừng trên, phải nhắc đến sự tham vấn và tham gia trực tiếp vào hoạt động mời và tuyển chọn, thẩm định tác giả - tác phẩm của hai tác giả bậc thầy Phan Cẩm Thượng và Đào Châu Hải. Cùng một cái tên không thể thiếu nữa là nhà nghiên cứu Vũ Huy Thông.
 |
| “Di sản Việt”, tranh của họa sĩ Geogre Buchett. |
Cửa sáng của mỹ thuật Việt đương đại…
Thưởng ngoạn các tác phẩm, càng thấy không gian Bảo tàng Không gian Văn hóa Mường dành cho các sáng tác đương đại hiện ra thành một “tòa địa chỉ hiếm” để bảo tồn mỹ thuật hiện sinh, có lẽ hiếm có nhất hiện nay trên cả nước.
Tòa nhà MAM có diện tích bề mặt hơn 720 m2, được dựng lên thành ba tầng trên ngọn đồi từng là di tích cổ với những bức tường gạch rộng nửa mét chìm vào lòng đồi để bảo vệ đơn vị truyền tải thông tin kháng chiến suốt từ thời chống Pháp sang chống Mỹ ở Hòa Bình. Kiến trúc xây dựng tòa bảo tàng đương đại hiện nay là sự tổng hòa của di tích cổ và chất liệu mới, chồng lên thành ba tầng lần lượt.
Dưới tầng một là mặt bằng và các nhánh lòng đồi cổ, bày thoải mái được các tác phẩm điêu khắc, sắp đặt cỡ lớn của Văn Ngọc, Đào Châu Hải, Lê Quảng Hà. Ngoài ra, là các nhánh gầm lòng đồi trên tường gạch cổ, bày hút mắt các loạt sản phẩm gốm Mường cũng qua nhiều năm sáng tạo của Giám đốc Vũ Đức Hiếu và nhiều nghệ sĩ bè bạn.
Tiến lên tầng hai, rồi tầng ba của tòa nhà, là các tác phẩm tranh vừa nhỏ nhắn trang nhã như tranh sơn dầu của Lê Thiết Cương. Hay tò mò, khát khao như tranh sơn dầu của Lê Thị Minh Tâm hoặc trầm lắng như tranh trừu tượng của Thu Trần… Một điểm thú vị là trên tầng hai của tòa nhà, còn có một phòng sách mỹ thuật cùng các tác phẩm điêu khắc nhỏ xinh duyên dáng. Phòng sách mỹ thuật với nhiều tác phẩm nổi tiếng có bản dịch tiếng Việt đều có đầy đủ.
Một điểm khá thú vị đối với du khách bất kỳ trong và ngoài nước sau này khi đến đây thưởng lãm mỹ thuật đương đại nữa là, ngoài các tác giả xứng danh và tên tuổi trong nước. Họ còn lạ lùng khi thấy hẳn tác phẩm của họa sĩ… Tây cũng được sưu tập tại đây. Thí dụ như bức tranh giấy đa chất liệu mang tên “Di sản Việt” của tác giả người Autralia là Geogre Buchett, từ năm 2012, trong một trại sáng tác ở bảo tàng.
Theo ý kiến của họa sĩ, nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng, thì từ năm 2007 - khi ra đời đến nay, hoạt động tập trung trại sáng tác đương đại, từ hội họa, điêu khắc, đến gốm quốc tế là một nhánh không nhỏ của Bảo tàng Không gian Văn hóa Mường mỗi năm. Kết quả của dòng vận động này là sự ra đời trưởng thành sưu tập của tòa “bảo tàng mỹ thuật đương đại sau năm 2000” sau 18 năm vận động. Theo họa sĩ, có thể nói, đây là “bảo tàng tư nhân về mỹ thuật đương đại” đầu tiên sinh ra trên cả nước tính từ sau năm 2000 đến nay. Và đó chính là “cửa sáng của mỹ thuật Việt đương đại”.
