Cụ Phan Ngọc Bích dù ở tuổi "xưa nay rất hiếm" nhưng lúc ngồi bên tôi vẫn tỉnh táo, vui vẻ kể lại những năm tháng tham gia cách mạng: "Tôi sinh ra ở xã Xuân Long, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, mồ côi cha từ năm lên sáu tuổi, sau đó không lâu thì má đi biệt tích (quê mẹ ông ở xã Xuân Phước cùng huyện), về sống với ông bà nội để học chữ rồi đi làm nghề hớt tóc. Đến năm tôi 18 tuổi thì ông bà lần lượt qua đời...". Vào thời điểm ấy, lớp thanh niên quê ông thường chuyền tay nhau đọc báo Tiếng Dân, tờ báo do cụ Huỳnh Thúc Kháng làm chủ bút. Chi bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội ra đời ở Phú Yên vào năm 1928 cùng với tổ chức Hưng nghiệp Hội ra đời tại La Hai, huyện Đồng Xuân nhằm tập hợp những thanh niên giác ngộ cách mạng. Trước kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga, đồng chí Phan Lưu Thanh, thành viên tổ chức Hưng nghiệp Hội vào Sài Gòn học lái xe ô-tô ở Trường cơ khí Chu Văn Hai và được kết nạp Đảng ở Chi bộ Thị Nghè. Sau đó, đồng chí Phan Lưu Thanh đã được tổ chức Đảng phân công về lại quê nhà hoạt động cách mạng và dìu dắt lớp thanh niên tiến bộ. Phan Ngọc Bích được phân công vào phủ lỵ Tuy Hòa rải truyền đơn ở rạp hát và chợ Tuy Hòa. Công việc hoàn thành và gây hoang mang cho bọn thực dân Pháp khiến chúng truy nã gắt gao nhưng thất bại.
Sau thời gian được thử thách và rèn luyện, ngày 5-10-1930, thanh niên Phan Ngọc Bích vinh dự được kết nạp vào Đảng và tham gia thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Phú Yên. Cụ nhớ lại: " Hôm ấy, tại nhà đồng chí Phan Lưu Thanh ở thôn Đồng Bé, xã Xuân Long (nay là khu phố Long Bình, thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân), thừa ủy nhiệm Xứ ủy Trung Kỳ, đồng chí Phan Lưu Thanh đã kết nạp tôi vào Đảng; đồng thời đọc Điều lệ Đảng và tuyên bố thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên tại Phú Yên gồm chín đồng chí". Chi bộ đã phân công nhiệm vụ cho từng người và đặt ra mục tiêu phát triển Đảng viên ở cơ sở và thống nhất đến đầu năm 1931 sẽ thành lập Tỉnh đảng bộ Phú Yên.
Từ đó, tổ chức Đảng ở Phú Yên ngày càng phát triển và đúng theo mục tiêu, kế hoạch từ chín đồng chí, chín hạt giống đỏ ấy, số lượng đảng viên đã tăng cao; chi bộ đầu tiên đã phát triển lên 17 chi bộ với 78 đảng viên. Tháng 1-1931, Tỉnh ủy lâm thời Phú Yên được thành lập do đồng chí Phan Lưu Thanh làm Bí thư Tỉnh ủy.
Tháng 2-1931, đồng chí Phan Ngọc Bích được Xứ ủy Trung Kỳ điều ra công tác ở Phân ban Tuyên huấn Xứ ủy tại Quy Nhơn (tỉnh Bình Định), phụ trách công việc ấn loát tài liệu của Đảng và truyền đơn; bắt được liên lạc với Bí thư Phan Lưu Thanh ở nhà lao Sông Cầu (Phú Yên). Đồng chí được giao nhiệm vụ vào Tuy Hòa tìm cách nối lại phong trào. Từ đó, ban ngày ông làm công cho một nhà may, ban đêm thuê xích-lô để kéo và đã giác ngộ được một số anh em lao động, công nhân cùng đông đảo học sinh, tổ chức kết nạp Đảng và thành lập Chi bộ Nhạn Đà ở Tuy Hòa (lấy tên con sông Đà Rằng và núi Nhạn ở Tuy Hòa). Sau khi thành lập Chi bộ Đảng ở đây đồng chí Phan Ngọc Bích về Sông Cầu để báo cáo lãnh đạo Tỉnh ủy thì bị địch bắt cùng những trận khảo tra nhưng chúng không khai thác được gì ở người đảng viên trẻ ấy.
Năm 1935 được ra tù, với các công việc đã làm và kinh nghiệm thành lập Chi bộ Nhạn Đà, đồng chí Phan Ngọc Bích nhận nhiệm vụ làm công tác phát triển Đảng ở Nhà máy đường Đồng Bò, gây dựng phong trào ở Sơn Hòa (một huyện miền tây Phú Yên), làm chủ nhiệm Việt Minh, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Tháng Tám và chịu trách nhiệm quản lý phân xưởng chế tạo vũ khí nơi đây.
Năm 1954, Phan Ngọc Bích được tập kết ra bắc, phụ trách Trưởng ban Vận động cán bộ sản xuất thuộc Bộ Lao động. Sau đó đồng chí xung phong vào Quảng Bình sản xuất, làm Phó Giám đốc, Trưởng ban Tổ chức ở Nông trường Lệ Ninh đến ngày đất nước thống nhất, sau đó về hưu và trở về quê hương. Giờ đây cụ sống trong căn nhà bên dòng sông Đà Rằng kề núi Nhạn như trước.
Cụ Phan Ngọc Bích dành cả cuộc đời tham gia cách mạng và một lòng kiên trung với Đảng, hoàn thành mọi nhiệm vụ được Đảng phân công. Những năm gần đây, tuổi đã cao, sức đã yếu cụ được lãnh đạo tỉnh đưa đi an dưỡng tại Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng Phú Yên. Nhân dịp xuân về, Tết đến và cho dù cụ đã bước qua tuổi bách tuế, chúng tôi vẫn chúc cụ sống khỏe, sống lâu hơn nữa bên cạnh con cháu, bên cạnh những thế hệ đảng viên mà cụ đã dìu dắt, theo dõi và tin tưởng tại quê nhà Phú Yên.
Cụ Phan Ngọc Bích dành cả cuộc đời tham gia cách mạng và một lòng kiên trung với Ðảng.
