Xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài

Ngày 15/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Vươn lên tốp đầu về năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu

Kế thừa truyền thống tôn trọng hiền tài của dân tộc, nhiều năm qua, chính sách thu hút nhân tài đã được quan tâm. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực xây dựng và thể chế hóa các chính sách cụ thể để tìm kiếm nhân tài. Đơn cử, ngày 17/8/2026, Hội đồng nhân dân tỉnh Cà Mau khóa XI đã thông qua Nghị quyết về trọng dụng và thu hút nhân tài. Trước đó, ngày 11/2/2026, Bộ Công thương ban hành Quyết định số 344/QĐ-BCT, về quy định thực hiện chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng; Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 288/KH-UBND ngày 24/10/2025 về triển khai thực hiện Nghị định số 179/2024/NĐ-CP ngày 30/12/2024 của Chính phủ quy định chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng… Rõ ràng, đã có sự thay đổi trong cách thu hút nhân tài, nhìn nhận về tầm quan trọng của người có tài năng trong quá trình phát triển đất nước từ nhiều bộ ngành, địa phương.

Tuy nhiên, trên thực tế, công tác này vẫn còn nhiều hạn chế; nhận thức về nhân tài chưa đầy đủ, thống nhất; thiếu sự liên thông nhân tài giữa khu vực công và khu vực tư, giữa trong nước và ngoài nước; môi trường, chính sách đãi ngộ chưa thật sự hấp dẫn.

Kết luận số 105-KL/TW, một lần nữa khẳng định việc trọng dụng nhân tài là chìa khóa của sự phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài gắn với hiệu quả cống hiến và mục tiêu phát triển đất nước.

Kết luận đặt mục tiêu đến năm 2030: Hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế, chính sách về nhân tài; bảo đảm thống nhất, minh bạch, đủ sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế; Hình thành và vận hành cơ chế xác định, công bố, đặt hàng các nhiệm vụ chiến lược, bài toán lớn cần nhân tài thực hiện. Phấn đấu thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia gắn với từng nhiệm vụ, chương trình, dự án cụ thể trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, lượng tử, khoa học dữ liệu, công nghệ chiến lược, công nghệ mới và các nhiệm vụ chiến lược khác.

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, các mục tiêu trên là thách thức rất lớn, cần sự quyết tâm cao và nỗ lực quyết liệt, cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thống nhất nhận thức, hành động của cả hệ thống chính trị về công tác nhân tài. Cùng với đó hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, tập trung nguồn lực thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn. Đồng thời, cần hoàn thiện chính sách về thu nhập, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh, phúc lợi xã hội cho nhân tài, thân nhân của nhân tài.

Một hệ thống thể chế cởi mở hơn trong thu hút người tài

Là một người trẻ, PGS, TS Nguyễn Viết Hương, Phó Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu (Trường đại học Phenikaa) đã từ chối những lời mời ở lại nước ngoài công tác để về nước nghiên cứu khoa học, cống hiến. Anh Hương, sinh năm 1990, đã có hơn 40 công bố quốc tế và bằng sáng chế độc quyền. Anh cũng là chủ nhân Giải thưởng Quả Cầu Vàng 2024 và Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2024. Anh Hương chia sẻ: “Với chính sách trọng dụng của nhà trường, đã mở ra cho những người trẻ như tôi có môi trường làm việc tốt. Mong rằng, các chính sách sẽ đi vào đời sống, thu hút được nhiều người tài trong các lĩnh vực mũi nhọn”.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự phát triển vượt trội của khoa học, công nghệ, ý nghĩa của việc phát hiện, thu hút và sử dụng nhân tài càng trở nên rõ nét. Theo TS Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, những năm trước đây, chính sách thu hút nhân tài của nhiều bộ, ngành, địa phương chưa phát huy hiệu quả. Có thể, chế độ đãi ngộ, việc sắp xếp vị trí chưa phù hợp.

Trước vấn đề này, TS Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), nhìn nhận: “Ngày xưa, các bậc tiền nhân đã nói hiền tài là nguyên khí quốc gia. Trọng dụng nhân tài là vấn đề sống còn của bất cứ thời đại, quốc gia nào nếu muốn phát triển. Tuy nhiên, dùng người thì phải hiểu người. Phải làm sao sắp xếp đúng người, đúng việc”.

Cũng theo TS Nguyễn Viết Chức, muốn nhận diện được nhân tài thì trước hết phải có một cơ chế đủ cởi mở để họ được thể hiện năng lực, trình độ vượt trội về chuyên môn của mình. “Để đáp ứng được nhu cầu phát triển đất nước, việc nuôi dưỡng nhân tài là quan trọng nhất vì người xuất sắc nên bao giờ cũng có những ý tưởng khác biệt”, ông Chức nhấn mạnh.

Còn theo TS Nguyễn Văn Đáng, Viện Lãnh đạo học và Hành chính công (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), bên cạnh quan điểm chủ trương và chính sách, thời gian tới phải xây dựng được hệ thống thể chế trọng dụng người tài. Có thể hiểu cách đơn giản, đó là một tập các quy trình bao gồm phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, đề bạt, thăng tiến… dựa trên cạnh tranh năng lực. “Ở Hàn Quốc cũng thu hút người tài bằng hệ thống chính sách đủ mạnh, đồng thời chung tay hiện thực hóa chính sách ấy”, ông Đáng nhấn mạnh ■