1. Nhắc đến Sketch (ký họa), nhiều người coi đó là những bản phác thảo, bản ghi chép, là tài liệu để xây dựng tác phẩm. Đó có thể là bản ký họa, là phác thảo đen trắng, phác thảo mầu hoặc những ghi chép nhanh các chi tiết hoặc toàn bộ hình ảnh của sự vật đó. Tuy nhiên, hiểu theo nghĩa rộng và gợi mở hơn thì Sketch không chỉ là ghi chép những cái nhìn thấy, mà còn ghi lại những cảm xúc, ý tưởng, những suy nghĩ, những quan điểm của họa sĩ. Đặc biệt, Sketch còn có thể gồm những tác phẩm trực họa nhanh, bản ký họa sâu (thâm diễn)… mang giá trị nghệ thuật lớn.
Triển lãm các tác phẩm Sketch lần đầu tiên này đã quy tụ một loạt các gương mặt họa sĩ Việt Nam đương đại như Dương Tuấn, Doãn Hoàng Lâm, Khổng Đỗ Duy, Hải Kiên, Nguyễn Minh (phố), Trịnh Quế Anh, Đoàn Đức Hùng… Họa sĩ Nguyễn Minh (phố) chia sẻ: Sketch không chỉ là ghi chép, không chỉ là ghi lại ý tưởng mà nó còn rộng hơn nữa, đó là các tác phẩm trực họa, ký họa... Chúng tôi đã chọn tên triển lãm là “Sketch +” bởi trong triển lãm có hai vị khách mời đó là họa sĩ Chu Thảo, một họa sĩ đã dành nhiều thời gian ký họa thời chiến và nhà sưu tập Phong Lê, người đang lưu giữ khá nhiều bản ký họa quý của họa sĩ Lưu Công Nhân.
Ký họa của họa sĩ Nguyễn Minh (phố).
2. Tham gia triển lãm với 14 bức ký họa, họa sĩ Chu Thảo, nguyên là phóng viên báo Lao động, nhập ngũ năm 1968, vào chiến trường đầu năm 1969 tâm sự: Thời đó, khi vào chiến trường tôi chỉ kịp mang một hộp mầu nước Leningrad, vài bút lông, bút chì và ít thỏi than, chủ yếu vẽ bằng giấy báo, thường là khổ A4. Cảnh vật và con người tôi gặp trên đường Trường Sơn và chiến trường đồng bằng sông Cửu Long cuốn hút tôi trong các ký họa. Chiến trường không cho ta chần chừ, chọn lựa. Những gương mặt người chiến sĩ chỉ đủ cho người vẽ phác họa nhanh cái thần thái, có khi vẽ xong chưa kịp ghi tên họ đã chia tay, hôm sau quay lại, người ấy đã hy sinh. Vẽ ở trong chiến trường thì khó khăn vô cùng, nhất là khi tôi xuống đồng bằng sông Cửu Long, vẽ xong lại phải bảo quản khi mùa nước lên. Đặc biệt khi vẽ trong rừng miền đông, tôi đã tổ chức trưng bày các ký họa của mình ngay trong chiến trường. Tôi treo tất cả ký họa lên các sợi dây, rồi căng từ gốc cây này sang gốc cây kia cho cả đơn vị cùng xem. Nhiều chiến sĩ rất thích thú khi gặp lại mình trong các bức ký họa của tôi.
Một tác phẩm của họa sĩ Doãn Hoàng Lâm.
3. Việc vẽ ký họa, ghi chép ngay tại chỗ trong một thời khắc nhất định sẽ tạo cho Sketch có một giá trị lớn và là tác phẩm độc lập hoàn toàn. Họa sĩ Doãn Hoàng Lâm cho rằng: Sketch với tôi là thể loại độc lập, không phải bản “nháp” vì nó mang đầy đủ các yếu tố của hội họa như đường nét, hình khối, sắc độ, mầu và chất cảm. Bên cạnh đó nó có lợi thế là ghi lại được rất nhanh những cảm xúc mà đôi khi không thể có lại. Như việc tôi đi vùng cao và vẽ một bức Sketch nhưng ngay khi trở về tôi muốn vẽ lại cũng không được.
Được biết, họa sĩ Doãn Hoàng Lâm đã lập hẳn một trang Sketch trên mạng để anh em họa sĩ thích ký họa có sân chơi. Đến với triển lãm lần này, người xem còn được “gặp” chân dung những con người sống trong xã hội hiện tại với tâm trạng cô đơn, những cuộc sống trong thành thị thiếu thiên nhiên của Nguyễn Minh Tú qua các chất liệu thải loại như vỏ bia, bìa catton hay các bức ảnh đã cũ… Hay những bức vẽ nhanh đầy ngẫu hứng với đối tượng vẽ phong phú, có thể là chân dung, khung cảnh thân quen và ấm cúng hay những điều ấn tượng trong cuộc sống hằng ngày của họa sĩ Dương Tuấn…
Trong dòng chảy hội họa Việt Nam, đâu đó đã thấy thấp thoáng những triển lãm cá nhân, triển lãm nhóm đã chạm đến Sketch, nhưng vẫn đang dừng lại ở triển lãm trưng bày chuyên về ký họa và phác thảo của một thời kỳ nào đó chứ chưa chạm đến các bài trực họa hoặc ký họa đạt ở mức tác phẩm. Bởi vậy triển lãm lần này sẽ là dịp để tôn vinh Sketch theo nghĩa rộng hơn.
