Trải qua năm 2025 với vô vàn biến động, ba sự kiện khoa học ứng dụng nổi bật ở Việt Nam được lựa chọn, gồm câu chuyện làm chủ hạ tầng mạng 5G của Viettel, ca ghép thận tự thân hiếm gặp do Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện và mô hình kinh tế tuần hoàn ngành giấy của Miza. Thoạt nhìn, mỗi lát cắt tưởng chừng thuộc về các lĩnh vực riêng lẻ khác nhau. Song, khi đặt dưới góc nhìn chung, người Việt đang tiến dần từng bước vững chắc từ năng lực triển khai ứng dụng công nghệ sang làm chủ, chuẩn hóa và thương mại hóa tri thức khoa học.
Theo báo cáo Gartner Magic Quadrant 2025, công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ thông tin hàng đầu thế giới Gartner đã ghi nhận Viettel High Tech là doanh nghiệp Đông Nam Á duy nhất được xếp vào nhóm các nhà cung cấp có năng lực chuyên biệt, thể hiện vai trò tiên phong trong thương mại hóa trạm gốc 5G theo nền tảng chuẩn mở (Open RAN).
Bắt đầu từ tầm nhìn chiến lược - xác định công nghệ là nền tảng của độc lập và tự chủ, Viettel đã nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ lõi (như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, chipset, an ninh mạng và 5G Open RAN), qua đó đưa Việt Nam trở thành một trong năm quốc gia trên thế giới làm chủ hạ tầng mạng viễn thông hoàn chỉnh. Đã qua rồi thời kỳ chạy đua ứng dụng công nghệ đơn thuần, thành công của Viettel cho thấy: Khả năng tự chủ công nghệ sẽ là điều kiện tiên quyết, nếu doanh nghiệp muốn được thế giới công nhận. Khi các kỹ sư Việt có thể tự thiết kế và phát triển sản phẩm, họ sẽ tiếp tục phát huy nguồn vốn tri thức, không ngừng đổi mới sáng tạo nhằm đáp ứng yêu cầu mới, từ đó mang lại lợi ích cho cộng đồng.
Nếu câu chuyện làm chủ hạ tầng 5G phần nào thể hiện trình độ của các kỹ sư Việt, thành tựu của ca mổ ghép thận tự thân tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cũng cho thấy năng lực của đội ngũ y tế nước nhà. Ê-kíp bác sĩ phẫu thuật đã lựa chọn phương án điều trị táo bạo: Đưa thận ra ngoài cơ thể để xử lý tổn thương mạch máu rồi ghép lại cho chính bệnh nhân. Đây là kỹ thuật hiếm gặp ngay cả trên thế giới, và cũng là trường hợp đầu tiên được ghi nhận ở Việt Nam.
Y học công nghệ cao vốn không dừng lại ở bất kỳ kỹ thuật đơn lẻ nào, mà được thực hiện nhờ năng lực phối hợp đa chuyên khoa. Năng lực chuyên môn cao của đội ngũ y bác sĩ được tiếp thêm sức mạnh trên nền tảng cơ sở vật chất và hạ tầng hiện đại. Với sự phát triển thần tốc, khoa học công nghệ cũng đang giúp tối ưu hóa quản lý và nâng cao hiệu quả vận hành mọi khâu của ngành chăm sóc y tế...
Mới nhất, Công ty cổ phần Miza đã được vinh danh ở hạng mục cao nhất, Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng năm 2025 cho mô hình kinh tế tuần hoàn ngành giấy. Ở góc độ phát triển bền vững, thiết kế và công năng của nhà máy cho thấy rõ nét sự chuyển dịch từ bài toán giải quyết hậu quả môi trường sang tư duy thiết kế hệ thống vận hành hoàn chỉnh. Đây là kết quả sau 15 năm kiên trì nghiên cứu, phát triển.
Bên cạnh áp dụng công nghệ hiện đại, tự động hóa hoàn toàn, nhà máy còn được thiết kế để "không bỏ đi thứ gì". Theo đó, chất thải rắn của quá trình tái chế giấy đạt tỷ lệ tái sử dụng lên đến 95%. Với nước thải, 50% lượng nước được xử lý và đưa quay lại phục vụ sản xuất. Khoảng 200.000 tấn giấy phế liệu được tái chế thành công mỗi năm; tiết kiệm khoảng 5,2 tỷ lít nước mỗi năm so với sản xuất giấy bằng bột nguyên sinh; góp phần cứu sống hơn 3,4 triệu cây xanh trưởng thành hằng năm...
Đặt cạnh nhau, ba trường hợp điển hình kể trên cho thấy khoa học công nghệ đang dần đi sâu vào đời sống xã hội ở nhiều tầng nấc quyết định, tạo nguồn động lực lan tỏa để chính người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi.
Quá trình làm chủ hạ tầng viễn thông mới góp phần tạo nền móng cho sự phát triển của hạ tầng kinh tế số. Năng lực y tế của ca mổ hiếm gặp mang đến năng lực bảo vệ sức khỏe cho hàng nghìn bệnh nhân tiếp theo. Và thành công của mô hình kinh tế tuần hoàn cũng góp phần hình thành nên chuỗi cung ứng xanh có sức cạnh tranh mạnh mẽ. Quan trọng nhất, đây mới chỉ là những bước khởi đầu trong hành trình vươn mình, sánh vai với các cường quốc năm châu ■
