Khi người dân muốn… trả lại bằng di tích
Đình Phú Lương thờ vị phúc thần Bạch Lợi, ông là vị tướng giỏi dưới quyền chỉ huy của Cao Sơn và Quý Minh ở thời Hùng Vương thứ 18. Hiện nay, trong đình còn lưu giữ một cuốn thần phả được ghi niên hiệu là Hồng Phúc Tam Niên năm 1674.
Trải qua hàng trăm năm lịch sử, ngôi đình đã xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sập đổ, nhân dân đã phải chằng chống nhiều cột thép, gỗ phòng nguy hiểm xảy ra. Giữa năm 2017, UBND huyện Ứng Hòa đã giao các phòng chuyên môn, UBND xã Quảng Phú Cầu triển khai các bước để thực hiện tu bổ, tôn tạo di tích. Năm 2018, UBND xã Quảng Phú Cầu đã chọn được nhà thầu và ngày 21/12/2018 tiến hành ký Hợp đồng thi công xây dựng số 20/2018/HĐ-XDCB với Công ty TNHH thương mại và dịch vụ tổng hợp Hoàng Hà. Dân làng đã di chuyển toàn bộ vật dụng, đồ thờ sang Miếu để tạm và mong ngày công trình tu bổ được hoàn thiện. Cụ Lê Huy Gang, thủ từ chia sẻ: "Càng mong thì càng xa. Chúng tôi đã kiến nghị lên các cấp, nhưng cũng chỉ nhận được những lời hứa. Bây giờ, ngói thi thoảng đã rơi xuống, phần rui đã mọt nhiều, mái đình có thể sập xuống bất cứ lúc nào".
Trao đổi với chúng tôi, cụ Nguyễn Hữu Quang, người dân thôn Phú Lương bức xúc: "Đình làng rất thiêng và ở vị trí đẹp. Nhìn vào các họa tiết, cột, kèo đang bị mối mọt đục, hễ mưa là dột, nước lênh láng mà xót xa. 5 năm qua, nhân dân chúng tôi đã nhiều lần đề nghị lên các cấp, qua các cuộc tiếp xúc cử tri với thành phố. Nếu không giải quyết được, chúng tôi sẽ cử đoàn đại diện lên cấp có thẩm quyền trình bày nguyện vọng, xin trả lại bằng xếp hạng, để nhân dân tự tôn tạo đình làng. Đó là việc cực chẳng đã, nhưng người dân không còn cách nào khác".
Vẫn chưa hết loay hoay
Theo quy định, đình Phú Lương thuộc trách nhiệm quản lý của UBND huyện Ứng Hòa. Ngày 11/11/2021, UBND huyện Ứng Hòa đã có Tờ trình số 145/TTr-UBND, về việc thẩm định Hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công dự án tu bổ, tôn tạo di tích đình Phú Lương, gửi Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; Ban Quản lý di tích danh thắng TP Hà Nội. UBND huyện Ứng Hòa nêu: Tu bổ, tôn tạo trên nguyên tắc giữ nguyên quy mô vốn có của các hạng mục di tích gốc. Bảo tồn tối đa các cấu kiện gỗ còn khả năng sử dụng. Loại bỏ các cấu kiện hư hỏng nặng không còn khả năng sử dụng do mối mọt, thay thế bằng các cấu kiện mới gia công đã qua xử lý mối mọt. Hình dáng và họa tiết hoa văn trang trí trên các cấu kiện phục chế phải đúng với cấu kiện nguyên gốc. Bổ sung các cấu kiện phù hợp với kiến trúc cổ truyền và yếu tố gốc của di tích. Ông Phạm Anh Tuấn, khi đó là Chủ tịch UBND huyện Ứng Hòa cũng đã nêu hiện trạng di tích xuống cấp, mục tiêu dự án, đề xuất thiết kế phục hồi di tích; dự toán kinh phí; thời gian thực hiện là năm 2021-2022.
Trong quá trình thẩm định hồ sơ tu bổ, tôn tạo, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã có Công văn số 139/DSVH-DT, ngày 1/3/2022 gửi Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, thỏa thuận thiết kế bản vẽ thi công tu bổ, tôn tạo di tích đình Phú Lương với nội dung: tu bổ, tôn tạo đại bái, hậu cung. Ngay sau đó, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã có văn bản đề nghị UBND huyện Ứng Hòa chỉ đạo các phòng chức năng, chủ đầu tư thực hiện: Hoàn thiện Hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công tu bổ, tôn tạo di tích đình Phú Lương; chuẩn bị các điều kiện để thực hiện thi công tu bổ di tích.
Chủ trương và ý kiến cơ quan chuyên môn đã có, nhưng vì sao đình Phú Lương vẫn chưa thể triển khai tu bổ, tôn tạo? Ông Nguyễn Thế Hưng, cán bộ xây dựng xã Quảng Phú Cầu cho biết: Nguyên nhân của việc chậm tu bổ đình Phú Lương là do từ năm 2018 các văn bản, thủ tục chấp thuận cho tu bổ di tích còn thiếu. Đến cuối năm 2022 mới tạm đủ thủ tục, thì bản hợp đồng với công ty xây dựng đã hết hạn.
Trao đổi với phóng viên, ngày 16/5/2023, ông Nguyễn Văn Đăng, Phó Trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Ứng Hòa, cho biết: Phòng Văn hóa và Thông tin là đơn vị tham mưu, giúp việc cho UBND huyện Ứng Hòa. Do đình Phú Lương hiện tại phải tu bổ toàn bộ, nguồn kinh phí không đủ, nên chúng tôi đã đề xuất UBND huyện Ứng Hòa làm chủ đầu tư, theo "Chương trình số 06-CTr/TU ngày 17/3/2021 của Thành ủy về phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021-2025", trong đó có việc tu bổ, tôn tạo di tích. Ông Nguyễn Văn Đăng nhấn mạnh: "Nguyện vọng của người dân mong mỏi ngôi đình được tu bổ là chính đáng. Chúng tôi mong người dân kiên nhẫn, chờ đợi. Mong lãnh đạo TP Hà Nội quan tâm hơn đến huyện Ứng Hòa, nơi có nhiều di tích đang xuống cấp".
Di tích quốc gia đang kêu cứu và những người dân Phú Lương Thượng, Phú Lương Hạ vẫn như đang ngồi trên đống lửa, chứng kiến từng ngày trôi qua, ngôi đình xuống cấp, nghiêng dần về phía sông. "Mùa mưa đang đến, ngói và rui tiếp tục mục ruỗng, nếu không mau chóng tôn tạo, dân chúng tôi xin… trả lại bằng di tích quốc gia", cụ Ngô Xuân Yên, chua xót nói.
